Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa đề xuất nhiều cơ chế, chính sách nhằm phát triển phân khúc nhà ở cho thuê giá phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập trung bình, người thu nhập thấp đô thị và thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia làm dự án. 

Theo HoREA, định hướng mới về phát triển nhà ở được nêu trong kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra cơ hội để hình thành 2 loại hình quan trọng gồm nhà ở xã hội (NOXH) cho thuê và nhà ở thương mại cho thuê giá phù hợp. 

Hiện nay, cơ cấu sản phẩm nhà ở còn thiên về sở hữu, trong khi nhu cầu thuê nhà ở với giá hợp lý của người lao động là rất lớn. Bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng. 

Riêng tại TP HCM, khảo sát của HoREA cho thấy khoảng 60% công nhân lao động nhập cư có nhu cầu thuê nhà. Sau khi hợp nhất với các tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, thành phố hiện có khoảng 974.000 người có nhu cầu mua, thuê hoặc thuê mua NOXH. Tuy nhiên, ngay cả khi hoàn thành mục tiêu phát triển gần 200.000 căn NOXH đến năm 2030, nguồn cung vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nhà ở. 

Do thiếu nguồn nhà ở cho thuê giá phù hợp nên hơn 30 năm qua, hầu hết người lao động nhập cư phải thuê phòng trọ tại các khu nhà trọ. Tiền thuê nhà là khoản chi hàng tháng lớn nhất của người lao động. Theo kinh nghiệm quốc tế, chi phí thuê nhà chỉ nên chiếm 20% thu nhập hàng tháng của người lao động, khi tỷ lệ này vượt 25%, áp lực tài chính sẽ trở nên rất lớn. 

Trước thực tế trên, HoREA đề xuất bổ sung cơ chế riêng cho loại hình nhà ở cho thuê giá phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập trung bình và thấp đô thị.

Trong nhóm giải pháp về đất đai, Hiệp hội kiến nghị miễn tiền sử dụng đất, miễn tiền thuê đất đối với phần diện tích làm nhà ở cho thuê giá phù hợp trong cả vòng đời dự án. Đồng thời cho phép khấu trừ thoả đáng chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi tạo lập quỹ đất nhằm giảm giá thành đầu tư và giá thuê nhà.

Về điều kiện hưởng ưu đãi, HoREA đề xuất dự án nhà ở cho thuê phải duy trì hoạt động tối thiểu 20 năm, đây là khoảng thời gian phù hợp với đặc thù hoàn vốn dài của mô hình nhà ở cho thuê, đa số công nhân lao động nhập cư cũng có nhu cầu thuê nhà ở dài hạn. 

Với chính sách thuế, HoREA kiến nghị áp dụng ưu đãi tương tự NOXH cho thuê. Chủ đầu tư chỉ phải nộp 30% thuế suất thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, tương đương mức giảm 70% so với thông thường. 

Về tín dụng, Hiệp hội đề xuất dự án được hưởng ưu đãi tín dụng dài hạn với lãi suất phù hợp tại Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc các tổ chức tín dụng do Ngân hàng Nhà nước chỉ định. HoREA cũng đề nghị Nhà nước có cơ chế tái cấp vốn hoặc cấp bù lãi suất cho Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng thực hiện ưu đãi này. Lý do bởi dự án nhà ở cho thuê thường có thời gian thu hồi vốn không dưới 20 năm, chủ đầu tư cần được vay vốn ưu đãi tín dụng dài hạn với lãi suất phù hợp để giảm giá thuê nhà. 

Đơn vị còn đề nghị dư nợ tín dụng cho vay đối với các dự án nhà ở cho thuê không tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng, nhằm khuyến khích dòng vốn tham gia vào phân khúc này. 

Ngoài ra, HoREA còn kiến nghị Nhà nước quy định đơn giá trần cho thuê nhà ở giá phù hợp (tương tự đơn giá trần cho thuê NOXH) và cho phép chủ đầu tư chủ động lựa chọn đối tượng thuê.

Đồng thời bổ sung cơ chế luồng xanh để rút ngắn thủ tục đầu tư, xây dựng; bổ sung tiêu chuẩn căn hộ nhỏ cho thuê từ 15 m2 trở lên nhằm phù hợp nhu cầu của hộ gia đình ít người hoặc người độc thân; sớm xây dựng cơ chế bảo vệ người thuê nhà trước các trường hợp tăng giá thuê đột ngột hoặc chấm dứt hợp đồng bất hợp lý.