Tại phiên thảo luận 2 với chủ đề “Tài sản của người Việt sẽ dịch chuyển về đâu?” trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027, các diễn giả được đặt câu hỏi về yếu tố quan trọng nhất nhưng thường bị các gia đình Việt Nam bỏ qua khi quyết định phân bổ tài sản.

Trả lời câu hỏi, ông Nguyễn Duy Linh, CEO CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho rằng đó là việc đánh giá tổng thể năng lực tài chính của gia đình, bao gồm mục tiêu tài chính, những nghĩa vụ phải thực hiện trong tương lai và khả năng thanh toán. Đây cũng là yếu tố mà bản thân ông từng bỏ qua.

Theo ông Linh, trong bối cảnh thị trường biến động nhanh, quản trị rủi ro cần được đặt lên hàng đầu. Nhà đầu tư nên xem xét vấn đề này trên ba khía cạnh.

Thứ nhất, xác định mức độ rủi ro có thể chấp nhận mà vẫn bảo đảm khả năng chi trả các nghĩa vụ thiết yếu. Ông Linh lấy ví dụ một gia đình có tổng tài sản 1 triệu USD, trong đó có một căn nhà đang cho thuê và một khoản nợ đến hạn thanh toán trong 3-6 tháng tới.

Nếu thị trường biến động khiến căn nhà không thể tiếp tục cho thuê, dòng tiền của gia đình sẽ bị gián đoạn, trong khi các khoản nợ, chi phí học tập của con và những khoản chi liên quan đến sức khỏe vẫn phải được bảo đảm.

Vì vậy, mỗi gia đình cần xác định trước mức độ rủi ro có thể chấp nhận, đồng thời duy trì khả năng đáp ứng các khoản chi tiêu thiết yếu trong 6-12 tháng tới.

Thứ hai, thiết lập ngưỡng rủi ro tối đa đối với từng tài sản. Ông Linh cho biết nhà đầu tư thường có xu hướng thay đổi chiến lược khi khoản đầu tư đi ngược kỳ vọng.

Chẳng hạn, khi cổ phiếu giảm 10%, nhà đầu tư có thể cho rằng doanh nghiệp vẫn tốt và chuyển từ chiến lược ngắn hạn sang nắm giữ dài hạn. Khi giá giảm 20%, họ tiếp tục tin tưởng vào chất lượng doanh nghiệp, dòng tiền và triển vọng tăng trưởng. Đến khi cổ phiếu giảm 30-40%, nhiều người vẫn không muốn bán.

Tuy nhiên, khi mức giảm lên tới 40-50%, thậm chí 60%, nhà đầu tư có thể đối mặt với yêu cầu bổ sung ký quỹ và buộc phải bán bằng mọi giá.

Theo ông Linh, điều thường bị bỏ qua là việc xác định trước mức thua lỗ tối đa có thể chấp nhận đối với từng khoản đầu tư. Nếu không có giới hạn rõ ràng, nhà đầu tư dễ rơi vào thế bị động khi thị trường biến động mạnh.

Thứ ba, đánh giá mức độ rủi ro tương ứng với lợi nhuận kỳ vọng của từng tài sản. Mỗi loại tài sản có mức sinh lời kỳ vọng và mức độ rủi ro khác nhau. Ngay cả những nhà đầu tư giỏi nhất cũng không thể đạt tỷ lệ đầu tư thành công 100%.

Ông Linh đưa ra ví dụ, nếu mức rủi ro có thể chấp nhận là 15% nhưng tài sản chỉ mang lại lợi nhuận kỳ vọng bình quân 10%, ông sẽ hạ ngưỡng rủi ro xuống còn 7%. Về nguyên tắc, lợi nhuận kỳ vọng phải đủ hấp dẫn so với mức thua lỗ có thể phải đối mặt.

Điều khiến ông tiếc nuối nhất là phải bán đi một tài sản tốt, đồng nghĩa đánh mất thành quả đã tích lũy trong thời gian dài. Có những gia đình buộc phải bán căn nhà đã dành nhiều tâm huyết chỉ vì gặp khó khăn tài chính.

Từ những trải nghiệm này, CEO SHS cho rằng trước khi tính đến lợi nhuận kỳ vọng hay lựa chọn phương án phân bổ tài sản, mỗi gia đình cần đánh giá kỹ mục tiêu tài chính, nguồn vốn, các nghĩa vụ phải chi trả và khả năng thanh khoản. Ba lớp quản trị rủi ro trên có thể giúp nhà đầu tư tránh tình huống phải bán tài sản tốt chỉ vì thiếu hụt dòng tiền.

Xác định vai trò từng lớp tài sản trước khi phân bổ

Về cách phân bổ tài sản, ông Linh cho rằng nhà đầu tư cần xác định rõ vai trò của từng lớp tài sản đối với mục tiêu đầu tư.

Tiền gửi ngân hàng đáp ứng nhu cầu thanh khoản, đồng thời mang lại mức sinh lời tương đối dễ dự tính. Tuy nhiên, kênh này vẫn đối mặt với rủi ro lạm phát và rủi ro liên quan đến tổ chức tín dụng.

Tài sản có thu nhập cố định giúp tạo dòng tiền ổn định. Với nhóm tài sản này, nhà đầu tư cần đánh giá kỹ tổ chức phát hành, khả năng trả nợ và chất lượng tài sản.

Trong khi đó, cổ phiếu có khả năng giúp tài sản tăng trưởng nhanh hơn. Khi lãi suất cao, việc lựa chọn doanh nghiệp có chất lượng càng trở nên quan trọng. Đối với bất động sản, nhà đầu tư cần xác định rõ mục tiêu ngay từ đầu, bởi lớp tài sản này có hai giá trị chính là tiềm năng tăng giá và khả năng tạo dòng tiền.

Chia sẻ về danh mục cá nhân, ông Linh cho biết luôn dành một phần tài sản để bảo đảm thanh khoản, với tỷ trọng tùy thuộc nhu cầu. Hiện ông đang giảm tỷ trọng tài sản dành cho mục tiêu thanh khoản, đồng thời tăng tỷ trọng tài sản có thu nhập cố định lên khoảng 30-40%.

Ông quan tâm đến trái phiếu của những tổ chức phát hành có chất lượng tốt, được ngân hàng bảo lãnh và có lãi suất cao hơn tiền gửi tiết kiệm.

Đối với cổ phiếu, ông đang từng bước tăng tỷ trọng do đánh giá mặt bằng định giá hiện nay tương đối thấp. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, P/E của thị trường hiện vào khoảng 9,3-9,4 lần.

Với kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng 15-17%, SHS ước tính P/E có thể giảm xuống khoảng 8,5 lần. Theo ông Linh, mặt bằng định giá thấp đang tạo ra cơ hội đầu tư. Với mức định giá hiện tại và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận, ông cho rằng lợi nhuận kỳ vọng đang lớn hơn rủi ro.

Khi lựa chọn cổ phiếu, ông tập trung đánh giá chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp, khả năng tạo ra dòng tiền thực, hiệu quả kinh doanh qua nhiều năm và mức độ lành mạnh của bảng cân đối kế toán.

Ngược lại, bất động sản không còn là kênh được ông ưu tiên nhiều do nhận thấy hiệu quả khai thác cho thuê đã giảm. Vàng cũng không nằm trong những lựa chọn đầu tư ưu tiên của ông.

Ông Linh nhấn mạnh đây là cách phân bổ mang tính cá nhân, không phải công thức chung cho mọi nhà đầu tư. Mỗi gia đình cần căn cứ vào tình hình tài chính của mình để xác định vai trò của từng lớp tài sản, từ bảo toàn tài sản, bảo đảm thanh khoản, gia tăng giá trị đến tạo thu nhập ổn định. Trên cơ sở đó, tỷ trọng phân bổ có thể được điều chỉnh linh hoạt theo từng bối cảnh thị trường.