Một số thương hiệu xe điện Trung Quốc như BYD, Geely... tìm cách bắt tay cùng các nền tảng gọi xe và doanh nghiệp taxi để đưa BYD Dolphin hay Geely EX2 vào khai thác dịch vụ đang thu hút sự chú ý của giới vận tải hành khách.

Dù vậy, với những người trực tiếp "ôm vô lăng kiếm cơm" hằng ngày, thông tin ban đầu này chưa đủ sức hấp dẫn để họ xuống tiền đầu tư hay nhận chuyển giao các dòng xe.

Theo anh Nguyễn Văn Hưng - tài xế công nghệ có thâm niên 6 năm chạy xe tại Hà Nội, thông tin một số mẫu ô tô điện Trung Quốc có thể được đưa vào khai thác dịch vụ vận tải, đang tạo ra nhiều tranh luận trong giới tài xế.

Trong bối cảnh thị trường ô tô điện Việt Nam ngày càng cạnh tranh, hướng đi này có thể giúp các thương hiệu Trung Quốc tiếp cận lượng khách hàng lớn hơn. Tuy nhiên, điều thuyết phục một tài xế dùng xe như một phương tiện mưu sinh lại hoàn toàn khác những tiêu chí hấp dẫn khách hàng cá nhân.

Đối với nhưng tài xế làm nghề dịch vụ vận tải, chiếc xe là cần câu cơm nuôi sống gia đình. Do đó, tiêu chí hàng đầu nằm ở độ bền bỉ "nồi đồng cối đá", khả năng chịu tải liên tục, chế độ hậu mãi, sửa chữa.

Anh Hưng cho biết, điều khiến nhiều đồng nghiệp băn khoăn là các mẫu xe điện Trung Quốc như chưa có nhiều dữ liệu khai thác thực tế tại Việt Nam. Những phản ánh về lỗi kỹ thuật, thời gian sửa chữa, cam kết bảo hành... trên các hội nhóm càng khiến tài xế thận trọng.

“Chạy dịch vụ ở Việt Nam phải chịu đủ thứ từ nắng gắt, mưa dầm, đường ngập úng đến cảnh cày cuốc 14 đến 16 tiếng mỗi ngày, xe nào chịu được nhiệt thì anh em mới dám xuống tiền. Trong khi đó, các dòng xe Trung chưa rõ tình trạng pin ra sao, khung gầm thế nào thì việc anh em dè chừng cũng là phải", anh Hưng nói.

Hạ tầng tiếp điện và mạng lưới hậu mãi là điều kiện tiên quyết cho sự sống còn của bài toán kinh doanh vận tải. Tuy nhiên, đây lại chính là điểm yếu mà các hãng xe nước ngoài gần như đang bỏ trống hoàn toàn tại thị trường trong nước.

Theo nhiều bác tài, việc kinh doanh vận tải bằng xe điện đòi hỏi hệ thống trạm sạc phải phủ kín mọi ngõ ngách, từ nội đô đến các tuyến quốc lộ liên tỉnh với mật độ dày đặc. Bác tài cần tiếp điện nhanh chóng trong lúc nghỉ trưa hoặc ăn uống để lập tức quay lại đón khách.

Nếu phải chạy lòng vòng tìm kiếm các trụ sạc bên thứ ba hoặc đi quá nửa thành phố quay về depot để sạc xe thì động lực kinh doanh chắc chắn sẽ bị triệt tiêu.

Những cuốc khách đường dài đi tỉnh hay chở khách về các vùng xa trung tâm sẽ biến thành rắc rối lớn nếu tài xế không có phương án nạp điện khả thi cho chiều quay đầu.

“Chạy dịch vụ mà không có trạm sạc rộng khắp, tài xế cứ phải nhấp nhổm lo hết pin giữa đường thì làm sao dám nhận khách. Thêm vào đó, xe kinh doanh cường độ cao rất dễ va chạm, nếu hãng không có sẵn mạng lưới xưởng dịch vụ phủ rộng khắp các tỉnh thành cùng kho linh kiện thay thế tức thì, tiền lưu xe chờ sửa sẽ ăn mòn toàn bộ lợi nhuận”, ông Trần Đình Trọng, chủ nhiệm một hợp tác xã vận tải tại TP HCM, thẳng thắn chỉ ra những rủi ro khi đưa các dòng xe thiếu điểm tựa hạ tầng vào khai thác thực tế.

Phân tích sâu hơn về những bất cập mang tính hệ thống của các thương hiệu xe điện ngoại nhập, TS Vũ Đình Hải, chuyên gia nghiên cứu giao thông đô thị, đưa ra cảnh báo về nguy cơ gián đoạn khai thác của mô hình này.

Theo ông, đầu tư hạ tầng sạc là một cuộc “trường chinh” dài hạn tốn kém hàng nghìn tỷ đồng, đòi hỏi nhiều yếu tố như: quỹ đất, bài toán đấu nối lưới điện phức tạp, mua sắm trang thiết bị chuẩn quốc tế, xây dựng bản đồ quy hoạch trạm nạp phủ kín mạng lưới giao thông toàn quốc...

Các thương hiệu xe điện Trung Quốc xưa nay vốn quen với lối kinh doanh “hớt váng”, nhanh chóng đẩy hàng tồn kiếm lời ngắn hạn nên thường né tránh việc đầu tư lớn vào hạ tầng như trạm sạc hay xưởng dịch vụ.

“Đầu tư hạ tầng quy mô lớn đòi hỏi tiềm lực tài chính lớn cùng tư duy vì quyền lợi lâu dài của người tiêu dùng. Việc đẩy phương tiện vào dịch vụ khi bản thân vẫn đi mượn hoặc hứa hẹn hạ tầng đồng nghĩa với việc đẩy toàn bộ rủi ro gián đoạn công việc sang vai tài xế và các đơn vị vận tải nhỏ lẻ”, TS Hải nhấn mạnh.

Theo ông, kinh doanh vận tải là cuộc đua đòi hỏi sự tính toán cẩn trọng trên từng đồng vốn đầu tư. Việc vội vàng đặt cược vào những dòng xe điện ngoại thiếu vắng mạng lưới trạm sạc đồng bộ và bỏ ngỏ dịch vụ hậu mãi có thể đẩy doanh nghiệp lẫn bác tài vào thế tiến thoái lưỡng nan.

“Bỏ qua những điều kiện cần và đủ cơ bản nhất của hệ sinh thái xe điện chính là rủi ro lớn nhất mà người làm vận tải chuyên nghiệp cần cân nhắc rất kỹ”, vị chuyên gia cảnh báo.