Dù đạt được những kết quả khả quan trong điều hành vĩ mô, bức tranh kinh tế Việt Nam 4 tháng đầu năm vẫn xuất hiện những "nốt trầm" đáng chú ý. Cán cân thương mại 4 tháng đầu năm thâm hụt kỷ lục, trái ngược hoàn toàn với mức thặng dư 4,3 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.
Tuy nhiên, một trong những điểm gây bất ngờ đối với giới phân tích trong 4 tháng qua là sự ổn định "lạ thường" của tỷ giá trong bối cảnh thâm hụt thương mại chạm mức kỷ lục. Thông thường, thâm hụt thương mại lớn sẽ tạo áp lực mất giá lên nội tệ, nhưng tỷ giá USD/VND vẫn duy trì được sự cân bằng.
Các chuyên gia nhận định, sự ổn định này có thể đến từ các dòng ngoại tệ bất thường hoặc yếu tố kỹ thuật trong dòng tiền.
Chia sẻ tại Data Talk Macro Insight: "Giải mã vĩ mô Việt Nam sau nhập siêu, tỷ giá và áp lực ngân hàng" do VietnamBiz vàCông ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup phối hợp tổ chức ngày 16/5, ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup, cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên.
"Có thể là do thâm hụt nhưng tiền chưa thực sự đi, hoặc cũng có thể may mắn đầu năm vừa rồi chúng ta nhận được một vài khoản dòng tiền USD chảy vào (inflow) bất thường", ông Báu nói.
Ông cho biết có thể khẳng định, năng lực ổn định tỷ giá của Việt Nam được đánh giá rất cao. Trong khi nhiều đồng tiền khu vực mất giá từ 5 - 7% dưới áp lực của đồng USD, tiền đồng (VND) gần như không biến động trên thị trường chính thức. Sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách đã giúp ổn định lạm phát và duy trì các hoạt động kinh tế cốt lõi.
Bên cạnh đó, điểm sáng lớn nhất trong bức tranh kinh tế 4 tháng đầu năm chính là năng lực điều hành linh hoạt và quyết liệt của Chính phủ. Trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, Việt Nam đã kiểm soát tốt nguồn cung và bình ổn giá xăng dầu trong nước — một nỗ lực vượt xa mong đợi so với thời điểm cách đây hai tháng.
Tuy nhiên, theo CEO WiGroup, nếu tình trạng thâm hụt thương mại ở mức vài tỷ USD mỗi quý tiếp tục kéo dài, áp lực lên tỷ giá sẽ hiện hữu và không thể chỉ dựa vào sự may mắn. Đây là rủi ro tiềm ẩn cần được theo dõi sát sao để có phương án bù đắp kịp thời.
"Nhiều người rất vui mừng vì tỷ giá vẫn tương đối cân bằng trong bối cảnh thâm hụt thương mại cao. Đó có thể là may mắn nhưng cũng có thể là một nguy hại trong tương lai", ông Báu nói và dự báo, áp lực của lãi suất và tỷ giá chưa phản ánh và sẽ còn hiện hữu trong tương lai.
Data Talk Macro Insight: "Giải mã vĩ mô Việt Nam sau nhập siêu, tỷ giá và áp lực ngân hàng" phát sóng ngày 16/5. (Ảnh: H.A).
Ông Hoàng Việt Anh – CFA, CMT, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS) cũng cho rằng áp lực tỷ giá vẫn lớn trong thời gian tới.
Theo ông, trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, kỳ vọng về việc đồng USD hạ nhiệt trở nên thiếu khả quan. Những áp lực từ lạm phát và các yếu tố chính trị tại Mỹ đang đặt ra những thách thức lớn đối với lộ trình điều hành lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).
Hiện nay, xu hướng thắt chặt tiền tệ đang diễn ra mạnh mẽ trên quy mô toàn cầu. Điển hình là Ngân hàng Trung ương Australia đã có ba lần tăng lãi suất liên tiếp. Giới phân tích nhận định, với tình trạng lạm phát tại các nền kinh tế phương Tây vẫn neo ở mức cao, kỳ vọng đồng USD sẽ giảm sâu trong ngắn hạn là kịch bản khó xảy ra.
Dữ liệu lịch sử cho thấy, lạm phát thường có độ trễ từ 6 đến 12 tháng sau khi giá dầu xác lập vùng giá cao. Nhìn lại các giai đoạn thập niên 70, 80 hay những năm 2000, hành xử của Fed không có một công thức cố định. Vào những năm 70, khi lạm phát vượt ngưỡng 10%, Fed đã buộc phải tăng lãi suất cực mạnh để đưa lãi suất thực thoát khỏi trạng thái âm.
Ở thời điểm hiện tại, lãi suất thực của Fed đang dao động quanh mức 0 (với lạm phát khoảng 3,8% và lãi suất điều hành ở mức 3,5% - 3,75%). Điều này cho thấy dư địa rủi ro vẫn hiện hữu và không loại trừ khả năng các ngân hàng trung ương sẽ phải tiếp tục thắt chặt hơn nữa nếu các chỉ số giá không hạ nhiệt như kỳ vọng.
Dù khoảng 60% ý kiến vẫn tin rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất từ nay đến cuối năm, nhưng đáng chú ý là 30% còn lại đã bắt đầu nghiêng về kịch bản tăng lãi suất. Nguyên nhân chính là do các áp lực chi phí cần thời gian để "thẩm thấu" hoàn toàn vào nền kinh tế, khiến lạm phát trở nên dai dẳng hơn dự kiến.
Việc Fed không hạ lãi suất theo lộ trình trước đó mà thậm chí còn có thể tăng sẽ gây áp lực không nhỏ đến tỷ giá của Việt Nam trong thời gian tới, ông Hoàng Việt Anh nhận định.
