Tại phiên thảo luận "Tài sản của người Việt sẽ dịch chuyển về đâu?" trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027 diễn ra ngày 12/11, các đại diện đơn vị quản lý đầu tư và chứng khoán đã công bố những dữ liệu về cách phân bổ vốn của nhóm cá nhân có tài sản lớn tại Việt Nam.

Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất thay đổi từ cuối năm 2025 và dự báo duy trì ở mức cao trong năm 2027, dòng vốn đang dịch chuyển từ việc nắm giữ các tài sản đơn lẻ sang quản lý tổng thể danh mục, ưu tiên thanh khoản, tài sản thu nhập cố định, bất động sản tạo dòng tiền, cổ phiếu và doanh nghiệp tư nhân.

Thực trạng phân bổ và khoảng cách với thông lệ quốc tế

Theo báo cáo của Knight Frank năm 2024, Việt Nam có khoảng 5.500 cá nhân sở hữu tổng tài sản trên 10 triệu USD, xếp thứ 6 tại Đông Nam Á, với dự báo tiếp tục tăng trong giai đoạn 2020 - 2030. Tuy nhiên, cấu trúc tài sản của nhóm khách hàng này tại Việt Nam có sự khác biệt so với thế giới.

Dẫn số liệu tại phiên thảo luận, ông Duc Tran, Quản lý Đầu tư & Quan hệ Nhà đầu tư tại Vietnam Investments Group (VIG), cho biết: "Theo một khảo sát, khoảng 87% tài sản của các gia đình Việt Nam nằm trong bất động sản."

Ngược lại, báo cáo năm 2023 của UBS ghi nhận các Family Office trên thế giới phân bổ 30% danh mục vào cổ phiếu niêm yết, 21% vào vốn cổ phần tư nhân, 19% vào trái phiếu, 11% vào bất động sản, 8% vào tiền mặt và 2% vào vàng.

Lý giải khoảng cách này, ông Duc Tran chỉ ra ba yếu tố khách quan. Thứ nhất, thị trường Việt Nam đang trong quá trình phát triển nên khả năng tiếp cận danh mục nước ngoài của nhà đầu tư trong nước còn hạn chế, bên cạnh các biến động và vấn đề niềm tin liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp. 

Thứ hai, sản phẩm đầu tư chưa đa dạng; thống kê cho thấy quy mô tài sản trong các sản phẩm quỹ tại Việt Nam chỉ tương đương khoảng 7% GDP và chưa đến 0,5% dân số tham gia đầu tư qua quỹ. 

Thứ ba là thói quen của người Việt sau các giai đoạn lạm phát, khi vàng và bất động sản được xem là tài sản hữu hình và mang lại cảm giác an toàn.

Về yếu tố chủ quan, thống kê của UBS năm 2023 cho thấy khoảng 60% Family Office trên thế giới có hội đồng đầu tư và hơn 50% có kế hoạch đầu tư dài hạn. Tại Việt Nam, tỷ lệ Family Office xây dựng kế hoạch dài hạn chỉ ở mức dưới 30%.

Bước ngoặt lãi suất

Sự dịch chuyển dòng tiền diễn ra rõ nét hơn khi bối cảnh thị trường đảo chiều. Dẫn thống kê năm 2025 của UBS, bà Nguyễn Thị Triều, CEO Blue Bridge Investment Partners, cho biết 60% Family Office trên thế giới có xu hướng rà soát lại danh mục đầu tư trong vòng 12 tháng, dù thông thường nhóm khách hàng siêu giàu phân bổ tài sản theo tầm nhìn 3 - 5 năm.

Tại Việt Nam, ông Nguyễn Duy Linh, CEO CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho rằng giai đoạn 2024 - 2025 có mặt bằng lãi suất thấp và nguồn tiền rẻ, nhà đầu tư có thể mua bất động sản, cổ phiếu hoặc vàng rồi chờ giá tăng. 

"Nhưng từ cuối năm 2025 đến nay, tình hình đã khác. Khi mặt bằng lãi suất thay đổi, chi phí cơ hội của việc đầu tư vào các tài sản khác so với gửi tiết kiệm tăng lên", ông Linh nói.

Từ cuối năm 2025 đến thời điểm diễn ra hội thảo (tháng 11/2026), nếu loại trừ các cổ phiếu vốn hóa lớn, khoảng 80% số cổ phiếu trên thị trường giảm giá, trong đó gần 50% giảm trên 20%. 

Diễn biến này khiến nhà đầu tư chú trọng hơn đến hiệu quả sử dụng vốn, giữ tâm lý phòng thủ và chuyển từ xem xét từng tài sản riêng lẻ sang quản lý toàn bộ danh mục.

Ở góc độ các gia đình sở hữu doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Tài chính và Đầu tư Index Partners, nhận định mối quan tâm của các Family Office hiện nay là tổng thể tài sản gia đình. 

"Mục tiêu ưu tiên hàng đầu vẫn là bảo đảm an toàn và khả năng thanh khoản của toàn bộ danh mục, sau đó mới đến cơ hội tăng trưởng của từng tài sản", bà Thu chia sẻ.

Theo bà Minh Thu, nhìn lại chu kỳ tăng lãi suất sau đại dịch COVID-19, tỷ trọng phân bổ vào tài sản có thu nhập cố định như trái phiếu hoặc các khoản nợ có thứ tự ưu tiên thanh toán cao đã tăng lên. Nếu dồn toàn bộ vốn vào bất động sản và gặp giai đoạn thị trường khó khăn như trường hợp tại Trung Quốc, chủ sở hữu sẽ thiếu thanh khoản và không có tiền mặt để nắm bắt các cơ hội mới, chẳng hạn như làn sóng công nghệ AI.

Dù vậy, hoạt động của các Family Office tại Việt Nam vẫn gặp rào cản về cấu trúc và pháp lý. Bà Minh Thu đưa ra ví dụ một chủ doanh nghiệp có tổng tài sản 100 triệu USD nhưng 50 triệu USD nằm trong doanh nghiệp, 20 triệu USD là bất động sản và 30 triệu USD chưa xác định phương án phân bổ. 

Khi muốn rút tiền từ doanh nghiệp thuộc sở hữu 100% vốn để đầu tư sang kênh khác thông qua chia cổ tức, chủ doanh nghiệp phải chờ hoàn tất báo cáo tài chính, kiểm toán và nghĩa vụ thuế. 

Nếu rút tiền qua các khoản vay cổ đông thiếu minh bạch và không tạo thu nhập lãi cho doanh nghiệp, điều này có thể trở thành dấu hiệu rủi ro khi gọi vốn từ nhà đầu tư nước ngoài. 

Bà Thu kỳ vọng Việt Nam sẽ xây dựng khung pháp lý tương tự mô hình quỹ hoặc công ty vốn biến đổi (VCC) tại Singapore để dòng vốn chuyển dịch linh hoạt giữa các lớp tài sản và thuận lợi cho việc chuyển giao thế hệ.

Những kênh thu hút dòng tiền hướng tới năm 2027

Trước dự báo lãi suất khó giảm trong ngắn hạn và tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm 2027, các diễn giả đã chia sẻ chiến lược phân bổ cụ thể đối với từng lớp tài sản.

Tài sản thu nhập cố định: Đây là nhóm được cả bà Minh Thu và ông Duy Linh ưu tiên nhằm duy trì thanh khoản và tạo dòng tiền. Ông Linh cho biết đang giảm tỷ trọng tiền gửi cho mục tiêu thanh khoản và nâng tỷ trọng tài sản thu nhập cố định lên khoảng 30 - 40%, tập trung vào trái phiếu của các tổ chức phát hành có ngân hàng bảo lãnh và lãi suất cao hơn tiền gửi tiết kiệm. 

Tương tự, bà Minh Thu đánh giá nhà đầu tư có thể xem xét trái phiếu doanh nghiệp trả lãi định kỳ theo quý hoặc nửa năm để tạo hiệu quả kép thay vì chỉ gửi tiết kiệm chờ cuối năm nhận lãi.

Bất động sản tạo dòng tiền: Bà Minh Thu tiếp tục phân bổ tỷ trọng vào bất động sản nhưng chỉ tập trung vào nhóm có thể khai thác cho thuê. Việc này nhằm bảo đảm nghĩa vụ tài chính phát sinh hàng tháng, hạn chế rủi ro mất thanh khoản của bất động sản đầu cơ và chuẩn bị trước khả năng Nhà nước áp dụng chính sách thuế đối với bất động sản thứ hai, thứ ba. 

Theo bà Thu, trong năm 2027, khi lãi suất duy trì ở mức cao, một số chủ sở hữu gặp áp lực thanh khoản có thể phải bán tài sản, tạo cơ hội cho người có sẵn tiền mặt mua lại. 

Ở chiều ngược lại, ông Duy Linh chia sẻ: "Đối với bất động sản, tôi ít quan tâm hơn do nhận thấy hiệu quả khai thác cho thuê đã giảm. Vàng cũng không nằm trong những lựa chọn đầu tư ưu tiên của tôi."

Cổ phiếu và chứng chỉ quỹ: Với danh mục cá nhân, ông Duy Linh đang từng bước tăng tỷ trọng cổ phiếu vì cho rằng mặt bằng định giá đang ở mức thấp. 

"Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, P/E của thị trường hiện vào khoảng 9,3 - 9,4 lần", ông Linh cho biết. Với kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng 15 - 17%, P/E ước tính có thể giảm xuống khoảng 8,5 lần. 

Khi chọn cổ phiếu, ông tập trung vào khả năng tạo dòng tiền thực, hiệu quả kinh doanh qua nhiều năm và bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Đối với những nhà đầu tư không chuyên, bà Minh Thu đề xuất phương án ủy thác vốn qua chứng chỉ quỹ.

Doanh nghiệp tư nhân: Từ kinh nghiệm trong lĩnh vực vốn cổ phần tư nhân, ông Duc Tran cân nhắc tăng tỷ trọng đầu tư vào các doanh nghiệp tư nhân trong năm tới. Bối cảnh lãi suất cao khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi huy động vốn vay, qua đó làm tăng nhu cầu chuyển nhượng cổ phần. 

Ông lưu ý rủi ro tập trung nếu một doanh nghiệp đầu tư vào doanh nghiệp cùng ngành, như trường hợp công ty thép xây dựng đầu tư vào công ty phát triển nhà ở sẽ cùng chịu tác động khi thị trường bất động sản biến động. 

Ông dẫn chứng Tập đoàn TOTO của Nhật Bản, dù sản xuất thiết bị vệ sinh bằng gốm sứ nhưng đã đầu tư phát triển mảng mâm cặp tĩnh điện cho ngành bán dẫn dựa trên năng lực cốt lõi là sự am hiểu vật liệu gốm, qua đó đa dạng hóa động lực thị trường.

Đối với phần tài sản cá nhân khác, ông Duc Tran cho biết: "Đối với danh mục cá nhân, ngoài phần vốn dành cho đầu tư vào doanh nghiệp tư nhân, trong năm tới, khi lãi suất duy trì ở mức cao, tôi sẽ ưu tiên giảm tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tài chính và đòn bẩy nợ, đồng thời tăng tỷ trọng các tài sản có tính thanh khoản cao hơn, bao gồm cả tài sản có thu nhập cố định và cổ phiếu."

Vàng và tài sản rủi ro: Vàng chiếm tỷ trọng nhỏ nhất trong danh mục của bà Minh Thu do hạn chế về tính thanh khoản. Sau khi trang trải các nghĩa vụ tài chính hàng tháng bằng nguồn thu từ bất động sản cho thuê và tài sản thu nhập cố định, bà Thu mới sử dụng phần dòng tiền còn lại để phân bổ vào các kênh có mức độ rủi ro cao hơn như Bitcoin.