Gần ba tuần kể từ khi vụ án buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương liên quan đến cựu giám đốc trung tâm kiểm định P-Lab (công ty do PNJ sở hữu 100% vốn) được công bố, thị trường trang sức ghi nhận hàng loạt diễn biến bất thường.

Trưa 21/7, CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) đã tổ chức cuộc họp báo đột xuất.

Tại đây, Tổng Giám đốc PNJ Phan Quốc Công chính thức gửi lời xin lỗi, thừa nhận sự cố pháp lý tại P-Lab đã ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng. Từ chỗ đánh giá ban đầu đây là sai phạm cá nhân mang tính đơn lẻ, ban lãnh đạo công ty thừa nhận sự việc đã trở thành vấn đề của cả ngành khi niềm tin vào kim cương bị tổn thương. 

Đây là lần đầu tiên CEO PNJ lên tiếng xác nhận doanh nghiệp đang chịu áp lực thanh khoản do nhu cầu bán lại trang sức kim cương tăng đột biến trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, ông Công khẳng định nguyên nhân của áp lực thanh khoản không nằm ở việc thiếu nguồn lực. Người đứng đầu PNJ tuyên bố công ty đã chuẩn bị "vài nghìn tỷ đồng" cho chương trình mua lại sản phẩm và quá trình này "đang diễn ra suôn sẻ".

Thay đổi trong chính sách mua lại kim cương

Số liệu được PNJ công bố tại cuộc họp báo ngày 21/7 cho thấy kể từ khi biến cố xảy ra, tổng doanh số bán ra của công ty chỉ bằng 1/5 doanh số mua vào.

Theo lý giải của CEO Phan Quốc Công, vấn đề nằm ở vòng quay vốn. Lượng hàng mua lại từ khách hàng cần một khoảng thời gian nhất định để xử lý, kiểm định trước khi có thể đưa trở lại kinh doanh. Việc doanh số mua vào gấp 5 lần bán ra khiến dòng tiền không xoay vòng kịp như điều kiện kinh doanh bình thường.

Để đối phó với tình trạng này, PNJ triển khai các giải pháp quản trị thanh khoản mới. Công ty cam kết thực hiện đầy đủ 100% nghĩa vụ mua lại, nhưng phương thức thanh toán có sự điều chỉnh. 

Thay vì thanh toán ngay trong ngày như trước đây, việc thanh toán sẽ được thực hiện sau khi hoàn tất quy trình kiểm định, xác nhận giá trị và bố trí nguồn thanh khoản, dựa trên hạn mức xử lý tối đa mỗi ngày của hệ thống.

Về phương án giao dịch, để tuân thủ Nghị định 232, đối với kim cương rời, PNJ khuyến cáo khách hàng chỉ có thể lựa chọn đổi sang kim cương rời hoặc nhận tiền mặt, không được chuyển đổi sang trang sức và vàng miếng. 

Đối với các dòng hàng khác, khách hàng có thể chuyển đổi toàn bộ hoặc một phần giá trị sang các sản phẩm PNJ đang kinh doanh (như Vàng miếng SJC, Vàng Tài lộc, Trang sức...) với mức ưu đãi bổ sung. 

Trường hợp khách hàng muốn nhận tiền mặt, công ty sẽ thanh toán theo lộ trình mà hệ thống đáp ứng được.

Chuẩn bị "vài nghìn tỷ đồng" để trả cho khách hàng

Để kiểm chứng lời khẳng định của CEO PNJ về việc "đã chuẩn bị vài nghìn tỷ đồng", Báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 cung cấp chi tiết về cấu trúc tài sản và thanh khoản của doanh nghiệp.

Tính đến cuối tháng 3/2026, tổng tài sản có tính thanh khoản cao của PNJ đạt khoảng 4.510 tỷ đồng. Cụ thể, khoản mục "Tiền và các khoản tương đương tiền" ghi nhận 924 tỷ đồng, tăng so với mức 522 tỷ đồng hồi đầu năm. 

Trong đó bao gồm 138 tỷ đồng tiền mặt tại quỹ, 353 tỷ đồng tiền gửi không kỳ hạn và 429 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn gốc dưới 3 tháng (lãi suất khoảng 4,75%/năm).

Bên cạnh đó, khoản mục "Đầu tư tài chính ngắn hạn" đạt 3.586 tỷ đồng. Khoản này chủ yếu là tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn từ 3 tháng đến dưới 1 năm (3.487 tỷ đồng) và 99 tỷ đồng trái phiếu Becamex. 

Nguồn gốc của lượng tiền mặt này cũng được thể hiện rõ trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Trong quý I, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của PNJ đạt mức dương 3.558 tỷ đồng (so với mức âm 235 tỷ đồng cùng kỳ năm trước). Dòng tiền thặng dư này được tạo ra chủ yếu nhờ lợi nhuận trước thuế đạt 1.865 tỷ đồng và việc giảm hàng tồn kho, giúp thu hồi về 2.420 tỷ đồng.

Tại ngày 31/3, tài sản ngắn hạn của PNJ đạt 18.163 tỷ đồng, trong khi nợ ngắn hạn là 5.277 tỷ đồng. 

Về cơ cấu nguồn vốn, PNJ sử dụng kết hợp giữa vốn chủ sở hữu (đạt 14.401 tỷ đồng) và vốn vay. Thuyết minh BCTC cho thấy dư nợ vay ngắn hạn của công ty tại cuối quý I/2026 là 2.894 tỷ đồng, giảm so với mức 4.223 tỷ đồng đầu năm. 

Về hình thức bảo đảm, PNJ sử dụng linh hoạt cả vay tín chấp (áp dụng tại HSBC, Hana Bank và ACB với tổng giá trị khoảng 691 tỷ đồng) và vay thế chấp bằng hàng tồn kho (áp dụng tại Woori Bank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank). Theo thuyết minh, công ty đã sử dụng lượng hàng tồn kho trị giá 4.361 tỷ đồng để làm tài sản thế chấp.

Trong kỳ, công ty đã trả bớt 3.840 tỷ đồng nợ gốc vay. Việc nợ vay ngắn hạn giảm và dòng tiền kinh doanh dương lớn cho thấy nguồn lực chuẩn bị cho đợt mua lại này đến từ nội tại hoạt động kinh doanh, không phát sinh từ việc gia tăng vay nợ mới.

Tại cuộc họp báo, ông Phan Quốc Công khẳng định quá trình mua lại "đang diễn ra suôn sẻ". Chỉ báo cho hoạt động này nằm ở khoản mục Hàng tồn kho. 

Tại ngày 31/3, tổng giá trị hàng tồn kho của PNJ (giá gốc) đạt 13.461 tỷ đồng, giảm khoảng 2.420 tỷ đồng so với đầu năm. Giá trị sau khi trừ dự phòng là 13.419 tỷ đồng. Trong đó, công ty dùng 4.361 tỷ đồng hàng tồn kho làm tài sản thế chấp cho các khoản vay ngắn hạn.

Đi sâu vào cơ cấu, nguyên vật liệu giảm mạnh hơn 2.600 tỷ đồng (xuống còn 2.200 tỷ) và hàng hóa giảm nhẹ 2,4 tỷ đồng (xuống 3.473 tỷ). Tuy nhiên, khoản mục thành phẩm lại tăng 102 tỷ đồng, lên mức 7.292 tỷ đồng. 

Việc tổng tồn kho giảm để tạo ra dòng tiền lớn, nhưng lượng thành phẩm vẫn duy trì ở mức cao và tăng trưởng nhẹ phản ánh quá trình luân chuyển hàng hóa, bao gồm hoạt động thu mua lại từ khách hàng và chế tác, đang diễn ra.