Syre, một startup được H&M hậu thuẫn, cho biết dự án nhà máy trị giá 750 triệu USD của hãng tại Việt Nam dự kiến sẽ được "đặt những viên gạch đầu tiên" vào năm 2027. Dự án này sẽ mang đến một giải pháp tái chế thay thế cho Trung Quốc đối với các khách hàng lớn từ Nike đến Target, theo Nikkei Asia.

Trả lời phỏng vấn của Nikkei Asia, Syre (có trụ sở tại Stockholm, Thuỵ Điển) cho biết mục tiêu dài hạn của công ty là tái chế 3 triệu tấn polyester. Động thái này nhằm giải quyết lượng rác thải khổng lồ từ ngành thời trang nhanh của các doanh nghiệp, bao gồm cả H&M của Thụy Điển - tập đoàn đã sáng lập và hiện vẫn đang hỗ trợ Syre. 

Trước sự trỗi dậy của các thương hiệu quần áo giá rẻ từ Shein đến Zara, Liên Hợp Quốc ước tính cứ mỗi giây trôi qua lại có một lượng quần áo tương đương một xe chở rác bị vứt bỏ.

Ông Tim King, Giám đốc Điều hành (COO) của Syre, cho biết dự án tại Việt Nam - quốc gia xuất khẩu dệt may lớn thứ ba thế giới - sẽ là khuôn mẫu định hướng cho mục tiêu xây dựng 10 nhà máy tương tự, chủ yếu ở khu vực châu Á. 

Ông cũng chia sẻ thêm rằng H&M đã góp phần thành lập Syre vì họ nhận thấy không có nhiều công ty tái chế đạt đủ quy mô, đặc biệt là trong bối cảnh các đạo luật về bảo vệ môi trường đang ngày càng được siết chặt.

Mục tiêu tái chế 3 triệu tấn của Syre tương đương khoảng 4% sản lượng vải polyester toàn cầu, qua đó cho thấy tiềm năng phát triển của các chuỗi cung ứng thay thế bên ngoài Trung Quốc.

Liên minh châu Âu (EU) đã bắt đầu áp dụng hạn ngạch tái chế đối với nhiều ngành công nghiệp, do ước tính lĩnh vực may mặc gây ra 20% lượng ô nhiễm nguồn nước và thải ra nửa triệu tấn vi nhựa vào đại dương mỗi năm trên toàn cầu.

"Các quy định pháp lý giống như một 'cây gậy' đắc lực để thay đổi hành vi," ông King nhận định. Ông cho biết thêm rằng điều này đang buộc các nhà sản xuất "phải suy nghĩ lại về cách họ thiết kế và tạo ra sản phẩm của mình."

Bên cạnh việc ký kết thỏa thuận trở thành nhà cung cấp polyester tái sử dụng lớn nhất cho Nike, Syre còn có nhiều khách hàng trong ngành nội thất và ô tô. 

Đáng chú ý, hãng xe Volvo và công ty quản lý tài sản TPG đều là những nhà đầu tư đã tham gia vào vòng gọi vốn Series A trị giá 100 triệu USD của Syre.

Startup Thụy Điển này dự kiến nhà máy rộng 30 ha, vận hành bằng năng lượng mặt trời tại tỉnh Gia Lai (miền Trung Việt Nam) sẽ bắt đầu đi vào sản xuất từ năm 2029. 

Theo ông King, nhà máy tại khu vực Đông Nam Á này sẽ là một lựa chọn thay thế cho Trung Quốc - nơi đang tập trung khoảng một nửa số công ty tái chế polyester lớn trên thế giới.

Theo Chương trình Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP), hiện có chưa đến 10% lượng nhựa trên toàn cầu được tái chế. Ông King thừa nhận một thực tế: khi tin rằng các vật liệu có thể được tái sử dụng, mọi người có thể sẽ ít quan tâm hơn đến chữ "R" thứ ba trong bộ nguyên tắc bảo vệ môi trường – đó là Reduce (Giảm thiểu tiêu dùng).

"Người tiêu dùng sẽ hành động theo cách họ muốn, chúng ta không thể kiểm soát điều đó," ông chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn gần đây tại TP HCM. Tuy nhiên, về phía các doanh nghiệp, "những khách hàng mà chúng tôi đang làm việc cùng đều coi trọng vấn đề giảm thiểu tiêu thụ y hệt như việc tái sử dụng."

Tham vọng của Syre không chỉ dừng lại ở các hình thức tái chế thông thường như biến chai nhựa thành áo khoác. Để trở thành một doanh nghiệp kinh tế tuần hoàn thực thụ, công ty phải tìm cách xử lý các mảnh vải vụn để chúng có thể liên tục quay vòng và trở thành nguyên liệu cho các sản phẩm dệt may mới.

Công ty (hiện cũng đang hoạt động tại bang Bắc Carolina, Mỹ) cho biết một trong những thách thức lớn là xin được giấy phép nhập khẩu rác thải dệt may vào Việt Nam - một rào cản chung trên toàn châu Á. 

Năm ngoái, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã lên tiếng chỉ trích các nước giàu vì hành động đẩy rác thải, từ đồ điện tử đến nhựa, sang các nước đang phát triển. 

Về phía Việt Nam, chính phủ khẳng định các biện pháp hạn chế này là nhằm "đảm bảo kiểm soát chất lượng và tác động môi trường của phế liệu nhập khẩu, qua đó hỗ trợ phát triển công nghiệp bền vững."