Sau khi Moca - ví điện tử dành cho người dùng cá nhân, dừng hoạt động trên Grab vào giữa năm 2024, nền tảng này đang cho thấy sự hiện diện mới tại thị trường thanh toán Việt Nam.

Sự kiện công bố sản phẩm thường niên GrabX diễn ra ngày 8/4 tại Jakarta (Indonesia) hé lộ kế hoạch triển khai công cụ thanh toán mới mang tên "Tap to Pay" dành cho đối tác kinh doanh tại Việt Nam vào năm 2027.

Mang "Tap to Pay" vào Việt Nam

Tại sự kiện, điểm nhấn đáng chú ý nhất đối với mảng tài chính của Grab tại thị trường Việt Nam là kế hoạch đưa công cụ "Tap to Pay" (Chạm để thanh toán) vào hoạt động.

Khác với ví điện tử Moca từng được triển khai trước đây của Grab nhắm đến người tiêu dùng cá nhân (B2C), Tap to Pay là tính năng tài chính dành riêng cho đối tác kinh doanh (B2B). Đại diện Grab, đánh giá đây là giải pháp cấp bách cho khu vực có nhiều người chưa có tài khoản ngân hàng.

Theo cơ chế truyền thống, để chấp nhận thẻ tín dụng, người bán phải đăng ký thủ tục và trang bị máy móc phần cứng tốn kém. Với Tap to Pay, Grab biến chính chiếc điện thoại thông minh đang cài đặt ứng dụng GrabMerchant (vốn dùng để xử lý đơn hàng GrabFood) thành một thiết bị chấp nhận thanh toán bằng thẻ và mã QR. Quá trình thiết lập diễn ra trong vài phút, không yêu cầu thiết bị bổ sung.

Theo lộ trình triển khai công bố tại GrabX 2026, Tap to Pay đã được vận hành tại Philippines và Singapore. Tính năng này dự kiến mở rộng sang Indonesia, Malaysia và Thái Lan vào cuối năm nay. Riêng tại Việt Nam, thời điểm ra mắt được ấn định vào năm 2027.

Mặc dù có lịch trình cụ thể, việc triển khai dịch vụ thanh toán tại Việt Nam vẫn phụ thuộc vào yếu tố pháp lý. Trả lời phỏng vấn trong cuộc họp báo chiều 8/4 về tính năng Tap to Pay, ông Phillip Kandal, Giám đốc sản phẩm của Tập đoàn Grab nhấn mạnh:

"Đối với tất cả các tính năng, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính, rõ ràng chúng tôi yêu cầu giấy phép địa phương. Chúng tôi xem xét vấn đề này theo từng thị trường khác nhau và triển khai chúng khi đã có giấy phép. Chúng tôi luôn tuân thủ các quy định của địa phương."

Bên cạnh đó, khi được hỏi liệu Grab có kế hoạch hợp tác với một ví điện tử mới nào tại Việt Nam để làm bước đệm triển khai các dịch vụ tài chính vào năm 2027 hay không, đại diện Grab giữ thái độ thận trọng, cho biết đến nay tập đoàn "chưa công bố bất kỳ kế hoạch nào về vấn đề này."

Cuộc thoái lui khỏi thị trường ví điện tử cá nhân

Để hiểu rõ lộ trình dịch chuyển mảng tài chính của Grab tại Việt Nam, cần nhìn lại chu kỳ hợp tác và thu hẹp của doanh nghiệp này đối với dịch vụ ví điện tử Moca.

Được thành lập năm 2013 bởi nhóm cựu nhân sự cao cấp của Microsoft, Google và các chuyên gia tài chính - ngân hàng, Moca trở thành đối tác chiến lược của Grab từ năm 2018. Thời điểm đó, Grab đang mở rộng mạnh mẽ tại Việt Nam. 

Trong một thời gian dài, Moca gần như độc quyền trên ứng dụng Grab, là lựa chọn trung gian thanh toán duy nhất được chấp nhận bên cạnh việc thanh toán bằng thẻ quốc tế (cũng thông qua cổng của Moca). 

Nửa đầu năm 2019, dữ liệu từ Misa ghi nhận tổng giá trị thanh toán qua ví Moca trên Grab tăng trưởng 150%, lượng người dùng tương tác hàng tháng tăng hơn 70%. Tuy nhiên, vị thế này không duy trì được lâu. 

Báo cáo thị trường ví điện tử năm 2022 của Vietdata cho thấy Moca chỉ chiếm 2% thị phần, xếp sau MoMo (56%), ShopeePay (17%), ZaloPay (14%) và cả nền tảng ra đời sau là ViettelPay (8%).

Đến ngày 31/5/2024, Moca chính thức ngừng tiếp nhận yêu cầu mở tài khoản mới. Từ ngày 1/7/2024, dịch vụ ví điện tử này dừng cung cấp trên cả ứng dụng Moca và ứng dụng Grab.

Thời điểm đó, ông Nguyễn Xuân Việt Bình, Giám đốc Moca, giải thích quyết định này nhằm tập trung nguồn lực vào các dịch vụ trung gian thanh toán khác có tiềm năng tăng trưởng tốt hơn tại Việt Nam, phục vụ chiến lược tái cấu trúc danh mục dịch vụ. 

Về phía Grab, ông Alejandro Osorio, khi đó là Giám đốc điều hành Grab Việt Nam cho biết Moca vẫn tiếp tục là đối tác chiến lược cung cấp các giải pháp trung gian thanh toán. Để lấp khoảng trống, người dùng Grab sau đó được mở rộng lựa chọn thanh toán qua thẻ ngân hàng và các ví đối thủ như ZaloPay, MoMo.

Tập trung vào hệ sinh thái tài chính B2B và tín dụng

Sự rút lui của ví Moca không đồng nghĩa với việc Grab từ bỏ mảng tài chính. Hoạt động tài chính của nền tảng này được hậu thuẫn bởi cơ sở dữ liệu từ 20 tỷ chuyến xe và đơn hàng trong khu vực.

Một tháng trước khi hợp tác với Moca (năm 2018), Grab đã công bố liên doanh với Credit Saison - một công ty tín dụng lớn của Nhật Bản, thành lập Grab Financial Services Asia. Đơn vị này hoạt động như một fintech cung cấp dịch vụ thanh toán, phần thưởng và đặc biệt là dịch vụ tài chính, khai thác dữ liệu từ khách hàng đi lại, mua hàng (GrabFood) và vận chuyển (GrabExpress). 

Tại khu vực Đông Nam Á, Grab hiện đã vận hành các ngân hàng số như GXS Bank tại Singapore và GXBank tại Malaysia.

Đến tháng 4/2026, tại sự kiện GrabX, Grab tuyên bố bước chuyển mình từ một siêu ứng dụng đa dịch vụ thành "trợ lý thông minh" dựa trên hạ tầng AI (Intelligence Layer). Cùng với các tính năng di chuyển và giao nhận, Grab giới thiệu các dịch vụ tài chính mới nhưng có sự phân hóa rõ rệt về thị trường áp dụng.

Điển hình là tính năng Cash Loan (Cho vay tiêu dùng). Dựa trên dữ liệu nội bộ và hệ thống đánh giá tín dụng AI, Grab cung cấp các khoản vay không cần giấy tờ thủ công, phê duyệt trong vài giây cho nhóm khách hàng chưa từng hoặc ít có lịch sử tín dụng. 

Tính năng này đã được triển khai tại Philippines và lên kế hoạch ra mắt tại Thái Lan, Malaysia vào giữa năm 2026. Hiện tại, chưa có thông tin về việc triển khai Cash Loan tại Việt Nam.