Thị trường năng lượng vừa trải qua các phiên biến động mạnh khi giá dầu Brent kỳ hạn tháng 11/2026 chạm đỉnh 105,91 USD/thùng, còn WTI kỳ hạn tháng 11/2026 vượt 93 USD/thùng vào ngày 29/9/2026, theo Trading Economics, ghi nhận mức cao nhất kể từ tháng 5/2026.
Nguồn: L.H tổng hợp Trading Economics
Dù vậy, thị trường lập tức điều chỉnh trong phiên 30/9/2026. Giá dầu WTI giảm 3,5% xuống 90,08 USD/thùng, trong khi Brent đóng cửa lùi về 98,03 USD/thùng.
Áp lực bán xuất hiện sau khi Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) mở bán 40 triệu thùng dầu thô từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) giao tháng 11 và tháng 12/2026, cùng báo cáo của EIA ghi nhận tồn kho thương mại Mỹ tăng gần ba triệu thùng.
Tuy nhiên, đà thoái lui nhanh chóng bị chặn đứng khi bước sang ngày 1 – 2/10/2026, giá Brent (kỳ hạn tháng 12/2026) bật tăng trở lại trên 101 – 102 USD/thùng và WTI quay lại vùng 92 – 93 USD/thùng do Mỹ điều động tàu sân bay thứ ba tới Trung Đông và đàm phán bế tắc.
Diễn biến giằng co này cho thấy 100 USD/thùng là ngưỡng cản tâm lý rất lớn. Động thái mở bán khẩn cấp 40 triệu thùng dầu SPR chứng minh giới chức Mỹ sẵn sàng can thiệp vật chất kìm giá trước bầu cử.
Dù vậy, với việc trữ lượng SPR thực tế chỉ còn khoảng 284 triệu thùng - mức đáy của 44 năm qua, công cụ của Washington chỉ mang lại 'liều thuốc hạ sốt' tạm thời trong chưa đầy 48 tiếng. Giá dầu nhanh chóng tái lập mốc ba chữ số khẳng định can thiệp hành chính không thể triệt tiêu rủi ro thiếu hụt mang tính cơ cấu.
Đằng sau biến động sàn kỳ hạn là nguồn cung vật chất thắt chặt nghiêm trọng tại Trung Đông. Dữ liệu từ Kpler cho thấy, tổng lượng dầu xuất khẩu đường biển của Trung Đông tháng 9 đạt khoảng 12,8 triệu thùng/ngày (lượng qua Hormuz đạt khoảng 7,4 triệu thùng/ngày), vẫn thấp hơn khoảng 6 triệu thùng/ngày so với mức 18,8 triệu thùng/ngày trước xung đột tháng 2/2026.
Tình trạng đình trệ hàng hải hơn 7 tháng qua khiến lượng dầu dồn ứ tại vịnh Ba Tư ước tính lên tới 2,8 tỷ thùng, trực tiếp gây khan hiếm nguồn cung diện rộng.
Dẫu vậy, thị trường ghi nhận nỗ lực khơi thông luồng hàng đáng kể. Ước tính từ Goldman Sachs chỉ ra lượng dầu xuất khẩu đường biển từ vùng Vịnh tháng 9 tăng gấp đôi tháng 8, tiệm cận mức bình quân năm 2025, với Saudi Arabia dẫn đầu đà hồi phục.
Nhằm giữ hợp đồng cho khách châu Á, Saudi Aramco vừa giảm giá bán chính thức (OSP), vừa đẩy mạnh chuyển tải từ tàu sang tàu (STS) ngoài khơi Oman. Dù giúp luồng hàng không đứt đoạn, nghiệp vụ này đẩy chi phí vận tải lên cao khi phụ phí chiến tranh khiến siêu tàu (VLCC) ngại đi sâu vào vùng Vịnh.
Sự phục hồi xuất khẩu phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt qua các tuyến thay thế, song phải đánh đổi bằng chi phí logistics đắt đỏ. Ngay cả khi đạt thỏa thuận ngoại giao, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo cần từ 6 đến 8 tháng để khôi phục an ninh tại Hormuz, đồng nghĩa phần bù rủi ro còn neo vào giá thành trong nhiều tháng tới.
Khác biệt căn bản của đợt sốt giá lần này nằm ở sự phân hóa sâu sắc tại các sản phẩm hạ nguồn. Báo cáo Thị trường Dầu tháng 9 của IEA cùng Wildcatters Daily Barrel chỉ rõ, áp lực căng thẳng nhất tập trung vào nhóm sản phẩm chưng cất trung bình (middle distillates).
Hiện tượng 'Diesel Squeeze' - tình trạng siết nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu bay trước mùa đông đang diễn ra. Sự thiếu hụt các dòng dầu thô (trung bình và nặng) từ vùng Vịnh - vốn tối ưu để tinh chế diesel khiến hiệu suất các tháp chưng cất sụt giảm rõ rệt.
Trước nguy cơ giá diesel leo thang đe dọa chuỗi cung ứng, chính quyền các nước tiêu thụ lớn phải tính giải pháp khẩn cấp. Theo Reuters, Nhà Trắng xem xét nới lỏng quy định cho phép bán đại trà dầu diesel nhuộm đỏ để hỗ trợ vận tải, đồng thời không loại trừ khả năng hạn chế xuất khẩu nhiên liệu.
Tại châu Âu, dữ liệu từ Ủy ban châu Âu (EC) cho thấy giá diesel bán lẻ bình quân toàn khối đã lập đỉnh kỷ lục 2,24 euro/lít vào ngày 1/10/2026, buộc các nước EU phải họp khẩn trong ngày 2/10 để bàn thảo phương án giải phóng kho dự trữ chiến lược. Song song với nỗ lực ráo riết hạ thuế tiêu thụ đặc biệt của phương Tây để ngăn lạm phát, động thái siết hạn ngạch xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc trước mùa đông càng khiến cuộc cạnh tranh tích trữ dầu diesel quốc tế thêm căng thẳng.
Tuy nhiên, can thiệp hành chính tiềm ẩn rủi ro gây méo mó thị trường. Báo cáo từ OPEC và EIA chỉ rõ, tin đồn hạn chế xuất khẩu của Mỹ đang làm chênh lệch nhiều hơn giữa giá Brent và WTI. Khi giá diesel thành phẩm bị kìm hãm tại thị trường Mỹ trong khi giá dầu thô đầu vào vẫn cao, biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) bị xói mòn, thúc đẩy các nhà máy lọc dầu cắt giảm công suất và kéo dài cơn khan hiếm nhiên liệu.
Song song với nút thắt Hormuz, hạ tầng dẫn dầu trên bộ tại Trung Đông cũng chưa mang lại sự an tâm tuyệt đối. Cập nhật thực địa từ Saudi Gazette cho thấy, tuyến đường ống chiến lược Đông – Tây (Petroline) của Saudi Arabia dù đã khởi động lại sau sự cố bị tấn công, nhưng lưu lượng hiện mới đạt khoảng 40% công suất thiết kế.
Do lượng dầu đưa về cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ chỉ đạt 1,6 triệu trong tổng số 4 triệu thùng/ngày, Saudi Aramco đã phải tạm dừng toàn bộ khối lượng dầu dự kiến giao trong tháng 10 qua tuyến đường ống SUMED (hướng sang châu Âu).
Hệ quả từ sự phục hồi chậm chạp của tuyến Petroline lan truyền trực tiếp sang chuỗi cung ứng hóa dầu toàn cầu. Theo ChemOrbis Plastics Intelligence và S&P Global Commodity Insights, đường ống vận hành dưới công suất làm gián đoạn nguồn khí hóa lỏng, LPG, Ethane và Naphtha cấp cho các tổ hợp hóa dầu Yanbu và Rabigh.
Thiếu nguyên liệu buộc các nhà sản xuất polymer vùng Vịnh giảm tải công suất và hạn chế xuất khẩu, thổi bùng đà tăng giá của hạt nhựa Polypropylene (PP) và Polyethylene (PE) chào bán sang Đông Nam Á.
Làn sóng tăng giá này tạo áp lực chi phí đẩy nặng nề lên ngành sản xuất châu Á. Doanh nghiệp hạ nguồn bao bì, dệt may, hàng tiêu dùng chịu gánh nặng kép, vừa gánh chi phí logistics tăng cao do phụ phí nhiên liệu, vừa phải mua hạt nhựa nguyên sinh với mức giá liên tục leo thang. Trong bối cảnh sức mua xuất khẩu chưa phục hồi vững chắc, khả năng chuyển tiếp chi phí vào giá bán rất hạn chế, khiến biên lợi nhuận ngành hạ nguồn đứng trước nguy cơ bị bào mòn.
Ngày 05/08: Tàu dầu NCC WAFA bị tập kích ngoài khơi Yanbu. Houthi phong tỏa Biển Đỏ, sản lượng giảm 58%
Nguồn: L.H tổng hợp S&P Global Commodity Insights
Triển vọng giá dầu quý IV/2026 chứng kiến sự phân hóa giữa các định chế tài chính quốc tế. Trong báo cáo ngày 28/9/2026, Morgan Stanley giữ kịch bản giá cao khi dự báo dầu Brent bình quân 110 USD/thùng đến cuối năm, nhận định nguồn cung phục hồi chậm cùng rủi ro địa chính trị sẽ khiến thị trường thiếu hụt trong mùa đông. Đồng thuận góc nhìn này, OPEC cho rằng thiếu hụt đầu tư thượng nguồn và gián đoạn vận tải biển sẽ giữ thị trường ở trạng thái thâm hụt.
Tâm điểm ngắn hạn hiện dồn về cuộc họp định kỳ của nhóm 7 nước OPEC+ vào ngày 4/10/2026. Sau khi tạm dừng tăng sản lượng trong tháng 10, thông điệp từ liên minh này sẽ là tín hiệu quan trọng, góp phần tác động đến giá năng lượng trước mùa đông.
Ở chiều ngược lại, các tổ chức dự báo xu hướng hạ nhiệt dần. Goldman Sachs duy trì dự báo giá dầu Brent quý IV khoảng 80 – 85 USD/thùng, lập luận lượng dầu xuất khẩu đường biển từ vùng Vịnh tăng gấp đôi trong tháng 9, kết hợp công suất ngoài OPEC sẽ thu hẹp thiếu hụt. Dự báo này tương đồng với EIA (dự phóng Brent bình quân 89 – 90 USD/thùng) và báo cáo kinh tế OTS ngày 30/9/2026 (dự phóng 87 USD/thùng).
Giá dầu thô giảm trong phiên cuối tuần sau khi các nhà lãnh đạo châu Âu nhất trí thực hiện đề nghị của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc giải phóng lượng dầu diesel dự trữ nhằm hạ giá nhiên liệu và giảm nhập khẩu từ Mỹ.
Giá cao su kỳ hạn tại Nhật Bản giảm do chứng khoán Tokyo và giá dầu đi xuống, nhưng vẫn ghi nhận tuần tăng thứ hai liên tiếp.
Giá thép tại Trung Quốc chưa có giao dịch do kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, trong khi giá quặng sắt trên Sàn Singapore tiếp tục giảm.
Giá vàng giảm trong phiên cuối tuần, đảo chiều sau khi tăng vào đầu phiên, do đồng USD mạnh lên và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ duy trì ở mức cao gây sức ép lên kim loại quý không sinh lợi suất, khiến giá vàng hướng tới một tuần giảm.
