Ngày 9/11, tại Tokyo (Nhật Bản), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank - Mã: VCB) và Mizuho Bank đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác mới nhân dịp kỷ niệm 15 năm thiết lập quan hệ đối tác chiến lược.
Theo Vietcombank, phía Nhật Bản đang xúc tiến đầu tư thêm vốn thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ, đồng thời mở rộng hợp tác trong lĩnh vực thị trường vốn, tài trợ thương mại và huy động nguồn lực tài chính quốc tế.
Trước đó, ngày 30/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chấp thuận cho Vietcombank tăng vốn điều lệ thêm tối đa 5.431 tỷ đồng, theo thông tin ngân hàng công bố ngày 3/11. Phương án gồm chào bán riêng lẻ 543,1 triệu cổ phiếu, tương đương 6,5% lượng cổ phiếu đang lưu hành. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ của Vietcombank sẽ tăng từ 83.557 tỷ đồng lên gần 88.988 tỷ đồng.
Kế hoạch này đã được ĐHĐCĐ thường niên 2025 thông qua và tiếp tục triển khai theo nghị quyết năm 2026, với tối đa 55 nhà đầu tư tham gia. Cổ phiếu chào bán cho nhà đầu tư chiến lược bị hạn chế chuyển nhượng ít nhất 3 năm, trong khi thời hạn áp dụng với nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là 1 năm. Giá phát hành được xác định theo các nguyên tắc định giá đã phê duyệt và kết quả đàm phán với nhà đầu tư.
Mizuho trở thành cổ đông chiến lược của Vietcombank từ năm 2011, sau khoản đầu tư 567,3 triệu USD để sở hữu 15% vốn điều lệ. Quan hệ giữa hai bên sau đó mở rộng sang hỗ trợ quản trị, phát triển khách hàng doanh nghiệp và kết nối các dịch vụ tài chính giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Trong báo cáo tháng 5/2026, Chứng khoán VPBankS cho biết Mizuho dự kiến tham gia đợt phát hành nhằm duy trì tỷ lệ sở hữu hiện hữu. Công ty đánh giá sự đồng hành của cổ đông chiến lược Nhật Bản là yếu tố hỗ trợ triển vọng thực hiện thương vụ và củng cố năng lực vốn dài hạn của Vietcombank.
Đáng chú ý, phụ lục phương án tăng vốn được Vietcombank trình ĐHĐCĐ thường niên 2026 còn để ngỏ khả năng Mizuho nâng tỷ lệ nắm giữ lên trên 15%, tối đa 20%. Theo báo cáo tài chính riêng giữa niên độ của Vietcombank cho kỳ 9 tháng kết thúc ngày 30/9/2026, Mizuho sở hữu khoảng 1,253 tỷ trong tổng số 8,356 tỷ cổ phiếu VCB đang lưu hành.
Cơ cấu vốn cổ phần Vietcombank tại ngày 30/9/2026. Nguồn: Thuyết minh báo cáo tài chính riêng giữa niên độ của Vietcombank, kỳ 9 tháng kết thúc ngày 30/9/2026, trang 45.
Từ cơ cấu cổ đông và quy mô chào bán được công bố, tính toán của người viết cho thấy Vietcombank sẽ có gần 8,899 tỷ cổ phiếu nếu hoàn tất toàn bộ đợt phát hành. Để duy trì sở hữu 15%, Mizuho phải mua thêm khoảng 81,4 triệu cổ phiếu. Trường hợp nâng lên 20%, lượng mua tương ứng đạt 526,4 triệu cổ phiếu, chiếm 96,9% tổng số cổ phiếu chào bán, để lại khoảng 16,7 triệu cổ phiếu cho các nhà đầu tư khác.
Các kịch bản trên được xác định theo cơ cấu vốn tại ngày 30/9/2026, với giả định đợt phát hành riêng lẻ diễn ra trước những thay đổi khác về số cổ phiếu lưu hành. Lượng cổ phần Mizuho thực tế mua thêm sẽ phụ thuộc vào kết quả đàm phán và phân phối, còn giá trị khoản đầu tư được xác định theo mức giá chào bán.
Theo phương án Vietcombank công bố, tỷ lệ sở hữu Nhà nước dự kiến giảm từ 74,8% xuống khoảng 70,2% sau phát hành nếu cổ đông Nhà nước không tham gia mua thêm. Ngân hàng đồng thời đã thông qua kế hoạch phát hành gần 1,069 tỷ cổ phiếu từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ để phân phối cho các cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ sở hữu.
Nếu phương án tăng vốn từ quỹ dự trữ được triển khai trước, lượng cổ phiếu Mizuho phải mua để đạt sở hữu 20% sẽ tăng lên khoảng 580 triệu đơn vị, theo tính toán dựa trên tỷ lệ phân bổ cho cổ đông hiện hữu. Con số này vượt quy mô chào bán riêng lẻ đã được chấp thuận, cho thấy thứ tự thực hiện các phương án tăng vốn có thể ảnh hưởng đáng kể đến cơ cấu cổ đông sau giao dịch.
Trong báo cáo ngày 16/9/2026, Chứng khoán BSC ước tính Vietcombank có thể huy động khoảng 1 tỷ USD từ đợt chào bán riêng lẻ, góp phần bổ sung nguồn lực cho hoạt động tín dụng và củng cố năng lực tài chính. Giá trị này là ước tính của BSC đối với toàn bộ thương vụ, phụ thuộc vào giá phát hành và số cổ phiếu bán thành công. Trong khi đó, mức tăng vốn điều lệ được NHNN chấp thuận được tính theo mệnh giá, thấp hơn số tiền thực thu nếu cổ phiếu được chào bán trên mệnh giá.
Ở góc độ định giá, các công ty chứng khoán từng có những cách tiếp cận khác nhau. Trong báo cáo ngày 17/3, Vietcap loại giả định phát hành riêng lẻ trong năm 2026 khỏi mô hình do tiến độ thực hiện khi đó chưa rõ ràng. Công ty cho rằng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và khả năng sinh lời của Vietcombank vẫn đủ hỗ trợ tăng trưởng tín dụng khoảng 16–17% mà chưa nhất thiết phải bổ sung vốn ngay.
Theo Vietcap, sau khi điều chỉnh giả định, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân dự phóng giai đoạn 2026–2030 tăng từ 16,6% lên 17,8%. Đến ngày 22/9, công ty tiếp tục sử dụng số cổ phiếu hiện hữu trong mô hình định giá và đưa ra giá mục tiêu 76.500 đồng/cổ phiếu, đồng thời xem việc hoàn tất thương vụ là một yếu tố hỗ trợ triển vọng đầu tư đối với VCB.
Trong khi đó, Chứng khoán SHS nhấn mạnh lợi ích của nguồn vốn mới đối với bộ đệm an toàn vốn và khả năng mở rộng tín dụng. Báo cáo tháng 3/2026 của công ty cũng nhắc lại thương vụ năm 2019, khi Vietcombank phát hành hơn 111 triệu cổ phiếu cho GIC và Mizuho với giá 55.510 đồng/cổ phiếu, thu về khoảng 6.200 tỷ đồng.
Mối quan hệ tài chính giữa Vietcombank và Mizuho còn thể hiện qua các giao dịch liên ngân hàng. Báo cáo ngày 7/11 của Chứng khoán AAS, dẫn thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất soát xét bán niên 2026 của Vietcombank, cho biết số dư tiền gửi của ngân hàng Việt Nam tại Mizuho đạt gần 23.739 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, gấp gần 5,9 lần so với cuối năm 2025. Khoản tiền gửi này phát sinh từ hoạt động giao dịch vốn giữa hai ngân hàng, độc lập với kế hoạch đầu tư cổ phần đang được xúc tiến.
Về hợp tác kinh doanh, Vietcombank cho biết hai bên đã triển khai 880 phiên hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo chuyên sâu trong 15 năm qua. Mizuho cũng giới thiệu hơn 400 khách hàng mới và kết nối Vietcombank với 45 ngân hàng địa phương tại Nhật Bản. Trong giai đoạn tiếp theo, hai bên hướng tới mở rộng hợp tác thu xếp vốn cho các dự án hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh và phát triển thị trường vốn.
Việc Mizuho tiếp tục đầu tư thêm vốn được kỳ vọng củng cố năng lực tài chính, mở rộng dư địa cấp tín dụng và hỗ trợ Vietcombank phát triển các dịch vụ ngân hàng quốc tế. Triển vọng tăng trưởng từ thương vụ sẽ gắn với quy mô vốn huy động, hiệu quả sử dụng nguồn vốn mới và khả năng khai thác mạng lưới khách hàng của hai bên trong những năm tới.
