Ngân hàng HSBC vừa công bố báo cáo "Kinh tế Việt Nam nửa đầu 2026: Dẫn điểm sau hai 'phần thi', nhưng chặng khó vẫn ở phía trước.

Tại báo cáo này, ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám Đốc Kinh Doanh Vốn và Tiền Tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch Vụ Chứng Khoán, HSBC Việt Nam hình dung năm 2026 của kinh tế Việt Nam như bốn phần thi của Đường lên đỉnh Olympia.

Quý I là Khởi động - phần thi của nhịp vào guồng và tích điểm. Quý II là Vượt chướng ngại vật - nơi thử thách chủ yếu đến từ bên ngoài, từ địa chính trị, giá năng lượng, đến thương mại và lãi suất toàn cầu.

Từ bức tranh đó, có thể dự đoán Quý III sẽ là Tăng tốc, khi áp lực không chỉ nằm ở độ khó mà còn ở thời gian, và quý IV là Về đích, nơi kết quả phụ thuộc vào khả năng giữ được điểm cân bằng.

Nửa đầu năm 2026 khép lại với nhiều tín hiệu khả quan: tăng trưởng GDP đạt 8,18% - vượt đáng kể mức cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất của nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây. Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò trụ cột, khu vực chế biến, chế tạo duy trì tăng trưởng hai chữ số, tiêu dùng nội địa phục hồi rõ nét, trong khi xuất khẩu và du lịch đều cải thiện.

Sáu tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký tăng 61%, còn vốn giải ngân đạt mức cao nhất trong 5 năm, phản ánh thước đo rõ nhất niềm tin của nhà đầu tư. Tuy nhiên đi kèm với đó là những thách thức không nhỏ, khi chính tốc độ tăng trưởng nhanh lại khiến các cân đối vĩ mô trở nên nhạy cảm hơn.

Vùng đệm chính sách đang mỏng dần

Theo HSBC, ba dữ kiện nổi bật trong sáu tháng đầu năm: cán cân thương mại, lạm phát và tỷ giá cùng mặt bằng lãi suất đang phản ánh rõ việc "vùng đệm" chính sách không còn dồi dào như giai đoạn trước.

Một trong những thay đổi đáng chú ý của kinh tế Việt Nam nửa đầu năm là cán cân thương mại đảo chiều. Việt Nam nhập siêu khoảng 16,65 tỷ USD, trái ngược với trạng thái xuất siêu cùng kỳ năm trước.

Nếu nhìn bề ngoài, đây có thể là tín hiệu tiêu cực. Tuy nhiên, cấu phần nhập khẩu cho thấy bức tranh tích cực hơn khi phần lớn mức tăng đến từ máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất, thay vì hàng tiêu dùng.

“Nhập siêu hiện nay có xu hướng mang tính chất chuẩn bị cho năng lực sản xuất của giai đoạn sau, và phần nào khác về bản chất với nhập siêu do tiêu dùng” ông Minh nhận định.

Hiện chưa có dấu hiệu của một kịch bản "thâm hụt kép", song dư địa chống chịu của nền kinh tế đã không còn dày như trước, khiến cán cân thương mại trở thành biến số cần theo dõi sát trong nửa cuối năm.

Nếu nhập siêu phản ánh sức ép bên ngoài thì lạm phát lại là tín hiệu cho thấy áp lực đang lan dần vào bên trong nền kinh tế.

CPI bình quân sáu tháng đầu năm tăng 4,38%, gần chạm mục tiêu khoảng 4,5% Quốc hội đề ra. Theo HSBC, con số bình quân chưa phản ánh đầy đủ xu hướng khi tốc độ tăng giá đã tăng nhanh trong hai tháng cuối quý II, dưới tác động của giá dầu thế giới, chi phí nhập khẩu và giá thực phẩm.

Điểm tích cực là lạm phát cơ bản chỉ tăng 4,12%, thấp hơn CPI chung, cho thấy áp lực giá chưa lan rộng trên diện rộng và chưa hình thành vòng xoáy lạm phát.

Tuy nhiên, theo HSBC, khi tổng cầu trong nước đang phục hồi mạnh hơn, nguy cơ lạm phát neo ở mức cao vẫn là rủi ro không thể xem nhẹ. Điều này đồng nghĩa dư địa cho các chính sách hỗ trợ tăng trưởng sẽ ngày càng hạn chế.

Một điểm đáng chú ý khác là áp lực tỷ giá xuất hiện khá sớm ngay từ cuối quý I. Theo HSBC, dù đồng USD trên thị trường quốc tế không tăng quá mạnh trong nhiều thời điểm, VNĐ vẫn chịu áp lực do nhu cầu ngoại tệ trong nước gia tăng từ nhập khẩu, thanh toán hàng hóa và nhu cầu nắm giữ ngoại tệ theo mùa vụ. Có thời điểm trong tháng 3, tỷ giá USD/VNĐ trên thị trường liên ngân hàng đã chạm mức trần giao dịch.

Tuy nhiên, ông Vũ Bình Minh đánh giá Ngân hàng Nhà nước đã phản ứng khá kịp thời thông qua nghiệp vụ bán ngoại tệ kỳ hạn có hủy ngang, qua đó bổ sung nguồn cung ngoại tệ và ổn định kỳ vọng thị trường.

Sau giai đoạn này, tỷ giá USD/VNĐ dao động trong biên độ hẹp hơn và gần như không thay đổi đáng kể nếu tính từ đầu năm.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất tiếp tục nhích lên dù lãi suất điều hành được giữ nguyên.

Theo HSBC, đây là hệ quả của nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn tốc độ huy động vốn, đồng thời cơ quan điều hành cũng cần duy trì chênh lệch lãi suất VND - USD ở mức phù hợp nhằm ổn định tỷ giá.

Ông Minh đánh giá việc Ngân hàng Nhà nước linh hoạt sử dụng các công cụ thị trường mở và nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ đã góp phần duy trì thanh khoản hệ thống, đồng thời giữ cân bằng giữa hai mục tiêu là kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Do đó theo HSBC, nếu quý II/2026 là giai đoạn nền kinh tế đối mặt với các cú sốc bên ngoài thì quý III/2026 sẽ là phép thử về thời gian và kỷ luật điều hành chính sách.

Áp lực tỷ giá nhiều khả năng tăng lên khi doanh nghiệp bước vào mùa nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất cuối năm, trong khi nhiều doanh nghiệp FDI thực hiện chuyển lợi nhuận về nước.

Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục trì hoãn hạ lãi suất hoặc giá dầu duy trì ở mức cao, sức ép lên tỷ giá có thể kéo dài hơn dự kiến.

Song song đó, khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục mở rộng sẽ khiến thanh khoản hệ thống chịu áp lực, buộc mặt bằng lãi suất phải duy trì ở mức đủ cao để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ ổn định tỷ giá.

Theo ông Minh, đây sẽ là giai đoạn cơ quan điều hành phải cân bằng nhiều mục tiêu cùng lúc thay vì chỉ tập trung thúc đẩy tăng trưởng.

Nâng hạng thị trường có thể trở thành "ngôi sao hy vọng"

HSBC cho rằng quý IV có thể mang đến nhiều yếu tố thuận lợi hơn.

Xuất khẩu bước vào mùa cao điểm giao hàng, kiều hối và du lịch thường tăng mạnh cuối năm, trong khi nguồn cung hàng hóa trong nước cũng cải thiện, qua đó giảm áp lực lên lạm phát và tỷ giá.

Đáng chú ý, ông Vũ Bình Minh đánh giá tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán có thể trở thành động lực quan trọng nhất trong giai đoạn cuối năm.

Theo ông, tác động của việc nâng hạng sẽ không chỉ nằm ở diễn biến của thị trường cổ phiếu mà còn mang ý nghĩa dài hạn đối với cấu trúc nền kinh tế.

Một thị trường được nâng hạng sẽ giúp Việt Nam mở rộng tập nhà đầu tư quốc tế, cải thiện thanh khoản, nâng chất lượng dòng vốn và tạo nguồn cung ngoại tệ bền vững hơn trong trung hạn.

“Điều này không chỉ củng cố vị thế của tài sản Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế mà còn góp phần giảm sức ép lên tỷ giá và tạo thêm dư địa cho điều hành chính sách”, ông Minh nhận định.