Thị trường lao động ổn định đang mang lại cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sự linh hoạt cần thiết để dồn tâm sức đối phó với rủi ro lạm phát vốn đang leo thang do cuộc chiến tại Iran. 

Báo cáo việc làm tháng 4 do Cục Thống kê Lao động công bố hôm thứ Sáu đã củng cố quan điểm của Fed rằng: Họ hoàn toàn có thể duy trì lãi suất ở mức 3,5% - 3,75% để đối phó với những bất ổn kinh tế.

Thị trường đã chứng kiến một bất ngờ lớn khi các doanh nghiệp tuyển dụng thêm 115.000 vị trí trong tháng qua, vượt xa mọi kỳ vọng. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ổn định ở mức 4,3%. Sự vững chãi này cho phép Fed kiên định với chính sách thắt chặt mà không quá lo lắng về một cuộc suy thoái lao động tức thì.

Trái ngược với sự ổn định của việc làm, lạm phát đã tăng vọt trong hơn hai tháng kể từ khi xung đột Trung Đông bùng nổ. Việc đóng cửa Eo biển Hormuz - huyết mạch vận tải dầu mỏ và khí đốt sống còn - đã đẩy giá dầu, giá vé máy bay và chi phí vận chuyển lên mức báo động. Theo tổ chức AAA, giá xăng trung bình đã chạm ngưỡng 4,55 USD/gallon, tăng vọt so với mức khoảng 3 USD trước chiến tranh.

Số liệu từ Fed New York cho thấy áp lực chuỗi cung ứng trong tháng 4 đã chạm mức cao nhất kể từ tháng 7/2022, thời điểm nền kinh tế vẫn đang chao đảo vì những dư chấn hậu đại dịch. Mối quan ngại lớn nhất của giới chức Fed là áp lực giá cả sẽ lan rộng từ năng lượng sang các lĩnh vực khác, đặc biệt là dịch vụ, tạo ra một bài toán lạm phát mà chỉ có mức lãi suất cao hơn nữa mới có thể giải quyết triệt để. Đáng chú ý, Fed đã “lỡ hẹn” với mục tiêu lạm phát 2% trong suốt 5 năm qua.

Sự chia rẽ trong nội bộ Fed

Dù lo ngại lạm phát, hiện vẫn chưa có quan chức nào của Fed ủng hộ việc tăng lãi suất, bởi họ cũng lo sợ một “cú sốc” năng lượng quá mạnh có thể bóp nghẹt chi tiêu tiêu dùng và dẫn đến làn sóng mất việc làm. Tuy nhiên, ngay cả khi tỷ lệ thất nghiệp không tăng, Fed cũng không thấy có sự khẩn cấp nào trong việc cắt giảm lãi suất vốn đã bị đình chỉ từ tháng 1.

Trên thực tế, một nhóm các nhà hoạch định chính sách đang muốn Fed làm rõ rằng: Quyết định lãi suất tiếp theo có thể là tăng hoặc giảm với xác suất ngang nhau.

Bà Beth M. Hammack (Fed Cleveland) cho rằng tuyên bố chính sách hiện tại là “hơi gây hiểu lầm” so với thực trạng kinh tế.

Bà Susan M. Collins (Fed Boston) thì muốn sửa đổi ngôn từ để xóa bỏ định kiến rằng động thái tiếp theo chắc chắn sẽ là cắt giảm lãi suất.

Còn ông Alberto G. Musalem (Fed St. Louis) nhấn mạnh rằng rủi ro đang nghiêng hẳn về phía lạm phát hơn là việc làm.

Áp lực chính trị và cuộc chuyển giao quyền lực

Bối cảnh này đang tạo ra những thách thức lớn cho ông Kevin M. Warsh, người được Tổng thống Trump đề cử thay thế Jerome H. Powell làm Chủ tịch Fed. Tổng thống Trump mong muốn lãi suất thấp hơn nhiều và kỳ vọng ông Warsh sẽ hiện thực hóa điều đó.

Tổng thống Donald Trump từ lâu đã duy trì một quan điểm cứng rắn trong việc thúc đẩy Fed giảm lãi suất. Những lý do chính đằng sau mong muốn này thường xoay quanh các mục tiêu kinh tế và chính trị như thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, tăng lợi thế cạnh tranh xuất khẩu và giảm chi phí vay nợ của chính phủ. 

Trong bối cảnh thâm hụt ngân sách, việc duy trì lãi suất thấp giúp chính phủ Mỹ giảm bớt gánh nặng chi trả lãi cho các khoản nợ công khổng lồ. Ông Trump muốn người đứng đầu Fed phải thực hiện các chính sách tiền tệ phù hợp với định hướng phát triển kinh tế thay vì chỉ tập trung vào kiểm soát lạm phát.

Thượng viện dự kiến sẽ xác nhận tư cách của ông Warsh vào tuần tới, trước khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào ngày 15/5. Tuy nhiên, ông Powell sẽ không rời đi hoàn toàn mà tiếp tục ở lại với tư cách là Thống đốc. Quyết định này phản ánh nỗ lực của ông nhằm bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương trước những áp lực chính trị bủa vây.

Giữa gọng kìm của cuộc chiến năng lượng và áp lực chính trị, Fed đang đứng trước một trong những giai đoạn khó khăn nhất lịch sử. Mọi con mắt hiện đang đổ dồn vào ngày 15/5 - thời điểm chuyển giao quyền lực mang tính quyết định đối với vận mệnh của đồng USD và nền kinh tế toàn cầu.