Theo dữ liệu từ Fiin Group, tính đến ngày 25/5, tổng giá trị phát hành vốn cổ phần và IPO theo kế hoạch của các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với năm 2025 và gấp 2,5 lần mức trung bình 5 năm gần đây. Đây cũng là mức cao nhất kể từ giai đoạn bùng nổ năm 2021.

Fiin Group cho biết khoảng 70% kế hoạch phát hành hiện vẫn chưa được triển khai. Điều này cho thấy áp lực huy động vốn cổ phần cũng như áp lực hấp thụ lượng cổ phiếu mới có thể gia tăng trong nửa cuối năm 2026.

Đối với hoạt động IPO, giá trị phát hành dự kiến trong năm 2026 đạt khoảng 22.400 tỷ đồng, thấp hơn 42% so với mức 38.600 tỷ đồng của năm 2025.

Dù vậy, cấu trúc IPO đang cho thấy sự thay đổi khi động lực chính không còn đến từ quá trình cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước như các chu kỳ trước, mà nghiêng nhiều hơn về khu vực tư nhân, đặc biệt là các thương vụ spin-off và tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp.

Các kế hoạch IPO gần đây tập trung chủ yếu ở nhóm công ty chứng khoán như LPBS và KAFI trong năm 2026, trước đó là VPS, VPBankS và TCBS trong năm 2025.

Ngoài ra, Điện Máy Xanh là một trong số ít thương vụ đáng chú ý thuộc lĩnh vực tiêu dùng đang được chuẩn bị IPO trong năm nay. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp từng được thị trường kỳ vọng như Golden Gate, Highlands Coffee, The CrownX hay Long Châu vẫn chưa xuất hiện.

Theo Fiin Group, điều này cho thấy thị trường IPO hiện vẫn khá chọn lọc và chưa thực sự bước vào một chu kỳ bùng nổ mới như giai đoạn 2017 - 2018, khi quy mô IPO lần lượt đạt 32.500 tỷ đồng và 73.600 tỷ đồng.

Về hoạt động huy động vốn cổ phần, ngành ngân hàng được ghi nhận có quy mô phát hành lớn nhất với kế hoạch khoảng 128.000 tỷ đồng trong năm 2026, gấp hơn 7 lần quy mô phát hành năm 2025 và cao hơn khoảng 71,6% so với mức trung bình 5 năm.

Theo Fiin Group, động thái này phản ánh nhu cầu củng cố vốn cấp 1, mở rộng bảng cân đối kế toán và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng tín dụng mới trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng tiếp tục vượt tốc độ huy động của hệ thống. Một số kế hoạch phát hành đáng chú ý thuộc về VCB, BID, VPB, HDB, MBB và NVB, trong đó phần lớn dự kiến được thực hiện dưới hình thức phát hành riêng lẻ.

Ở nhóm phi ngân hàng, các kế hoạch huy động vốn cổ phần tiếp tục tập trung tại ngành dịch vụ tài chính và bất động sản. Cụ thể, nhóm dịch vụ tài chính, chủ yếu là các công ty chứng khoán như HCM, VND, VFS và VDS, dự kiến huy động khoảng 48.200 tỷ đồng thông qua phát hành riêng lẻ và chào bán cho cổ đông hiện hữu nhằm mở rộng quy mô vốn cho hoạt động margin và tự doanh.

Đối với ngành bất động sản, quy mô phát hành vốn cổ phần dự kiến đạt gần 37.300 tỷ đồng, tăng 68% so với cùng kỳ năm trước. Một số doanh nghiệp đáng chú ý gồm NVL, FDC và VRG.

Rủi ro pha loãng từ các đợt phát hành lớn

Fiin Group đánh giá rủi ro pha loãng sẽ là một trong những yếu tố cần theo dõi trên thị trường chứng khoán trong năm 2026 khi khối lượng cổ phiếu phát hành mới, bao gồm phát hành vốn cổ phần và chia tách cổ phiếu, dự kiến đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu, tăng 26% so với năm 2025 và tương đương khoảng 17,1% tổng số cổ phiếu lưu hành tại thời điểm cuối năm 2025. Đây cũng là mức cao nhất trong 7 năm trở lại đây.

Trong đó, phát hành chia tách, cổ tức bằng cổ phiếu và cổ phiếu thưởng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với khoảng 28,8 tỷ cổ phiếu, gần tương đương mức 28,2 tỷ cổ phiếu của năm 2025. Trong khi đó, khối lượng phát hành vốn cổ phần dự kiến đạt hơn 19,4 tỷ cổ phiếu, tăng 91,6% so với cùng kỳ.

Theo Fiin Group, trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa phục hồi mạnh, khối ngoại tiếp tục bán ròng và tăng trưởng lợi nhuận có dấu hiệu phân hóa giữa các nhóm ngành, lượng cổ phiếu mới dự kiến được đưa ra thị trường có thể làm gia tăng rủi ro pha loãng cũng như tạo thêm áp lực lên mặt bằng định giá.