Trong báo cáo chiến lược tháng 11, SSI Research nhận định kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, song vấn đề cần quan tâm là động lực tăng trưởng đến từ đâu và khả năng lan tỏa ra sao.

GDP quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ, đưa tăng trưởng chín tháng lên 9,01%. Nhóm phân tích dự báo GDP quý IV có thể tăng khoảng 10,5%, qua đó đưa tăng trưởng cả năm lên 9,4%, thấp hơn mục tiêu 10% của Chính phủ.

Các chỉ báo tháng 10 tiếp tục phản ánh đà tăng của nền kinh tế. Sản xuất công nghiệp tăng 15% so với cùng kỳ, đưa mức tăng lũy kế 10 tháng lên 12,4%, cao nhất kể từ năm 2019.

Cán cân thương mại ghi nhận tháng xuất siêu thứ hai liên tiếp, với thặng dư 7,3 tỷ USD, giúp mức nhập siêu lũy kế thu hẹp về 12,1 tỷ USD. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ theo giá hiện hành tăng 14,7% so với cùng kỳ trong tháng 10.

Điểm nghẽn đầu tư công không còn nằm ở nguồn tiền

Đầu tư được xác định là động lực chính của nền kinh tế trong quý cuối năm, đặc biệt khi khu vực Nhà nước tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 9 tháng tăng 15,1% so với cùng kỳ. Đến hết tháng 10, giải ngân đầu tư công đạt 74,1% kế hoạch năm, cao hơn mức 64,3% cùng kỳ năm trước.

Theo SSI Research, điểm tích cực không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân mà còn ở những dấu hiệu cho thấy vốn đầu tư đang chuyển thành hoạt động xây dựng thực tế.

Sản lượng trong các ngành vật liệu xây dựng như thép và xi măng cải thiện, phản ánh nhu cầu từ các công trình đang triển khai. Đây được xem là tín hiệu có ý nghĩa hơn chỉ tiêu giải ngân đơn thuần, bởi số liệu giải ngân có thể bao gồm cả các khoản tạm ứng.

Dù vậy, ước tính còn khoảng 350.000 tỷ đồng vốn đầu tư công cần giải ngân. Khối lượng này tương đối lớn nhưng phù hợp với xu hướng tập trung vào cuối năm, trong khi thời hạn giải ngân kéo dài đến cuối tháng 1/2027.

Điểm nghẽn hiện nay chủ yếu nằm ở khâu triển khai, bao gồm tình trạng thiếu vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát tại khu vực phía Nam, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và năng lực nhà thầu không đồng đều.

Một phần tác động của đầu tư công có thể tiếp tục lan sang quý I/2027, song hiệu quả phân bổ và sử dụng vốn vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động, chi phí vốn chịu áp lực

Trái với đà tăng trưởng cao của nền kinh tế, mặt bằng lãi suất được dự báo khó giảm sâu trong thời gian tới.

Tín dụng tăng 12,6% từ đầu năm, nhanh hơn huy động, khiến chi phí vốn của hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực, nhất là khi nhu cầu vốn thường gia tăng vào cuối năm.

Dù lãi suất huy động tại các ngân hàng thương mại đã giảm khoảng 50–70 điểm cơ bản gần đây, lãi suất cho vay giảm chậm hơn. Riêng lãi suất vay mua nhà và vay của các chủ đầu tư bất động sản vẫn có xu hướng tăng.

Trong khi đó, CPI tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, chủ yếu do giá nhiên liệu. Lạm phát bình quân 10 tháng ở mức 4,57%, còn lạm phát cơ bản có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhóm phân tích cho rằng lạm phát không phải nguyên nhân chính khiến lãi suất khó giảm, mà áp lực đáng kể hơn đến từ chi phí vốn và chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng với huy động.

Trong bối cảnh này, chính sách tiền tệ đang được triển khai theo hướng hỗ trợ có trọng tâm thay vì nới lỏng diện rộng.

Các biện pháp được đề cập gồm giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất bình quân tiền gửi mới kỳ hạn từ sáu tháng trở lên, cùng công cụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 182 ngày với quy mô tối đa 2 tỷ USD nhằm hỗ trợ thanh khoản.

Tuy nhiên, quy mô hoán đổi hiện chưa đến 0,3% tổng dư nợ tín dụng nên tác động trước mắt vẫn có giới hạn. Bên cạnh đó, triển vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa rõ ràng cũng khiến lãi suất trong nước khó giảm quá xa so với mặt bằng quốc tế.

Nhìn sang năm 2027, SSI Research cho rằng tăng trưởng xuất khẩu cần dựa nhiều hơn vào thị phần và giá trị gia tăng trong nước, thay vì phụ thuộc vào nhu cầu toàn cầu.

Trong môi trường lãi suất khó giảm sâu, hiệu quả phân bổ và sử dụng vốn sẽ là yếu tố quan trọng để duy trì đà tăng trưởng kinh tế.