Phát biểu tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề: “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức sáng 18/8, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, nhấn mạnh trong 5 năm qua, chuyển đổi số ngành ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực.
Thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện. Hạ tầng thanh toán và hạ tầng số tiếp tục được đầu tư nâng cấp, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và mở rộng.
Bên cạnh đó, dịch vụ ngân hàng số phát triển nhanh và ngày càng đi sâu vào mọi mặt đời sống xã hội. Đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 đã vượt 28 lần GDP.
Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 năm qua tăng trung bình khoảng 59% mỗi năm, riêng giao dịch thanh toán qua mã QR tăng trung bình trên 100% mỗi năm.
Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường các giải pháp xác thực, cảnh báo phòng chống gian lận đã tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.
Tuy nhiên, "chuyển đổi số càng sâu, những vấn đề mới về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị trí tuệ nhân tạo càng phải được giải quyết nhanh và tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo", Thống đốc nói.
Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn. (Ảnh: Hạ An).
Người đứng đầu NHNN đề nghị các đơn vị trực thuộc và các tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, tiếp tục rà soát hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro, tập trung vào các hoạt động ngân hàng trên môi trường số. Kịp thời nhận diện các vấn đề mới từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số mới.
Thứ hai, nâng cấp hạ tầng số và phát triển chuyển hóa dữ liệu. Tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, có khả năng xử lý giá trị lớn và mở rộng kết nối. Xây dựng cấu trúc dữ liệu ngành ngân hàng thống nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất và có khả năng chia sẻ.
Đẩy mạnh kết nối trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia chuyên ngành. Phấn đấu ngành ngân hàng đi đầu trong quản lý, giám sát, ra quyết định điều hành dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm.
Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng AI theo hướng thực chất và có trách nhiệm, tạo ra giá trị. Các ngân hàng cần nghiên cứu phát triển ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu hóa quy trình chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm.
Các ứng dụng AI phải được làm rõ giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào. Cùng với thúc đẩy ứng dụng, cần sớm ban hành các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, đảm bảo khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Thứ tư, chú trọng công tác đảm bảo an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số. Các ngân hàng cần chuyển mạnh từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng chống gian lận.
"Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ ngày càng tinh vi, các đơn vị không chỉ có trách nhiệm bảo vệ hệ thống mà còn phải góp phần bảo vệ khách hàng. Không đánh đổi an toàn, quyền riêng tư và niềm tin của người dùng để tăng trưởng về chuyển đổi số", Thống đốc nói.
Thứ năm, cần xác định chuyển đổi số ngành ngân hàng phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy tài chính toàn diện. Các ngân hàng cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng, phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn.
Tạo điều kiện để khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý hơn. Đồng thời phải quan tâm đến người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu vùng xa để đảm bảo mọi người đều có khả năng tiếp cận được các dịch vụ tài chính cơ bản một cách thuận tiện và an toàn.
Thứ sáu, chú trọng phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số.
Theo Thống đốc, mỗi nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, rõ sản phẩm, rõ người chịu trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và có chỉ tiêu đo lường được. Không làm dàn trải, không làm theo phong trào; phải đánh giá bằng những vấn đề đã được giải quyết và những giá trị thực tế đã tạo ra.
