Thông tin được một nghị sĩ Iran tiết lộ cho thấy Quốc hội nước này đang xem xét dự luật áp dụng phí và thuế đối với các quốc gia sử dụng eo biển Hormuz để vận chuyển hàng hóa, năng lượng và lương thực.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những thay đổi lớn nhất đối với hoạt động thương mại tại tuyến đường chiến lược này trong nhiều thập kỷ.

Tận dụng “điểm nghẽn” chiến lược

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại khu vực này đều có thể ngay lập tức tác động đến giá dầu và chuỗi cung ứng quốc tế.

Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, Tehran đã nhiều lần gây gián đoạn hoạt động hàng hải, đặc biệt với các tàu mà họ cho là có liên quan đến đối thủ và đồng minh của đối thủ.

Việc cân nhắc thu phí quá cảnh được xem là bước đi tiếp theo, nhằm biến lợi thế địa lý thành công cụ kinh tế và địa chính trị.

Không dừng lại ở đề xuất thu phí, các quan chức Iran còn phát đi tín hiệu mạnh mẽ hơn về khả năng siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong tương lai. Một cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết sau khi chiến sự kết thúc, nước này có thể thiết lập một “cơ chế quản lý mới” đối với eo biển, cho phép áp đặt các hạn chế hàng hải đối với những quốc gia đã trừng phạt Iran.

“Bằng cách tận dụng vị trí chiến lược của eo Hormuz, chúng tôi có thể trừng phạt phương Tây và ngăn tàu của họ đi qua tuyến đường này,” ông Mohammad Mokhber tuyên bố.

Những phát biểu này cho thấy Iran không chỉ muốn thu phí, mà còn đang tính đến việc sử dụng eo Hormuz như một đòn bẩy địa chính trị - tương tự cách một số quốc gia kiểm soát các tuyến vận tải chiến lược khác trên thế giới.

Nguy cơ châm ngòi căng thẳng mới

Dù mới ở giai đoạn đề xuất, ý tưởng thu phí tàu qua eo Hormuz đã làm dấy lên lo ngại trong giới quan sát quốc tế.

Eo Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế, nơi nhiều quốc gia phụ thuộc để vận chuyển năng lượng. Bất kỳ động thái áp phí hoặc hạn chế nào cũng có thể vấp phải phản ứng mạnh từ Mỹ, châu Âu và các nước vùng Vịnh.

Nếu được triển khai, chính sách này không chỉ làm gia tăng chi phí vận chuyển, mà còn có thể đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao, gây áp lực lạm phát và ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế.

Đề xuất của Iran cho thấy cách mà các quốc gia đang ngày càng tận dụng vị trí địa lý chiến lược như một công cụ quyền lực trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng. Với eo Hormuz, Tehran đang nắm trong tay một trong những “điểm nghẽn” quan trọng nhất của hệ thống năng lượng thế giới. Nếu kế hoạch thu phí trở thành hiện thực, nó có thể đánh dấu sự thay đổi lớn trong cách vận hành của thương mại và năng lượng toàn cầu.