Vào ngày 23/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định Washington sẽ không chấp nhận việc Iran áp đặt phí với tàu thuyền tại eo biển Hormuz, trong bối cảnh các tranh cãi về tuyến hàng hải chiến lược này trở thành điểm nóng trong quá trình đàm phán nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.

Trước đó cùng ngày, Iran và Oman đã ra tuyên bố chung cho biết hai nước sẽ nghiên cứu cách thu phí dịch vụ quản lý eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh chủ quyền đối với Hormuz.

Phát biểu khi bắt đầu chuyến công du Trung Đông, ông Rubio nhấn mạnh Washington sẽ không chấp nhận kế hoạch trên, qua đó vạch rõ "lằn ranh đỏ" đối với một vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với thương mại toàn cầu.

Ông tuyên bố: “Không quốc gia nào được phép thu lệ phí hay phí lưu thông trên các tuyến hàng hải quốc tế. Đó là luật lệ quốc tế hiện hành, áp dụng trên toàn thế giới. Chúng tôi kỳ vọng luật đó cũng sẽ được áp dụng tại Hormuz”.

Theo tờ New York Times, thỏa thuận tạm thời mà Mỹ ký kết với Iran tuần trước thừa nhận rằng Tehran có một số quyền kiểm soát đối với Hormuz. Ngoài ra, Iran và Oman - hai quốc gia có lãnh thổ giáp eo biển- sẽ phối hợp để xây dựng cơ chế quản lý eo biển.

Văn bản ghi rõ không một quốc gia nào được phép thu phí lưu thông qua Hormuz trong vòng 60 ngày, nhưng không đề cập đến những gì sẽ xảy ra sau đó.

Các quan chức Iran cho biết họ có kế hoạch thu "phí dịch vụ hàng hải" thay vì "phí lưu thông” tại Hormuz. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vận tải biển cho rằng đây chủ yếu là sự khác biệt về mặt câu chữ, không làm thay đổi bản chất của khoản phí.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội cuối tuần trước, Tổng thống Donald Trump cũng bác bỏ khả năng thu phí lưu thông qua eo biển Hormuz, ngoại trừ trường hợp khoản phí đó “do Mỹ áp đặt”. Ông Rubio không đề cập trực tiếp đến phát biểu này.

Ông Rubio, người đồng thời giữ cương vị cố vấn an ninh quốc gia của ông Trump, đang thực hiện chuyến công du Trung Đông đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel khởi động cuộc chiến chống lại Iran cách đây gần 4 tháng.

Chuyến đi thu hút sự quan tâm lớn từ lãnh đạo các nước và giới doanh nghiệp, bởi họ muốn hiểu thêm về lập trường của Washington và Tehran đối với tương lai hoạt động thương mại qua Hormuz và những vấn đề như chương trình hạt nhân của Iran.

Gần đây, cơ quan hàng hải của Liên Hợp Quốc cho biết họ sẽ bắt đầu sơ tán hơn 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư sau khi nhận được "các cam kết đảm bảo an toàn”.

Lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz vào ngày 22/6 đạt mức cao nhất sau khi chiến sự nổ ra. Dù vậy, con số này vẫn chỉ tương đương khoảng 40% mức bình thường, khi tuyến hàng hải này thường ghi nhận trung bình khoảng 120 lượt tàu qua lại mỗi ngày.