Đà tăng nhập khẩu phần lớn xuất phát từ việc giá nguyên liệu đầu vào chủ chốt của ngành thép sụt giảm. Đồng thời, điều này cũng mang tính “đúng thời điểm” trong bối cảnh nguy cơ tác động lan rộng từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vượt ra ngoài lĩnh vực năng lượng.

Trung Quốc đã nhập khẩu 210 triệu tấn quặng sắt trong hai tháng đầu năm 2026, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu hải quan công bố ngày 10/3. Nước này hiện chiếm khoảng 3/4 lượng quặng sắt vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Trước đó, lượng nhập khẩu quặng sắt của nước này trong tháng 12/2025 đạt kỷ lục 119,6 triệu tấn, đưa con số của cả năm ngoái lên ngưỡng chưa từng có là 1,26 tỷ tấn. 

Tuy nhiên, đà tăng nhập khẩu không đến từ nhu cầu sản xuất thép cao hơn mà là để tích trữ.

Minh chứng là sản lượng thép trong hai tháng đầu năm giảm 3,6% so với cùng kỳ năm 2025, xuống còn 160,34 triệu tấn, theo số liệu chính thức công bố ngày 16/3. Sản lượng thép suy yếu nối tiếp xu hướng của năm 2025, khi sản lượng cả năm giảm xuống mức thấp nhất trong 7 năm, đạt 960,81 triệu tấn.

Trong khi đó, tồn kho tại các cảng tăng lên 166,91 triệu tấn trong tuần kết thúc ngày 13/3, theo số liệu của SteelHome. So sánh với mức đáy gần nhất hồi đầu tháng 8/2025, con số này tăng khoảng 28% và là mức cao nhất kể từ 2012.

Có nhiều yếu tố thúc đẩy nhập khẩu quặng sắt của Trung Quốc, nhưng yếu tố chính nhiều khả năng là giá.

Trên Sàn giao dịch Singapore, giá quặng giao sau đã giảm liên tục kể từ khi đạt đỉnh 14 tháng ở mức 108,89 USD/tấn vào ngày 12/1.

Đà giảm này kết thúc ở mức 98,2 USD/tấn vào ngày 20/2, nhưng kéo dài đủ lâu để thúc đẩy lượng hàng cập cảng trong đầu năm và có thể tiếp tục trong tháng 3. Các nhà phân tích hàng hóa của Kpler ước tính nhập khẩu đường biển khoảng 109 triệu tấn.

Nguồn cung dồi dào từ các nhà xuất khẩu hàng đầu là Australia và Brazil cũng góp phần gia tăng lượng hàng sẵn có, trong khi Trung Quốc đóng vai trò như “bộ đệm” hấp thụ lượng quặng dư thừa trên thị trường.

Kể từ mức đáy cuối tháng 2, giá đã tăng trở lại, một phần do tác động từ xung đột tại Trung Đông, đạt 107,10 USD/tấn vào ngày 17/3, trước khi giảm nhẹ xuống 106,30 USD/tấn vào thứ Tư (18/3).

Rủi ro từ Iran

Cho đến nay, tác động của xung đột tại Trung Đông đối với dòng chảy quặng sắt vào Trung Quốc chủ yếu thể hiện ở chi phí vận chuyển tăng, do giá dầu nhiên liệu leo thang cùng với các sản phẩm dầu khác như diesel và nhiên liệu máy bay.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại nguy cơ gián đoạn rộng hơn, đặc biệt nếu các nước xuất khẩu lớn như Australia và quốc gia đứng thứ tư là Nam Phi rơi vào tình trạng thiếu hụt diesel.

Cả hai quốc gia này đều phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu các sản phẩm dầu tinh chế, trong đó riêng tại Australia, ngành khai khoáng chiếm khoảng 40% tổng nhu cầu diesel.

Trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu tinh chế trở nên khan hiếm ở mọi mức giá, Australia có thể buộc phải phân bổ nhiên liệu, ưu tiên cho sản xuất và phân phối lương thực cũng như các dịch vụ khẩn cấp.

Việc đóng cửa ngành khai khoáng sẽ là biện pháp cực đoan, nhưng có thể trở thành lựa chọn cuối cùng nếu các nước xuất khẩu nhiên liệu hạn chế hoặc ngừng cung cấp, điều mà Trung Quốc đã thực hiện.

Ở thời điểm hiện tại, Trung Quốc nhiều khả năng vẫn duy trì nhập khẩu quặng sắt ở mức cao, khi giá chưa đủ lớn để trở thành yếu tố kìm hãm.

Một động lực khác để tiếp tục nhập khẩu là nguy cơ gián đoạn nguồn cung do thiếu hụt diesel, dù khả năng này hiện vẫn tương đối thấp.