Theo báo cáo dự báo kết quả kinh doanh quý III/2026 của Chứng khoán VCBS, lợi nhuận các doanh nghiệp niêm yết có thể phân hóa mạnh giữa các ngành và ngay trong từng ngành.

Thanh khoản thấp gây sức ép lên nhóm chứng khoán, lãi suất cao ảnh hưởng đến bất động sản, trong khi biến động giá hàng hóa, sản lượng điện và sức mua tạo ra những hướng đi khác nhau cho lợi nhuận quý III cũng như cả năm 2026.

Đối với nhóm chứng khoán, VCBS dự báo kết quả kinh doanh quý III của phần lớn công ty giảm so với cùng kỳ. Thanh khoản thị trường bình quân phiên có thể giảm khoảng 55–60%, còn biến động thị trường khiến dư nợ cho vay ký quỹ hạ nhiệt. Dù vậy, quy mô cho vay vẫn được kỳ vọng tăng so với cùng kỳ nhờ nguồn vốn bổ sung từ các đợt tăng vốn trong nửa cuối năm 2025 và nửa đầu năm 2026.

Nhóm công ty chứng khoán hàng đầu có thể chịu tác động khi doanh thu môi giới giảm theo thanh khoản, NIM của hoạt động hỗ trợ tài chính thu hẹp trong môi trường lãi suất cao và lợi nhuận đầu tư biến động theo VN-Index. Ở nhóm vừa và nhỏ, lợi nhuận có khả năng giảm mạnh hơn do kết quả tự doanh quý III/2025 ở mức cao, tạo nền so sánh lớn.

Ở thị trường bất động sản nhà ở, lãi suất cao tiếp tục gây áp lực lên sức mua và thanh khoản. VCBS dự báo giá bán đi ngang hoặc giảm nhẹ, với mức điều chỉnh rõ hơn tại khu vực cận trung tâm và phân khúc nhà trong ngõ.

Dù định giá cổ phiếu bất động sản đã về mặt bằng tương đối thấp, đà hồi phục được dự báo vẫn phân hóa, tập trung ở các doanh nghiệp có quỹ đất lớn, năng lực triển khai tốt và còn dư địa duy trì chính sách hỗ trợ lãi suất cho khách hàng.

Với bất động sản khu công nghiệp, dòng vốn FDI được kỳ vọng tiếp tục tăng. Tuy nhiên, cơ cấu vốn dịch chuyển sang các ngành có suất đầu tư cao nhưng ít thâm dụng đất, qua đó hạn chế mức tăng diện tích khu công nghiệp được hấp thụ.

Các khu công nghiệp phía Bắc đã thu hút tập đoàn công nghệ lớn có thể tiếp tục chiếm lợi thế trong việc đón dòng vốn FDI mới và các doanh nghiệp thuộc chuỗi cung ứng. VCBS cũng nhận định nhiều cổ phiếu trong nhóm đang có mức định giá hấp dẫn so với mặt bằng lợi nhuận và dòng tiền hằng năm.

Đối với ngành cao su, xu hướng tăng giá được kỳ vọng hỗ trợ kết quả kinh doanh trong bối cảnh giá dầu phục hồi và nguồn cung cao su tự nhiên thiếu hụt tại một số thị trường sản xuất lớn như Thái Lan. Bên cạnh hoạt động cốt lõi, một số doanh nghiệp dự kiến ghi nhận dòng tiền từ đền bù chuyển đổi đất và thanh lý cây cao su.

Ở ngành xây dựng, VCBS nhận định quy mô vốn đầu tư công lớn nhưng tiến độ giải ngân có thể chậm hơn kỳ vọng. Nguồn việc ngày càng tập trung vào các dự án hạ tầng kết nối quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao, khiến giá trị hợp đồng chưa thực hiện phân hóa giữa các nhà thầu niêm yết.

Trong xây dựng dân dụng, nguồn việc dự kiến kém dồi dào hơn năm trước. Xu hướng các chủ đầu tư lớn tự phát triển năng lực xây dựng, cùng mức độ cạnh tranh cao trong đấu thầu, tiếp tục gây sức ép lên biên lợi nhuận của các nhà thầu.

Với ngành thép, VCBS nhận định quý III có hai giai đoạn rõ rệt. Từ tháng 7 đến khoảng ngày 20/8, thị trường dò đáy; tiêu thụ yếu trong mùa thấp điểm tháng 7 âm lịch khiến các nhà máy phải hỗ trợ giá để giữ sản lượng. Từ cuối tháng 8, chi phí đầu vào tăng, gồm quặng sắt, than cốc tại Trung Quốc và giá diesel, tạo ra làn sóng điều chỉnh giá từ thép cuộn cán nóng (HRC) sang tôn mạ và ống thép.

Giá thép xây dựng nhìn chung đi ngang trong tháng 7–8, chưa xuất hiện đợt tăng diện rộng. Mức tăng lũy kế 200–400 đồng/kg, tương đương 1,5–2,5%, chủ yếu đến từ việc cắt giảm hỗ trợ giá hoặc chiết khấu cho công trình. Sản lượng tháng 7 tăng 26,5%, nhưng tháng 8 giảm 8% so với tháng trước do mưa bão. VCBS cho rằng thị trường tháng 9 có dấu hiệu khởi sắc, song sản lượng ước đi ngang so với tháng 8.

Ở phân khúc tôn mạ, giá giảm đến ngày 24/8 rồi tăng dần, với mức tăng lũy kế 600–1.000 đồng/kg, tương đương 4–6%. Sản lượng tiêu thụ tháng 8 tăng do nhu cầu nhập hàng trước đợt tăng giá, trong khi sức mua tháng 9 giảm mạnh so với tháng trước.

Giá HRC giảm trong ba kỳ giao hàng liên tiếp từ cuối quý II/2026. Cụ thể, các kỳ giao hàng tháng 7, 8 và 9 lần lượt giảm 350 đồng/kg, 900 đồng/kg và 400 đồng/kg. Đầu tháng 9, giá tăng trở lại 150 đồng/kg đối với kỳ giao hàng tháng 10.

Theo VCBS, giao dịch sôi động hơn từ tháng 9, nguồn hàng giao ngay trong nước gần như bán hết và sự cố lò cao tại Formosa cùng hỗ trợ xu hướng giá. Đà tăng của HRC trong nước sau đó tác động đến các phân khúc tôn mạ, ống thép ở khâu hạ nguồn.

Giá ống thép giảm mạnh trong tháng 7 trước khi đảo chiều từ cuối tháng 8, tăng khoảng 500 đồng/kg, tương đương 3,5%. Tiêu thụ ống thép ổn định hơn tôn mạ nhờ nhu cầu từ các công trình dân dụng và nhà xưởng, dù tồn kho tại các nhà phân phối vẫn ở mức cao.

Ở lĩnh vực cảng biển và logistics, VCBS đánh giá triển vọng khác biệt rõ giữa các phân khúc. Vận tải container đối mặt với nguy cơ dư cung kéo dài khi tàu mới bước vào giai đoạn bàn giao mạnh trong năm 2026–2027. Nguồn cung tàu dự kiến tăng 4,6%, cao hơn mức tăng trưởng thương mại toàn cầu 3,7–3,8%. Việc chuyển hướng tuyến qua Biển Đỏ vẫn hỗ trợ giá cước thế giới, nhưng giá cước tại Đông Nam Á chịu áp lực rõ rệt.

Ngược lại, vận tải dầu khí duy trì triển vọng tích cực khi giá cước tàu chở dầu thô cỡ rất lớn (VLCC) neo khoảng 800.000 USD/ngày, hơn gấp đôi mức bình thường trong lịch sử theo số liệu VCBS nêu. Căng thẳng tại eo biển Hormuz chưa hạ nhiệt giúp các doanh nghiệp vận tải dầu và sản phẩm liên quan hưởng lợi từ mặt bằng giá cước cao.

Tại miền Bắc, các bến mới liên tục được xây dựng ở Lạch Huyện, trong đó có Hateco và Cảng Hải Phòng, làm gia tăng cạnh tranh và giảm dần lợi thế vị trí của các cảng phía trong bán đảo Đình Vũ. Trong khi đó, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu duy trì công suất cao và chịu ít áp lực cạnh tranh hơn.

VCBS nhận định sản lượng tại Gemalink Cái Mép có thể tiếp tục tăng trưởng, đồng thời được hỗ trợ bởi khung giá bốc xếp tại cảng nước sâu tăng 10%.

Về dài hơn, các doanh nghiệp đang mở rộng đầu tư vào tài sản cố định hoặc có tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu cao, như những đơn vị đóng mới tàu hoặc mang dư nợ lớn, có thể chịu áp lực chi phí lãi vay tăng trong giai đoạn 2027–2028.

Trong lĩnh vực bán lẻ và tiêu dùng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đến hết tháng 8/2026 đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng là 7,6%. Riêng tháng 8, chỉ tiêu này tăng 14,9%, cho thấy sức mua nội địa cải thiện cả về lượng lẫn giá.

Tuy nhiên, đà phục hồi không đồng đều. Theo VCBS, các mảng bán lẻ hiện đại như điện máy, công nghệ thông tin và trang sức ghi nhận biên lợi nhuận cải thiện mạnh nhờ hiệu quả từ quy mô hoạt động và doanh thu tại các cửa hàng hiện hữu duy trì tăng trưởng hai chữ số.

Trong khi đó, nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu tăng chậm hơn và chịu áp lực lên biên lợi nhuận gộp do chi phí khuyến mãi, quảng cáo để cạnh tranh thị phần.

VCBS cho rằng sức mua phục hồi bền vững, việc các chuỗi bán lẻ hiện đại mở rộng điểm bán và đóng góp ngày càng lớn của kênh bán hàng đa nền tảng sẽ là động lực trong mùa mua sắm cuối năm và Tết Nguyên đán. Rủi ro cần theo dõi là chi phí vận hành, giá vốn hàng tồn kho tăng và lạm phát, đặc biệt với các doanh nghiệp phải đẩy mạnh khuyến mãi để giữ thị phần.

Với ngành dầu khí, VCBS kỳ vọng kết quả kinh doanh tăng trưởng tích cực nhưng phân hóa giữa các khâu. Ở thượng nguồn, tiến độ các dự án trọng điểm hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật và khoan dầu khí. VCBS dự báo doanh thu PVS và PVD lần lượt tăng 13% và 21% so với cùng kỳ, dù biên lợi nhuận của PVD chịu áp lực từ chi phí phát sinh tại Sông Đốc.

Ở hạ nguồn, BSR hưởng lợi từ chênh lệch giá sản phẩm lọc dầu cải thiện và sự gián đoạn nguồn cung lọc dầu tại châu Á. PLX được hỗ trợ bởi giá xăng dầu và sản lượng tiêu thụ tăng, còn PV GAS hưởng lợi khi sản lượng khí, LNG huy động và giá bán cải thiện.

Trong ngành điện, sản lượng toàn hệ thống tám tháng đầu năm 2026 tăng 9,3% so với cùng kỳ, còn giá điện thị trường toàn phần (FMP) trong bảy tháng tăng 37%. Theo VCBS, hai yếu tố này đã thúc đẩy doanh thu của các doanh nghiệp sản xuất điện tăng mạnh. Việc đẩy nhanh triển khai các dự án nguồn và lưới điện cũng góp phần gia tăng giá trị hợp đồng chưa thực hiện của các doanh nghiệp tư vấn, xây lắp điện.