Vàng đã chính thức vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ trở thành tài sản dự trữ hàng đầu thế giới. Bước ngoặt lịch sử đến từ làn sóng gom hàng ròng rã suốt nhiều năm từ các ngân hàng trung ương, kết hợp với một đợt tăng giá phi mã đẩy giá trị của kim loại quý này tăng gần gấp đôi chỉ trong vòng hai năm qua.

Báo cáo do Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) công bố chỉ ra rằng, tính đến cuối năm 2025, vàng thỏi đã chiếm tới 27% tổng tài sản dự trữ của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, tăng mạnh từ mức 20% của một năm trước đó. Ngược lại, tỷ trọng của trái phiếu kho bạc Mỹ (US Treasuries) lại chứng kiến bước lùi đáng kể khi sụt giảm từ 25% xuống còn 22% trong cùng giai đoạn.

Trong khi đó, tỷ trọng của các tài sản dự trữ định giá bằng đồng Euro vẫn giữ ở mức ổn định 15%.

Sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong cơ cấu tài sản dự trữ - những khối tài sản có tính thanh khoản cực cao được các ngân hàng trung ương sử dụng để bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ, thực hiện nghĩa vụ thanh toán quốc tế và cung ứng thanh khoản trong các giai đoạn khủng hoảng tài chính - phản ánh nỗ lực quyết liệt của nhiều quốc gia trong việc tìm kiếm các giải pháp thay thế cho đồng đô la Mỹ, vốn là đồng tiền dự trữ mặc định của thế giới.

Làn sóng tháo chạy này đã tăng tốc mạnh mẽ kể từ năm 2022, thời điểm Washington kích hoạt các lệnh trừng phạt tài chính để đóng băng khối dự trữ bằng đồng USD của Nga sau cuộc tấn công tổng lực vào Ukraine.

Trong bản báo cáo công bố ngày thứ Ba, Chủ tịch ECB bà Christine Lagarde nhấn mạnh: “Căng thẳng địa chính trị tiếp tục là động cơ chính thúc đẩy nhu cầu tích trữ vàng mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương”.

Sự trỗi dậy của Vịnh tránh bão thế kỷ

Theo dữ liệu từ ECB, với khối lượng tích lũy vượt ngưỡng 36.000 tấn, các ngân hàng trung ương trên thế giới hiện đang đầu cơ và tích trữ lượng vàng khổng lồ gần tương đương với thời kỳ đỉnh cao của kỷ nguyên Bretton Woods.

Ở giai đoạn lịch sử đó, khi đồng đô la Mỹ còn được neo cố định vào giá vàng và tỷ giá hối đoái giữa các đồng tiền khác được giữ cố định, các ngân hàng trung ương toàn cầu nắm giữ tổng cộng 38.000 tấn vàng.

Tuy nhiên, cú lội ngược dòng ngoạn mục của vàng trước trái phiếu kho bạc Mỹ, vốn từ lâu được coi là nền móng vững chắc nhất cho các danh mục dự trữ ngoại hối bằng đồng đô la quốc tế, còn có sự góp sức lớn từ đà tăng giá không tưởng của chính nó.

Kim loại quý này đã thiết lập mức đỉnh lịch sử khi vượt ngưỡng 5.500 USD/ounce vào tháng 1 vừa qua.

Dù vậy, xét trên tổng thể, các tài tài sản định giá bằng đồng USD vẫn đang nắm giữ miếng bánh lớn nhất trong cơ cấu dự trữ toàn cầu với tỷ trọng 42%, theo số liệu từ ECB.

Sau ba năm liên tiếp duy trì khối lượng mua ròng vượt ngưỡng 1.000 tấn mỗi năm, tốc độ gom vàng của các ngân hàng trung ương đã hạ nhiệt đôi chút trong năm 2025, đạt mức 850 tấn. Bản báo cáo vạch rõ, những thế lực tích lũy vàng lớn nhất kể từ năm 2022 bao gồm Trung Quốc, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ.

Đáng chú ý, Tether - công ty phát hành đồng tiền ổn định (stablecoin) - đã bất ngờ vượt lên để trở thành người mua đơn lẻ lớn nhất trong năm 2025 với khối lượng gom vào vượt ngưỡng 100 tấn vàng.

Đồng Euro âm thầm khẳng định vị thế

Bên cạnh hào quang của vàng, báo cáo của ECB cũng lưu ý vai trò quốc tế của đồng Euro đang tăng trưởng từng bước nhưng vô cùng vững chắc trong suốt một thập kỷ qua.

Cụ thể, khối lượng phát hành nợ quốc tế định giá bằng đồng Euro đã tăng vọt 30%, chạm mức kỷ lục chưa từng có là gần 1.000 tỷ EUR trong năm ngoái.

Song song với đó, các nhà đầu tư quốc tế cũng đã đổ ròng tới 850 tỷ Euro vào các tài sản thuộc khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), đẩy dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài tiến sát mức đỉnh kể từ khi đồng Euro được khai sinh.