Đó là nhận định được nhiều doanh nghiệp và chuyên gia trong Hội nghị thường niên ngành hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam năm 2025, vừa được tổ chức chiều qua tại TP.HCM. Đa phần các ý kiến cũng cho rằng, vị trí dẫn đầu thế giới của Việt Nam có thể bị “đe doạ” trong năm 2026 mà nguyên nhân bắt nguồn từ chính nội tại của ngành hàng.

 Cú 'xoay trục' thành công của ngành hồ tiêu

Theo thống kê của Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), năm 2025 Việt Nam xuất khẩu khoảng 247.482 tấn hồ tiêu, kim ngạch đạt trên 1,6 tỷ USD, tăng hơn 26% so với năm 2024. Đây là mức kim ngạch cao nhất từ trước đến nay của ngành dù sản lượng xuất khẩu giảm.

Yếu tố hỗ trợ chính đến từ giá xuất khẩu, khi giá bán tiêu đen lẫn tiêu trắng đều ghi nhận mức tăng mạnh. Cụ thể, giá xuất khẩu bình quân tiêu đen đạt 6.607 USD/tấn, tăng hơn 36%, tiêu trắng khoảng 8.629 USD/tấn, tăng 33,6%.

Trao đổi với chúng tôi, bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VSPA cho rằng, bên cạnh yếu tố về giá, sự nỗ lực của các doanh nghiệp cũng góp phần tạo nên kết quả tốt đẹp trên. Năm 2025 được đánh giá là một năm thực sự khó khăn đối với ngành hồ tiêu, do thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam là Mỹ, ghi nhận mức giảm mạnh, do nhiều nhà nhập khẩu “án binh bất động” vì thuế đối ứng của Mỹ đối với hàng hoá Việt Nam.

“Mỹ là thị trường chính của hồ tiêu nhưng trong suốt 6 tháng của năm 2025, từ tháng 4 đến tháng 10, hoạt động xuất khẩu sang thị trường này khá trầm lắng, hầu hết doanh nghiệp nhập khẩu đều sợ rủi ro khi mua hàng thời điểm đó. Điều này, cũng tác động đến kim ngạch xuất khẩu cả năm 2025 qua thị trường Mỹ, sụt giảm gần 24%”, bà Liên nói.

Tuy nhiên, bà Liên cho rằng, đứng trước thử thách lớn đến từ thị trường xuất khẩu số 1, các doanh nghiệp cũng đã có chiến lược thay đổi, thích ứng nhanh, khi đẩy mạnh hàng vào các thị trường truyền thống và tìm kiếm đối tác mới. Chính sự dịch chuyển này đã tạo nên một bức tranh ngành hồ tiêu trong năm 2025 tươi sáng hơn và đạt được kết quả ngoài mong đợi.

Theo đó, xét về Châu lục, năm 2025, Châu Á vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất hồ tiêu Việt Nam, khi nhập khẩu khoảng 117.307 tấn, tương đương 47,4% tổng lượng xuất khẩu, tăng khoảng 9,4% so với năm 2024.

Trong đó, các thị trường chủ lực gồm UAE với 22.232 tấn (tăng 35,6%), Trung Quốc 19.923 tấn (tăng 88%) và Ấn Độ 12.499 tấn (tăng 17,7%). Đây là các nước đóng vai trò động lực tăng trưởng chính của toàn khu vực. Châu Phi tuy quy mô nhỏ nhưng đạt 14.642 tấn, chiếm 5,9%, tăng nhẹ so với 5,5% năm trước, tập trung chủ yếu tại các thị trường truyền thống như Ai Cập và Bắc Phi.

Dẫn chứng về sự nỗ lực này của ngành hồ tiêu, tại Hội nghị, Đại tá Bùi Văn Quỳ, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn cho biết, lần đầu tiên số lượng hồ tiêu xuất khẩu thông qua các cảng trong hệ thống Tân cảng Sài Gòn đạt con số 11,3 triệu TEU hàng hoá, tương đương 11,3 triệu container loại 20 feet. 

Ngành hồ tiêu trước thách thức năm 2026

Dù đạt được những con số ấn tượng nhưng các doanh nghiệp cho rằng, bước sang năm 2026, ngành hồ tiêu sẽ phải đối diện với nhiều khó khăn mới đến từ chính nội tại của ngành.

Tại hội nghị, ông Hồ Trí Nhuận, Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Gohan, cho rằng năm 2026 là một năm nhiều thách thức, có thể gọi là năm tiền đề báo hiệu một chu kỳ khó khăn mới cho ngành hồ tiêu trong thời gian tới. Khi chứng kiến sản lượng hồ tiêu năm nay, sẽ giảm rất nhiều so với năm 2024 và 2025 giữa lúc nhu cầu tiêu thụ của thị trường được dự báo sẽ tăng lên rất nhiều.

 “Sản lượng hồ tiêu của nước ta giảm luỹ tiến từ năm 2020 đến nay đã là 50.000 tấn. Con số này sẽ không dừng lại, khi mùa vụ năm nay có khả năng giảm mạnh do ảnh hưởng của thời tiết. Trong khi đó, lượng hồ tiêu tồn kho trên thế giới đã giảm rất nhiều. Một số quốc gia như Mỹ, Trung Quốc được dự báo sẽ tăng cường nhập khẩu. Thế nhưng, điều quan trọng là hồ tiêu ở đâu để cung ứng”, ông Nhuận chia sẻ thêm.

 Đánh giá sơ bộ về sản lượng vụ tiêu năm 2026, VSPA cho rằng, sẽ giảm khoảng 15-20% so với năm 2025, do mùa vụ thu hoạch 2026 gặp nhiều bất lợi về thời tiết.

 “Giai đoạn đầu năm ghi nhận khô hạn kéo dài tại nhiều vùng trọng điểm như Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông và Bình Phước, làm giảm khả năng phân hóa mầm hoa và tỷ lệ đậu trái. Sang mùa mưa, mưa lớn và ẩm độ cao lại làm gia tăng bệnh thối rễ, chết chậm và nấm phytophthora tại các vườn già, ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng và sức cây cho vụ sau”, Bà Liên thông tin thêm.

Ở góc độ thị trường, bà Lê Vũ Thuỳ Dùng, đại diện Công ty Simexco Daklak cho biết, chúng ta đang rất vui mừng vì đạt được kim ngạch xuất khẩu cao. Tuy nhiên, sẽ đối mặt với hàng rào kỹ thuật chưa từng có đến từ các nước nhập khẩu, trong năm 2026. Vấn đề được nêu lên hàng đầu đến từ câu chuyện kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV).

“Hiện nay, các nước đang ngày càng nâng cao kiểm tra lượng tồn dư chất hoá học trong hạt tiêu xô và thành phẩm, cùng rất nhiều yêu cầu hàng rào kỹ thuật liên quan được dựng lên. Như Châu Âu chẳng hạn, từ vài trăm hoạt chất được giới hạn dư lượng nay đã lên 1 ngàn hoạt chất. Hay Mỹ, Hàn Quốc và Đài Loan liên tục cập nhật các quy định mới, mà nếu doanh nghiệp không kịp thời nắm bắt, rất dễ bị thiệt hại khi hàng không xuất khẩu được”, bà Dung nói.

Minh chứng cho điều này, bà Dung đã chia sẻ câu chuyện từ chính doanh nghiệp mình rằng, năm 2023, đơn vị tiến hành lấy mẫu tiêu xô để kiểm tra dư lượng thuốc BVTV thì tỷ lệ đạt 60%, đến năm 2024 lên 72% và mục tiêu của chúng tôi năm 2025 tỷ lệ đạt phải trên 70%, thế nhưng điều đó đã không xảy ra, khi thực tế kiểm tra dư lượng này lại rớt xuống 60%.  

“Thậm chí có những mẫu tiêu xô gửi khách hàng đạt nhưng khi kiểm tra dư lượng trong mẫu thành phẩm lại không đạt. Nhiều đối tác đã đến tận vùng trồng để điều tra nguyên nhân. Kết quả bước đầu đánh giá, có thể là do nhiễm chéo từ các nguồn lây của những cây trồng khác”, Bà Dung cho biết thêm.

Điều đó cho thấy, những rủi ro tiềm ẩn đang có xu hướng ngày càng gia tăng. Do đó, đòi hỏi các doanh nghiệp cần nhanh chóng đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ, để ngăn chặn những thiệt hại không đáng có cho doanh nghiệp và người nông dân.

Ở góc độ quản lý ngành, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và BVTV (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, Cục sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý thuốc, đẩy mạnh công tác công nhận các hoạt chất đảm bảo an toàn và loại bỏ những loại thuốc gây ảnh hưởng đến sức khoẻ, môi trường, đáp ứng được yêu cầu của thị trường cũng như sự phát triển bền vững của ngành.

 “Việc sản xuất hồ tiêu sẽ chuyển trọng tâm từ phòng trừ sang quản lý cây trồng, một cách chủ động, kiểm soát ngay các dịch hại từ yếu tố đầu vào. Quan trọng là gắn hoạt động sử dụng thuốc BVTV với yêu cầu thị trường. Ngành hồ tiêu cần xây dựng chuỗi giá trị sản xuất gắn với chế biến sâu, áp dụng các kỹ thuật tiên tiến để nâng cao giá trị và thương hiệu hồ tiêu Việt, khi thị trường ngày càng có yêu cầu cao và hướng đến việc áp dụng truy xuất nguồn gốc”, ông Hiếu nói.