Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar công bố quyết định này vào thứ Bảy (28/3) và đã đăng trên mạng xã hội X rằng mỗi ngày sẽ có hai tàu được phép đi qua theo thỏa thuận.

Ông mô tả quyết định của Iran là “tín hiệu báo trước của hòa bình”, đồng thời ca ngợi đây là một “hành động tích cực và mang tính xây dựng”.

Đồng thời, ông đã trực tiếp nhắc tới Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong bài đăng. Giới quan sát đánh giá tín hiệu cho thấy Islamabad coi thỏa thuận này vượt xa một thỏa thuận vận tải song phương.

Eo biển Hormuz trên thực tế đã bị đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích phối hợp nhằm vào Iran hôm 28/2, khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng và châm ngòi cho cuộc chiến khiến khoảng 2.000 người Iran và hơn 1.100 người tại Lebanon thiệt mạng, đồng thời gây chấn động các thị trường toàn cầu.

“Eo biển Hormuz không chỉ là điểm nghẽn dầu mỏ,” cựu bộ trưởng Qatar Mohammed Al-Hashemi trả lời tờ Al Jazeera. “Nó như van động mạch chủ của sản xuất toàn cầu hóa – và giống như bất kỳ van nào, khi nó trục trặc, toàn bộ hệ tuần hoàn sẽ sụp đổ.”

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã biến eo biển này thành một dạng trạm kiểm soát. Các tàu muốn đi qua phải cung cấp thông tin hàng hóa, danh sách thủy thủ và điểm đến cho các trung gian được IRGC phê duyệt, nhận mã thông hành và được hộ tống qua vùng lãnh hải Iran.

Ít nhất hai tàu đã trả phí để được đi qua, được cho là khoảng 2 triệu USD mỗi lượt.

Quốc hội Iran hiện đang thúc đẩy hợp pháp hóa cơ chế này như một nguồn thu tiềm năng.

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim hôm 27/3 cho biết các tàu Malaysia đã được phép đi qua eo biển, đồng thời gửi lời cảm ơn tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, chỉ khoảng 150 tàu có thể đi qua – tương đương lưu lượng của một ngày bình thường. Lưu lượng hàng hải qua tuyến đường này đã giảm tới 90%.

Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bà Ngozi Okonjo-Iweala, cho biết thương mại toàn cầu đang trải qua “những gián đoạn tồi tệ nhất trong 80 năm qua”.

Thông báo ngày thứ Bảy là kết quả của một tuần ngoại giao dồn dập của Pakistan. Tư lệnh quân đội, Thống chế Asim Munir, đã trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump vào Chủ nhật.

Ngoại trưởng Dar cũng đã điện đàm với các người đồng cấp Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Pakistan có đường biên giới dài 900 km với Iran.

“Nếu các bên mong muốn, Islamabad luôn sẵn sàng tổ chức đàm phán,” người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi nói với tờ Al Jazeera tuần trước.

Trong khi đó, phát biểu tại một diễn đàn nhà đầu tư ở Miami, ông gọi đây là “Eo biển Trump”, trước khi tự sửa lời: “Xin lỗi, tôi rất tiếc. Một sai lầm thật tệ,” 

Iran đã yêu cầu được quốc tế chính thức công nhận quyền kiểm soát eo biển này như một điều kiện để chấm dứt chiến tranh. Quốc hội nước này đang soạn thảo luật nhằm hợp thức hóa việc thu phí một cách lâu dài.

Bộ trưởng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất Sultan Al Jaber gọi việc siết chặt này là “khủng bố kinh tế”, cảnh báo rằng “mọi quốc gia đều phải trả giá, từ cây xăng, cửa hàng tạp hóa cho tới hiệu thuốc”.

Ông Trump cho biết Washington đã tạm dừng các cuộc tấn công vào nhà máy điện của Iran trong 5 ngày, thời hạn kết thúc vào thứ Bảy (28/3). Trong khi đó, Israel tuyên bố sẽ tiếp tục các cuộc không kích của mình.