Thực tế cho thấy sản lượng và kim ngạch tăng nhưng giá trị thu về chưa chắc tăng tương ứng. Sầu riêng là một ví dụ.

Theo Báo Điện tử Chính phủ, tại cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc sáng 25/9, ông Lê Vũ Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Chánh Thu, cho biết trong 5 năm qua, sản lượng sầu riêng Việt Nam đã tăng khoảng 3 lần, thậm chí vượt Thái Lan, song giá trị thu về vẫn thấp hơn. Qua thực tế chế biến tại doanh nghiệp, tỷ lệ sản phẩm chất lượng cao cũng giảm mạnh, trong khi hàng chất lượng thấp tăng lên.

Theo ông Tuấn Anh, nguyên nhân không chỉ đến từ thời tiết mà còn liên quan đến việc khai thác cây quá mức, sử dụng vật tư nông nghiệp và liên kết chuỗi chưa chặt chẽ.

Số liệu thống kê Cục Hải quan đến tháng 9 cho thấy kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 7,3 tỷ USD, tăng 18,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực chính của xuất khẩu rau quả những tháng qua.

Bài toán nâng cao giá trị cũng được đặt ra với gạo, cà phê, gỗ và nhiều ngành hàng khác. Việt Nam có không ít sản phẩm thuộc nhóm dẫn đầu thế giới về sản lượng và xuất khẩu, nhưng chế biến sâu, thương hiệu và khả năng tham gia vào những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi vẫn còn hạn chế.

Đối với ngành gạo, các doanh nghiệp cho rằng cần chuyển từ lợi thế sản lượng sang chất lượng và thương hiệu. Trong đó, thương hiệu gạo quốc gia phải gắn với giống, vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và khả năng cung ứng ổn định.

Với cà phê, vấn đề đặt ra là nâng tỷ trọng chế biến sâu của doanh nghiệp trong nước, xây dựng dữ liệu vùng nguyên liệu và quảng bá thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, ngành gỗ cần nguồn nguyên liệu có khả năng truy xuất và nguồn gỗ lớn, ổn định để phục vụ chế biến sâu.