Tại webinar với chủ đề "Dự báo kinh tế Việt Nam năm 2026: Cơ hội, rủi ro và thích ứng của doanh nghiệp" diễn ra sáng 14/1, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nhận định ẩn số lớn nhất của tăng trưởng năm 2026 vẫn nằm ở niềm tin của người tiêu dùng và sức mua của thị trường trong nước. Tuy vậy, vẫn có những yếu tố tích cực có thể giúp cải thiện niềm tin và sức mua của người dân.

Theo đó, ông đánh giá thị trường lao động đang có những tín hiệu hỗ trợ cho tiêu dùng. Việc làm trong các khu công nghiệp được cải thiện, lao động trong khu vực dịch vụ phi chính thức phục hồi theo đà tăng của du lịch, trong khi thu nhập của nhóm tầng lớp trung lưu bậc trên cũng ổn định hơn.

Đáng chú ý, giá bất động sản tăng khiến việc mua nhà trở nên khó khăn với nhiều người, nhưng với những hộ đã sở hữu nhà, giá trị tài sản gia tăng lại tạo tâm lý an tâm và sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn. Bên cạnh đó, khoản tiết kiệm bị hao hụt trong giai đoạn Covid-19 về cơ bản đã được bù đắp, góp phần củng cố nền tảng cho tiêu dùng.

Mặt khác, ông Thành nhấn mạnh vai trò của tư duy cải cách thể chế và các thông điệp chính sách của Nhà nước trong năm vừa qua. Theo ông, nếu những định hướng này được cụ thể hoá bằng hành động, đặc biệt là việc tăng chi cho phúc lợi xã hội như miễn học phí, mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế, niềm tin tiêu dùng sẽ được cải thiện rõ rệt.

Nêu dẫn chứng từ bài học kinh nghiệm của Trung Quốc, ông Nguyễn Xuân Thành nhận định khi hệ thống phúc lợi không đủ bao phủ, người dân có xu hướng co cụm, phòng thủ và hạn chế chi tiêu. Ngược lại, nếu Nhà nước thể hiện quyết tâm cao trong việc bảo đảm an sinh xã hội, gắn chặt mục tiêu này với định hướng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thì đây sẽ trở thành “cú hích” mạnh mẽ thúc đẩy tiêu dùng trong nước.

Do đó, chuyên gia cho rằng niềm tin tiêu dùng vẫn có cơ sở để phục hồi, song mức độ thành công phụ thuộc lớn vào khả năng hiện thực hoá các cam kết cải cách và chính sách phúc lợi trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, chuyên gia cũng chỉ ra hai yếu tố rủi ro tiềm ẩn có thể kéo giảm tiêu dùng trong nước nếu không được xử lý hiệu quả.

Trong đó, về vấn đề thị trường trái phiếu doanh nghiệp, ông cho rằng một bộ phận không nhỏ tầng lớp trung lưu đang chịu áp lực tâm lý lớn khi lo ngại mất vốn đầu tư trái phiếu trong thời gian qua. Thực tế, nhiều khoản đầu tư hiện chưa được thanh toán cả gốc lẫn lãi, làm xói mòn niềm tin và khiến người dân thận trọng hơn trong chi tiêu.

Tuy nhiên, theo ông, nếu trong năm 2026, Nhà nước đẩy mạnh tái cơ cấu thị trường trái phiếu doanh nghiệp và các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp bất động sản, có thể từng bước hoàn trả nghĩa vụ cho trái chủ, thì điều này sẽ tạo hiệu ứng tích cực, góp phần khôi phục niềm tin của người tiêu dùng.

Rủi ro khác được ông Nguyễn Xuân Thành nhắc tới là yếu tố liên quan trực tiếp đến vai trò then chốt của xuất khẩu. Theo đó, việc duy trì tăng trưởng xuất khẩu còn mang ý nghĩa giữ ổn định việc làm trong các khu công nghiệp, qua đó bảo đảm thu nhập cho người lao động.

"Thu nhập ổn định chính là nền tảng quan trọng để kích thích tiêu dùng nội địa", chuyên gia nhấn mạnh.

Đầu tư công sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng chính

Theo ông Nguyễn Xuân Thành, đầu tư công chắc chắn sẽ tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế năm 2026. Ông nêu rõ, dù bối cảnh quốc tế còn nhiều bất định, định hướng xuyên suốt của Chính phủ là tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng nhìn nhận tốc độ tăng trưởng của đầu tư công năm 2026 khó đạt mức cao như năm 2025, do năm trước là năm cuối nhiệm kỳ, cần thúc đẩy giải ngân mạnh mẽ.

Theo kế hoạch đầu tư công đã được xây dựng trên cơ sở dự toán ngân sách nhà nước được Quốc hội thông qua, vốn đầu tư công năm 2026 dự kiến tăng 10,3% so với năm 2025. Quy mô đầu tư được đánh giá là rất lớn, tương đương gần 8% GDP, mức cao trong nhiều năm trở lại đây.

Trong khi đó, tình hình xuất khẩu được dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức. Mục tiêu của Chính phủ là duy trì tăng trưởng xuất khẩu khoảng 8% trong năm 2026, chỉ bằng một nửa mức tăng 17% của năm 2025. 

"Đây là mục tiêu tăng trưởng mang tính lạc quan, bởi điều kiện tiên quyết là xuất khẩu sang Mỹ không giảm sâu, trong khi xuất khẩu sang các thị trường khác vẫn giữ được nhịp tăng như năm trước", chuyên gia đến từ Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đánh giá.

Liên quan đến đầu tư công, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM, Phó Chủ tịch HUBA, Chủ tịch Công ty Secoin, cho rằng tốc độ đầu tư công, đầu tư hạ tầng và các dự án công sẽ giữ đà tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2026 nhờ hiệu ứng "kéo theo" của năm 2025, đặc biệt là các dự án trọng điểm quốc gia.

Theo ông Kỳ, riêng tại khu vực phía Nam, ngay từ đầu năm 2026, hàng loạt dự án lớn đã được khởi động, như các tuyến metro, tuyến ngầm từ trung tâm TP HCM đi Cần Giờ, cầu vượt biển Vũng Tàu, sân bay Long Thành, cùng với việc mở rộng nhiều tuyến cao tốc,...

“Các dự án này khi, đã ‘lên ngựa’ thì rất khó dừng”, ông Kỳ khẳng định, đồng thời nhận định tốc độ đầu tư công trong năm 2026 nhiều khả năng sẽ mạnh mẽ hơn năm 2025, qua đó tạo ra lực đẩy tích cực cho tăng trưởng kinh tế.