(Ảnh: DNCC).
Trong quá trình phát triển đô thị hiện đại, giao thông không còn đơn thuần là câu chuyện của những tuyến đường nối từ điểm này đến điểm khác. Khi hạ tầng giao thông được quy hoạch đồng bộ với nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng, nó có thể trở thành trục dẫn dắt sự hình thành của cả một không gian đô thị mới. Đó cũng là nền tảng của TOD – Transit-Oriented Development, hay phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng.
Trên thế giới, TOD đã được áp dụng tại nhiều đô thị như Tokyo, Singapore, Hong Kong, Copenhagen hay Stockholm. Theo World Bank, mô hình này tập trung nhà ở, việc làm, dịch vụ và tiện ích quanh các đầu mối giao thông công cộng, tạo nên những khu đô thị có mật độ phù hợp, khả năng đi bộ cao và kết nối tốt.
Điểm đáng chú ý của TOD nằm ở sự thay đổi trong tư duy phát triển: không phải đô thị phát triển trước rồi giao thông chạy theo, mà giao thông và đô thị được tính toán cùng nhau ngay từ đầu. Khi một nhà ga, tuyến đường sắt hay đầu mối giao thông lớn hình thành, nó có thể tạo ra lực hút mới đối với dân cư, thương mại, dịch vụ và dòng vốn.
Tại Việt Nam, tư duy này đang ngày càng rõ nét ở hai đô thị lớn là Hà Nội và TP HCM.
Hà Nội đang từng bước xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị và quy hoạch các khu vực TOD gắn với hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn. Thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai các cơ chế đặc thù để phát triển mạng lưới đường sắt đô thị, đồng thời rà soát quỹ đất có tiềm năng phát triển TOD dọc các hành lang tuyến.
Theo định hướng quy hoạch dài hạn, đến năm 2045, Hà Nội hướng tới hình thành mạng lưới TOD dọc hệ thống đường sắt đô thị và các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn.
Ở phía Nam, TP HCM cũng đang đẩy mạnh tư duy phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trục dẫn dắt. Các quy định về quy hoạch khu vực TOD đã được thành phố cụ thể hóa, hướng tới việc tổ chức dân cư, thương mại, dịch vụ và không gian đô thị quanh các điểm kết nối giao thông.
Như vậy, từ Tokyo, Singapore đến Hà Nội hay TP HCM, một xu hướng đang ngày càng rõ: hạ tầng giao thông không chỉ phục vụ đô thị đã hình thành, mà có thể mở đường cho những cực phát triển đô thị mới.
Nếu nhìn xuống khu vực phía Nam Hải Dương, câu chuyện này có thể được đặt trong một bối cảnh rộng hơn: sự hình thành và hoàn thiện của mạng lưới giao thông liên vùng.
Thanh Dong Metropolis nằm trong không gian kết nối với nhiều trục giao thông quan trọng như Đại lộ Võ Nguyên Giáp, Quốc lộ 37, ĐT39B và QL5B. Đặc biệt, dự án chỉ cách ga khoảng 3 km, mở ra khả năng tiếp cận thuận lợi với mạng lưới giao thông đường sắt trong định hướng phát triển của khu vực. Không chỉ có hệ thống đường bộ, câu chuyện phát triển khu vực còn gắn với định hướng mở rộng kết nối bằng đường sắt, các nhà ga và những đầu mối giao thông mới.
Khi đặt những tuyến kết nối này trong bức tranh lớn hơn, khoảng cách giữa một đô thị và các trung tâm kinh tế không còn chỉ được đo bằng số kilomet, mà còn bằng khả năng tiếp cận.
Đặc biệt, sự liên kết với hệ thống đô thị, hạ tầng vùng và các đầu mối hàng không như sân bay Gia Bình cho thấy không gian phát triển của khu vực đang được nhìn trong một mạng lưới rộng hơn, thay vì giới hạn trong phạm vi một địa phương.
Thanh Dong Metropolis nằm trong không gian kết nối với nhiều tuyến giao thông quan trọng, hướng tới khả năng liên kết ngày càng rộng mở của khu vực phía Nam Hải Dương. (Ảnh: DNCC).
Điểm đáng chú ý của Thanh Dong Metropolis vì thế không chỉ nằm ở một vị trí cụ thể trên bản đồ, mà ở vị trí trong mạng lưới kết nối đang hình thành.
Từ góc nhìn TOD, giá trị của một đô thị không chỉ đến từ những gì đang hiện hữu, mà còn đến từ cách đô thị đó đón nhận các thay đổi về hạ tầng trong tương lai.
Khi các tuyến đường được mở rộng, các đầu mối giao thông được hình thành, khả năng kết nối vùng được nâng lên, những khu vực nằm trên các hành lang phát triển có thêm điều kiện để thu hút dân cư, dịch vụ, thương mại và các hoạt động kinh tế.
Đó cũng chính là câu chuyện đang được đặt ra với Thanh Dong Metropolis: từ một dự án đô thị tại phía Nam Hải Dương, nhìn rộng hơn là một điểm nằm trong mạng lưới kết nối đang từng bước được định hình.
Bởi trong một đô thị hiện đại,hạ tầng không chỉ đưa người ta đến một nơi – hạ tầng có thể đưa cả một nơi bước vào một chu kỳ phát triển mới.
Thanh Dong Metropolis – đón đầu không gian phát triển mới từ sự thay đổi của hạ tầng và mạng lưới kết nối vùng. (Ảnh: DNCC).
