Tổng thống Mỹ Donald Trump và quốc gia trung gian Pakistan ngày 13/6 thông báo một thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông sẽ được ký kết vào ngày 14/6, bất chấp việc Iran phủ nhận lễ ký kết sẽ diễn ra sớm như vậy, theo Reuters.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết hai bên đã thống nhất khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình, và Islamabad đang chuẩn bị cho lễ ký kết dưới hình thức điện tử vào 14/6, tiếp theo là các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật vào tuần tới.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump cho biết thỏa thuận với Iran dự kiến được ký vào Chủ nhật (14/6) và Eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch của nguồn cung dầu toàn cầu hiện đang bị Iran phong tỏa, sẽ ngay lập tức "mở cửa cho tất cả" sau khi ký kết.

Trước đó vào 13/6, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã tỏ ra thận trọng khi bình luận về thời gian ký kết.

Truyền thông nhà nước dẫn lời ông Baghaei: "Chúng ta sẽ phải chờ xem ngày chính xác ký kết biên bản ghi nhớ, nhưng chắc chắn không phải là ngày mai."

Ông nói thêm: "Không thể loại trừ khả năng việc này sẽ diễn ra trong vài ngày tới. Tuy nhiên, do sự do dự từ phía đối phương, chúng ta phải hết sức cẩn trọng khi đưa ra bất kỳ bình luận nào về tiến trình này."

Một quan chức Mỹ phát biểu với các phóng viên sau đó đã từ chối đưa ra thời điểm cụ thể, nhưng khẳng định: "Đó là một thỏa thuận tuyệt vời và rất vững chắc."

Đây không phải là lần đầu tiên hai bên tỏ ra sắp đạt được thỏa thuận ban đầu để chấm dứt cuộc chiến (vốn bắt đầu vào ngày 28/2 với các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel vào Iran). Trên nền tảng X, ông Sharif viết: "Chúng ta đang ở gần một thỏa thuận hòa bình hơn bao giờ hết."

Cuộc chiến này đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng vọt và cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, chủ yếu ở Iran và Lebanon - nơi xung đột đã làm bùng phát trở lại những căng thẳng giữa Israel và lực lượng phiến quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Ngày 12/6, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi cho biết dù thỏa thuận vẫn có thể có những thay đổi, nhưng bản dự thảo cho thấy đất nước của ông đã vươn lên mạnh mẽ hơn sau cuộc xung đột.

Vài giờ sau những phát biểu trên, lực lượng Mỹ đã bắn hạ nhiều máy bay không người lái tấn công cảm tử của Iran đang hướng về phía eo biển Hormuz, theo một nguồn tin thạo việc tiết lộ với Reuters.

Nguồn tin giấu tên cho biết các máy bay không người lái đã đe dọa trực tiếp đến giao thông thương mại. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ sau đó xác nhận hành động này và thông báo eo biển - tuyến đường quan trọng của nguồn cung dầu toàn cầu - vẫn đang mở cửa.

Nhiều tháng qua, Iran đã phong tỏa eo biển này một cách có hiệu quả, trong khi Hải quân Mỹ cũng chặn các cảng của Iran nhằm hạn chế lượng dầu xuất khẩu của nước này.

Các nguồn tin từ các bên đàm phán cho biết, biên bản ghi nhớ đề xuất việc mở cửa trở lại eo biển và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran - nguyên nhân chính được ông Trump viện dẫn để khơi mào cuộc chiến - sẽ được tiến hành sau đó.

"Việc Iran phải mở cửa eo biển Hormuz là một yêu cầu bắt buộc. Nó có thể được mở cửa mà không thu phí. Ngay khi họ làm điều đó, chúng tôi sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa", quan chức Mỹ phát biểu vào thứ Bảy cho hay.

Quan chức này nói thêm: "Hai việc này sẽ diễn ra song song. Phần tiếp theo của bước kế tiếp sẽ là rà phá bom mìn tại eo biển", đồng thời chỉ ra rằng các quốc gia trong nhóm G7 có thể sẽ đóng vai trò trong tiến trình này.

Văn phòng Thủ tướng Anh hôm 13/6 cho biết ông Trump đã thảo luận về những nỗ lực chấm dứt xung đột tại Iran trong một cuộc điện đàm với Thủ tướng Anh Keir Starmer.

Các điều khoản dự thảo do nhiều nguồn tin tiết lộ với Reuters chỉ ra rằng Mỹ sẽ bắt đầu giải tỏa hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran và nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ, đổi lấy việc Iran mở cửa eo biển.

Hãng thông tấn Fars của Iran dẫn lời ông Baghaei khẳng định việc giải tỏa tài sản bị đóng băng của Iran là một phần không thể tách rời của thỏa thuận, đồng thời nhấn mạnh Iran sẽ phải thu phí các dịch vụ tại eo biển Hormuz. Hãng Fars cũng trích lời ông yêu cầu các căn cứ quân sự nước ngoài trong khu vực phải bị dẹp bỏ, tuy nhiên không cung cấp chi tiết cụ thể.

Chương trình hạt nhân của Iran sẽ được đưa ra bàn thảo trong khoảng thời gian đàm phán kéo dài 60 ngày. Một quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận này cuối cùng sẽ dẫn đến việc tháo dỡ chương trình hạt nhân của Iran, trong đó kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của nước này sẽ bị tiêu hủy và loại bỏ.

Tuy nhiên, ông Araqchi lại tuyên bố Iran muốn giữ lại lượng uranium ở dạng pha loãng. Các nguồn tin cho biết Iran đến nay vẫn chưa chấp nhận việc tháo dỡ hoàn toàn chương trình hạt nhân của mình.

Các nguồn tin cũng cho hay các đề xuất còn bao gồm việc thảo luận về khả năng bồi thường chiến tranh cho Tehran và loại bỏ các yêu cầu lâu nay của Mỹ về việc hạn chế chương trình tên lửa của Iran. Tuy nhiên, quan chức Mỹ đã bác bỏ thông tin này.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố quốc gia của ông sẽ không tham gia vào thỏa thuận này. Ông đã có những mâu thuẫn với ông Trump xung quanh việc Mỹ yêu cầu Israel kiềm chế các hành động quân sự ở Lebanon để tạo điều kiện cho Washington đạt được thỏa thuận với Tehran.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Araqchi cho biết thỏa thuận này sẽ kết thúc chiến tranh ở Lebanon, ngầm ám chỉ việc Israel sẽ phải rút quân khỏi các khu vực bị chiếm đóng. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel khẳng định nước này sẽ không rút quân. Một quan chức cấp cao của Israel cũng cho biết họ dự kiến vẫn giữ quyền tự do hành động chống lại các mối đe dọa.