Thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng sau khi Qatar, một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới, tuyên bố tạm dừng hoạt động sản xuất tại một số cơ sở quan trọng do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ Iran.

Trong khi nhiều quốc gia nhập khẩu đối mặt với áp lực chi phí năng lượng leo thang, các tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ và châu Âu lại nổi lên như những bên hưởng lợi đáng kể từ biến động này.

‏‏‏Các công ty như Shell, TotalEnergies, ExxonMobil hay nhà xuất khẩu LNG hàng đầu của Mỹ Cheniere Energy được cho là có thể thu về lợi nhuận lớn, ngay cả khi Qatar sớm khôi phục hoạt động sản xuất, xuất khẩu bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng tại khu vực Trung Đông.‏

‏Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính nằm ở việc các doanh nghiệp năng lượng phương Tây hiện là nguồn cung thay thế khả thi nhất cho những quốc gia và doanh nghiệp từng phụ thuộc vào khí đốt Qatar để sản xuất điện hoặc phục vụ các ngành công nghiệp như hóa chất, thép và sản xuất vật liệu.‏

‏Trong hơn một thập kỷ qua, Mỹ đã đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng LNG. Riêng Cheniere Energy đã xây dựng 8 cảng xuất khẩu LNG, nơi khí tự nhiên được làm lạnh sâu để chuyển sang dạng lỏng trước khi vận chuyển bằng tàu chuyên dụng tới các thị trường toàn cầu. Phần lớn lượng khí này được các tập đoàn dầu khí lớn như Shell, Total hay Exxon mua theo hợp đồng dài hạn rồi phân phối lại cho khách hàng trên khắp thế giới.‏

‏Jason Feer, Giám đốc phân tích kinh doanh của công ty tư vấn năng lượng Poten & Partners, nhận định đây là một khoản lợi nhuận bất ngờ đối với các nhà cung cấp phương Tây. “Đây thực sự là một cú hích lớn. Các công ty này đang được hưởng lợi trực tiếp từ đà tăng mạnh của giá khí đốt”, ông nói.‏

‏Cũng theo ông Feer, mức giá LNG mà các công ty năng lượng phương Tây hiện có thể bán tại châu Âu cao gần gấp đôi chi phí mua và vận chuyển nhiên liệu. Chỉ cách đây một tuần, biên lợi nhuận của họ đã cao hơn chi phí khoảng 27–28%, và hiện con số này còn tăng mạnh hơn.‏

‏Động thái tạm dừng sản xuất, xuất khẩu LNG của Qatar diễn ra trong bối cảnh Iran mở rộng các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào hạ tầng năng lượng của các quốc gia láng giềng tại Vịnh Ba Tư, sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng.‏

‏Không chỉ Qatar, hạ tầng năng lượng của các nước khác trong khu vực cũng bị ảnh hưởng. Theo nguồn tin trong ngành năng lượng được CNBC dẫn lại, nhà máy lọc dầu Ras Tanura của Saudi Aramco, một trong những cơ sở lọc dầu lớn nhất thế giới, cũng đã bị tấn công bằng máy bay không người lái và phải tạm đóng cửa để đề phòng rủi ro.‏

‏Những diễn biến mới nhất lập tức khiến thị trường năng lượng phản ứng mạnh. Giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt, với hợp đồng khí tự nhiên tại Anh tăng khoảng 50%, trong khi giá khí đốt kỳ hạn của Hà Lan tăng hơn 45% ngay sau thông tin Qatar dừng sản xuất LNG, theo CNBC. ‏

‏Trong khi đó, cổ phiếu của các công ty xuất khẩu LNG tại Mỹ tăng mạnh. Cheniere Energy tăng khoảng 6%, còn Venture Global bật tăng hơn 14%, phản ánh kỳ vọng của thị trường rằng các nhà cung cấp LNG ngoài Trung Đông có thể hưởng lợi nếu nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh bị gián đoạn.‏

‏Qatar hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Theo công ty tư vấn năng lượng Kpler, khoảng 20% lượng LNG xuất khẩu trên toàn thế giới đến từ khu vực Vùng Vịnh - chủ yếu là Qatar - và phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz.‏

‏Eo biển này là tuyến hàng hải chiến lược, nơi vận chuyển một lượng lớn dầu mỏ và khí đốt từ Trung Đông tới châu Á và châu Âu. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể gây ra những cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu.‏

‏Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) là khí tự nhiên được làm lạnh sâu xuống khoảng -162°C để chuyển sang trạng thái lỏng, giúp vận chuyển bằng tàu chuyên dụng tới các thị trường xa. Nguồn năng lượng này hiện được sử dụng rộng rãi trong sản xuất điện và công nghiệp, đặc biệt tại châu Âu và châu Á.‏

‏Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang, các chuyên gia cảnh báo rằng thị trường năng lượng toàn cầu có thể bước vào một giai đoạn biến động mạnh và khó lường, đặc biệt nếu các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí tiếp tục lan rộng trong khu vực.‏

‏Tuy nhiên, theo Ditte Juul Jørgensen, Tổng vụ trưởng phụ trách năng lượng của Ủy ban châu Âu, các nhà lãnh đạo khu vực đang theo dõi sát diễn biến xung đột nhưng tin rằng giá khí đốt sẽ khó tăng lên mức cực đoan như giai đoạn khủng hoảng năm 2022.‏

‏“Nguồn cung của châu Âu hiện đã được đa dạng hóa và được hỗ trợ bởi các kho dự trữ chiến lược”, bà cho biết.‏‏