Khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới - rơi vào tình trạng tắc nghẽn vì căng thẳng Trung Đông, hai đường ống dẫn dầu chạy xuyên bán đảo Ả Rập bất ngờ trở thành “phao cứu sinh” cho thị trường dầu mỏ toàn cầu, theo WSJ. 

Được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước để phòng ngừa rủi ro chiến tranh, các tuyến ống của Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hiện là những con đường hiếm hoi giúp dầu mỏ vùng Vịnh tiếp tục chảy ra thị trường thế giới.

Trong điều kiện bình thường, khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz bằng tàu chở dầu. Nhưng khi tuyến hàng hải này bị gián đoạn, các đường ống tránh Hormuz trở thành lựa chọn gần như duy nhất để đưa dầu từ Vịnh Ba Tư ra các thị trường quốc tế.

Tại Saudi Arabia, tập đoàn năng lượng quốc gia Saudi Aramco đang vận hành hết công suất đường ống Đông-Tây dẫn dầu từ các mỏ ở miền Đông tới cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Tuyến ống dài khoảng 1.200 km này được xây dựng vào đầu những năm 1980, khi nguy cơ gián đoạn vận tải dầu qua Vịnh Ba Tư lần đầu khiến khu vực phải tìm phương án thay thế.

Theo Tổng giám đốc Saudi Aramco Amin Nasser, hệ thống này có thể vận chuyển tối đa khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày trong những ngày tới.

“Chúng tôi từng trải qua nhiều gián đoạn trong quá khứ, nhưng cuộc khủng hoảng lần này là lớn nhất mà ngành dầu khí khu vực từng đối mặt”, ông Nasser nhận định.

Trong tổng công suất 7 triệu thùng mỗi ngày của đường ống, khoảng 2 triệu thùng được sử dụng cho các nhà máy lọc dầu nội địa của Saudi Arabia, còn lại khoảng 5 triệu thùng có thể được xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Con số này gần tương đương lượng dầu mà Saudi Arabia thường vận chuyển qua eo biển Hormuz trước khi xung đột nổ ra, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Tuy nhiên, ngay cả tuyến ống chiến lược này cũng không thể giải quyết toàn bộ bài toán nguồn cung. Đường ống Đông-Tây chưa từng hoạt động hết công suất trong thời gian dài, và nhiều sản phẩm dầu tinh chế của Saudi Aramco - khoảng 800.000 thùng mỗi ngày - vẫn buộc phải đi qua Hormuz.

Ngoài ra, lượng dầu khổng lồ từ các quốc gia trong khu vực như Kuwait, Iraq hay Bahrain hiện vẫn bị “mắc kẹt” do thiếu các tuyến vận chuyển thay thế.

Căng thẳng địa chính trị cũng làm gia tăng rủi ro đối với chính các đường ống này. Các nhà phân tích cảnh báo Iran hoàn toàn có khả năng nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Saudi Arabia và UAE nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Dù vậy, trong bối cảnh hơn 1.000 tàu chở dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, việc dầu vẫn có thể rời khu vực thông qua các tuyến ống này mang ý nghĩa quan trọng đối với tâm lý thị trường.

“Nếu thị trường thấy hai siêu tàu chở dầu rời Yanbu và một tàu khác rời Fujairah, điều đó tạo ra hiệu ứng tâm lý rằng ít nhất vẫn có dầu đang được đưa ra thị trường,” ông Adi Imsirovic, cựu nhà giao dịch dầu mỏ và giảng viên Đại học Oxford, cho biết.

Bên cạnh tuyến của Saudi Arabia, UAE cũng vận hành một đường ống dẫn dầu từ Habshan ở Abu Dhabi tới cảng Fujairah bên bờ Vịnh Oman. Tuyến ống này có thể vận chuyển khoảng 1,8 triệu thùng dầu mỗi ngày và đã hoạt động gần mức công suất tối đa ngay trước khi chiến sự bùng phát.

Nhờ hai tuyến đường ống này, lượng dầu xuất khẩu từ các cảng Yanbu và Fujairah đã tăng mạnh trong những ngày gần đây. Theo các nhà phân tích năng lượng, riêng cảng Yanbu đã tăng thêm khoảng 2 triệu thùng xuất khẩu mỗi ngày trong tuần qua.

Tuy vậy, ngay cả với các tuyến ống thay thế, thị trường dầu mỏ vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung đáng kể. Theo ước tính của công ty phân tích Sparta Commodities, vẫn còn khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày bị “kẹt” lại trong Vịnh Ba Tư.

“Có thể nói chúng ta mới chỉ giải quyết được một nửa vấn đề”, ông Neil Crosby, chuyên gia tại Sparta Commodities, nhận định.