Sức mạnh của đồng yen Nhật Bản đang trở thành rủi ro với thị trường chứng khoán. (Ảnh minh họa: iStock).
Giới đầu tư từ lâu đã tận dụng lãi suất siêu thấp của Nhật Bằng bằng cách vay giá rẻ bằng đồng yen và rót tiền vào những tài sản sinh lời cao hơn, ví dụ như cổ phiếu Mỹ hay chứng khoán các thị trường mới nổi. Đây là chiến lược carry trade, trong đó yen đóng vai trò đồng tiền cấp vốn.
Chiến lược này hiệu quả khi đồng yen yếu, nhưng nếu yen tăng giá và khiến chi phí của tiền vay trở nên đắt đỏ hơn, nhà đầu tư có thể buộc phải bán tài sản tài chính để trả nợ.
Rủi ro đó đang lớn dần trong bối cảnh yen đã tăng khoảng 3% so với USD trong tháng này, dựa trên kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) sẽ đẩy nhanh lộ trình tăng lãi suất, cùng với áp lực từ Bộ Tài chính Mỹ.
Đà tăng nhanh chóng của yen đang làm dấy lên lo ngại một số nhà đầu tư sẽ đóng các vị thế bán khống yen và đồng thời cắt giảm những khoản đặt cược sử dụng đòn bẩy tại các thị trường khác.
Ông Andrea Gabellone, Trưởng bộ phận chứng khoán toàn cầu tại KBC Securities, cho biết: “Đồng yen là chỉ báo đơn lẻ duy nhất mà chúng tôi đang theo dõi sát sao vào lúc này như một tín hiệu cảnh báo cho thị trường cổ phiếu toàn cầu”.
Ông nói thêm rằng các vị thế mang tính đầu cơ vẫn đang ở mức rất cao. "Rủi ro lớn nhất nằm ở nhóm cổ phiếu công nghệ, và xét về mặt lịch sử, thị trường tiền mã hóa cũng từng chịu ảnh hưởng”, ông cảnh báo.
Trong tuần này, yen đã vượt qua ngưỡng quan trọng 155 yen/USD và leo lên mức 152,89 yen/USD vào ngày 8/9. Đồng nội tệ Nhật Bản nhận được cú hích đáng kể từ Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent, người tuyên bố “tôi là nhà cái” và cảnh báo nhà đầu tư đừng đặt cược chống lại yen. Hồi cuối tháng 7, Mỹ và Nhật Bản đã phối hợp để giúp củng cố yen.
Các quỹ đầu cơ đang chuẩn bị cho khả năng yen mạnh lên 150 yen/USD vào cuối năm, trong khi một số hợp đồng quyền chọn dài hạn thậm chí còn nhắm tới mức 140.
Điều này làm gia tăng rủi ro tới các thị trường toàn cầu. Nếu carry trade đảo chiều nhanh hơn dự kiến, các quỹ có thể phải bán bớt những tài sản có thanh khoản cao và đang sinh lời tốt để huy động tiền mặt. Động thái đó sẽ đe dọa trực tiếp đến cổ phiếu công nghệ - vốn là động lực chính thúc đẩy đà tăng của thị trường chứng khoán năm nay - cũng như các cổ phiếu tăng trưởng cao khác.
Ông Dilin Wu, chuyên gia tại Pepperstone, cho biết: “Các cổ phiếu tăng trưởng có hệ số beta cao và định giá cao sẽ dễ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, bởi đây chính là những tài sản có khả năng cao được tài trợ bằng đòn bẩy từ đồng yen giá rẻ.
Nếu xu hướng này gia tăng, tôi sẽ đặc biệt chú ý đến cổ phiếu tại các thị trường mới nổi và cổ phiếu công nghệ Mỹ có định giá cao”.
Làn sóng bán có thể lan rộng ra cả những cổ phiếu không trực tiếp được tài trợ bằng yen. Ví dụ, ông Roy Lim, chuyên gia giao dịch cổ phiếu tại Samsung Securities, cho biết ngay cả các cổ phiếu chip Hàn Quốc cũng có có nguy cơ bị cuốn vào làn sóng giảm đòn bẩy trên diện rộng.
Một số nhà phân tích nhận thấy tình hình hiện nay có nét tương đồng với năm 2024. Khi đó, một đợt tăng lãi suất của BoJ và báo cáo dữ liệu việc làm yếu của Mỹ đã thúc đẩy nhà đầu tư vội vã khép lại các vị thế tài trợ bởi nợ vay bằng đồng yen. Thị trường chứng khoán toàn cầu rúng động. Chỉ số Nikkei lao dốc 12% trong một phiên, chỉ số Nasdaq Composite và bitcoin cũng cắm đầu giảm.
Ông Vasu Menon, Giám đốc chiến lược đầu tư tai OCBC Bank ở Singapore, cảnh báo: “Nếu đồng yen tăng giá mạnh và thiếu trật tự trong một khoảng thời gian rất ngắn, tương tự như những gì xảy ra năm 2024, thì chúng ta không thể loại trừ nguy cơ xảy ra đợt bán tháo chứng khoán lớn”.
Quy mô chính xác của các giao dịch carry trade rất khó định lượng. Tuy nhiên, các ước tính cho thấy hoạt động này đang giảm dần, theo ông Aninda Mitra, Trưởng bộ phận kinh tế vĩ mô châu Á và chiến lược đầu tư tại BNY.
Các khoản vay và tiền gửi bằng yen của những bên vay phi ngân hàng ở nước ngoài – một thước đo đại diện cho hoạt động carry trade - đạt 42.000 tỷ yen trong quý đầu năm, thấp hơn mức kỷ lục 45.700 tỷ yen vào cuối năm 2024, theo dữ liệu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).
Tuy nhiên, các vị thế carry trade có thể được khôi phục nhanh chóng. Theo dữ liệu từ Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai, các quỹ đầu cơ đã giảm gần một nửa vị thế bán khống ròng đồng yen sau đợt can thiệp phối hợp giữa Mỹ và Nhật Bản vào cuối tháng 7. Nhưng kể từ đó, họ đã đưa các vị thế này trở lại mức ghi nhận trước thời điểm can thiệp.
Giờ đây, tình hình phần lớn phụ thuộc vào những tín hiệu mà Thống đốc BoJ Kazuo Ueda đưa ra về triển vọng lãi suất. Các quan chức BoJ đã ám chỉ rằng họ sẵn sàng cân nhắc việc tăng lãi suất với tần suất cao hơn mức 6 tháng một lần, song cũng muốn duy trì sự linh hoạt đối với lộ trình chính sách trong tương lai.
Giá cả cao và số đám cưới sụt giảm được cho là nguyên nhân khiến doanh số trang sức vàng ở Trung Quốc giảm hơn 33% trong nửa đầu năm.
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến sát 5% - ngưỡng có thể gây biến động mạnh trên thị trường. Giờ đây, Fed đứng trước sức ép phải chứng minh quyết tâm kiểm soát lạm phát.
Các chỉ số chính của chứng khoán Mỹ ghi nhận phiên giảm thứ 4 liên tiếp khi giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng và lợi suất trái phiếu tiếp tục lên cao.
Ngày 10/9, Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) đã quyết định nâng lãi suất tiền gửi thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức 2,5%.
