Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AP).
Cuối tuần trước, lực lượng Houthi tại Yemen đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào sân bay chính ở Riyadh, khiến hàng chục người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Vụ việc này làm gia tăng căng thẳng giữa Houthi và Arab Saudi, đồng thời có thể kéo Mỹ vào một cuộc đối đầu mới tại Trung Đông.
Theo tờ Bloomberg, cuộc tấn công của Houthi vào ngày 10/10 khiến 12 người chết và 309 người bị thương, cuộc không kích ngày hôm sau khiến 1 người thiệt mạng và làm bị thương 11 người. Nhóm Houthi tuyên bố đây là sự phản ứng với “các hành động gây hấn của Arab Saudi”.
Houthi và Arab Saudi vốn dĩ đã duy trì thỏa thuận ngừng bắn kể từ năm 2022. Căng thẳng giữa hai bên bùng phát trở lại vào mùa hè năm nay, sau khi Riyadh không kích làm hư hại đường băng tại sân bay Sanaa ở Yemen, nhăm ngăn một máy bay của Iran chở phái đoàn vừa dự tang lễ Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei hạ cánh.
Kể từ đó, Houthi đã ra lệnh cấm vận hàng hải Arab Saudi và tấn công những cơ sở dầu mỏ của vương quốc này.
Các vụ tấn công gây thương vong lớn tại thủ đô đang làm gia tăng sức ép buộc Thái tử Mohammed bin Salman phải đáp trả bằng những biện pháp quân sự mạnh mẽ hơn. Để triển khai một chiến dịch như vậy, Riyadh có thể cần thêm sự hỗ trợ từ các đồng minh phương Tây. Hai quan chức Arab Saudi cho biết nước này đang đề nghị Mỹ cung cấp “hỗ trợ quốc phòng khẩn cấp”.
Về phía Washington, Tổng thống Donald Trump cũng chịu sức ép phải hành động sau khi một công dân Mỹ thiệt mạng trong cuộc tấn công của Houthi ngày 10/10.
Khi các phóng viên bên ngoài Nhà Trắng hỏi liệu Mỹ sẽ tham gia các cuộc tấn công nhắm vào lực lượng Houthi hay không, ông Trump đáp: “Có thể. Chúng tôi sẽ xem xét phương án đó. Chúng tôi mới chỉ biết tin về vụ tấn công gần đây. Vì vậy, chúng tôi sẽ đưa ra quyết định. Chúng tôi hành động rất nhanh chóng”.
Tuy nhiên, đây không phải quyết định dễ dàng đối với ông Trump. Nhà Trắng đang tìm cách tránh để căng thẳng với Tehran leo thang trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ vào tháng 11, trong khi Houthi là một đồng minh quan trọng của Iran.
Hiện tại, Mỹ vẫn đang duy trì lệnh ngừng bắn đạt được với Houthi vào năm ngoái. Trong năm nay, sự hỗ trợ của Washington dành cho Riyadh chỉ dừng lại ở mức chia sẻ thông tin tình báo.
Ông William Usher, cựu nhà phân tích cấp cao về Trung Đông tại Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), cho rằng Riyadh muốn Washington có hành động mạnh mẽ hơn.
Ông nhận định: “Riyadh sẽ muốn Mỹ tấn công trực tiếp lực lượng Houthi, trợ giúp khả năng phòng không, chia sẻ thông tin tình báo và sự ủng hộ chính trị cho một chiến dịch mạnh mẽ hơn ở Yemen”.
Bất chấp những rủi ro chính trị kể trên, Mỹ vẫn có những lợi ích kinh tế và chiến lượng nếu quyết định giúp Arab Saudi đối phó với Houthi.
Ngoài các cuộc không kích vào hạ tầng hàng không dân dụng của Arab Saudi, Houthi cũng đang tấn công tàu chở dầu đi qua eo biển Bab el Mandeb - cửa ngõ huyết mạch dẫn vào Biển Đỏ.
Nếu Bab el-Mandeb bị phong tỏa cùng lúc với eo biển Hormuz, hai trong số những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới sẽ đồng thời bị gián đoạn. Điều này có thể đẩy giá dầu và khí đốt tăng cao hơn nữa, làm gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.
Dù vẫn có những tuyến vận tải và phương án thay thế để duy trì dòng chảy năng lượng qua khu vực Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ, các lựa chọn này thường phức tạp và tốn kém hơn. Vì vậy, việc bảo đảm an ninh hàng hải tại hai khu vực có ý nghĩa trực tiếp đối với lợi ích kinh tế của Mỹ và các đồng minh.
Vị trí eo Bab E-Mandeb và eo biển Hormuz. (Ảnh: Getty Images).
Tuy nhiên, sự hỗ trợ của Mỹ sẽ đi kèm cái giá đắt về mặt quân sự. Tổ chức Critical Threats Project thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ nhận định rằng nếu Mỹ tham gia chiến dịch không kích của liên quân Arab Saudi - Yemen nhằm làm suy yếu năng lực tên lửa đạn đạo của Houthi, đây sẽ là lần đầu tiên Washington trực tiếp tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào nhóm này kể từ chiến dịch Operation Rough Rider vào tháng 5/2025.
Chiến dịch của Mỹ năm ngoái nhằm làm suy yếu năng lực quân sự của Houthi. Tuy nhiên, các cuộc tấn công gần đây cho thấy nhóm này đã tái vũ trang.
Tháng trước, ông Steven Cook, chuyên gia về chính trị Arab và Thổ Nhĩ Kỳ tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), đã đặt câu hỏi về khả năng duy trì một chiến dịch quân sự kéo dài của Mỹ.
“Sau 7 tháng xung đột, đã xuất hiện những câu hỏi về năng lực của Mỹ trong việc tiến hành một chiến dịch dài hơi chống lại lực lượng Houthi, tái giao tranh với Iran nếu cần thiết, cũng như chuẩn bị cho các tình huống bất ngờ tại những khu vực khác trên thế giới”, ông lưu ý.
Những sức ép trên đang đặt ông Trump trước một lựa chọn khó khăn: Hỗ trợ Arab Saudi để bảo vệ lợi ích chiến lược và an ninh năng lượng, hay kiềm chế nhằm tránh bị cuốn sâu hơn vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông.
Bất chấp nguy cơ Mỹ bị cuốn vào một cuộc chiến mới tại Trung Đông ngoài Iran, giá dầu đang có xu hướng giảm trong phiên đầu tuần. Các nhà đầu tư dường như đang tập trung hơn vào tuyên bố của ông Trump về một thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng giữa Nga và Ukraine. Giá hợp đồng tương lai dầu thô Brent đã giảm xuống dưới mức 104 USD/thùng sau khi tăng liên tiếp hai ngày trước đó.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng, tuy nhiên Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết Kiev vẫn đang chờ thông tin chi tiết từ Washington.
Về cân bằng thương mại và đầu tư, Trung Quốc và EU sẽ tiếp tục tìm hiểu khả năng giảm thuế quan đối với một số mặt hàng trong khuôn khổ các quy tắc của WTO.
Các chỉ số chính của chứng khoán Mỹ ghi nhận phiên giao dịch tích cực nhờ đà tăng của cổ phiếu công nghệ cũng như thông tin Nga đồng ý xuất khẩu dầu diesel.
Lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, nhưng điều đó chưa đủ để kéo dòng tiền quay lại thị trường chứng khoán. Khi thanh khoản giảm còn khoảng 16.800 tỷ đồng mỗi phiên và lãi suất tiền gửi trở nên cạnh tranh hơn, mùa báo cáo tài chính quý III đặt ra câu hỏi: lợi nhuận tăng đến từ đâu, có bền vững hay không và liệu kết quả kinh doanh có đủ sức thay đổi kỳ vọng của nhà đầu tư?
