Tiến thoái lưỡng nan

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã giải tán Hạ viện vào ngày 23/1, mở đường cho cuộc bầu cử sớm vào ngày 8/2. Mục tiêu của động thái này là giúp đảng của bà mở rộng ảnh hưởng trong Quốc hội. Từ giờ cho đến ngày bầu cử, bà Takaichi sẽ cần thị trường tài chính ổn định.

Tuy nhiên, áp lực trên thị trường lại đang gia tăng, gây ra cơn đau đầu cho cả chính quyền của bà Takaichi lẫn Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ), theo chia sẻ của một quan chức Bộ Tài chính nước này với tờ Bloomberg.

Theo vị quan chức, rắc rối cốt lõi là mọi động thái nhằm kìm hãm đà đi lên của lợi suất trái phiếu chính phủ sẽ khiến đồng yen suy yếu thêm, thúc đẩy lạm phát nhập khẩu và gây áp lực buộc BoJ tăng lãi suất.

Ngược lại, phương án can thiệp để củng cố đồng yen có nguy cơ làm gián đoạn đà tăng của thị trường chứng khoán, trong khi đó đây lại là một trong những chỉ báo thị trường có lợi cho chính quyền bà Takaichi.

Vị quan chức nhận định chính phủ Nhật Bản hiện không có giải pháp nào để đạt được mọi ý muốn. Hiện tại, các nhà chức trách đang tìm cách vượt qua sự biến động của thị trường bằng những lời cảnh báo mạnh mẽ và một ít sự trợ giúp từ Mỹ.

Cuối tuần trước, thị trường nổi lên tin đồn Nhật Bản và Mỹ có thể sẽ phối hợp hành động trên thị trường ngoại hối nhằm củng cố đồng yen. Tạm thời, những lời kêu gọi thị trường trái phiếu bình tĩnh của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama và người đồng cấp Mỹ Scott Bessent đã giúp hạ nhiệt áp lực lên lợi suất.

Vào ngày 26/1, giá yen có thời điểm tăng đến 3,7% cuối tuần trước, đạt 153,31 yen đổi 1 USD sau khi có tin đồn Bộ Tài chính Nhật Bản đã liên lạc với các nhà giao dịch và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York đã liên hệ các tổ chức tài chính để hỏi về tỷ giá yen. Vào sáng 27/1 theo giờ Tokyo, yen được giao dịch quanh ngưỡng 154,15 yen đổi 1 USD.

Ông Homin Lee, chuyên gia vĩ mô cấp cao tại Lombard Odier, nhận xét Tokyo sẽ dễ tìm ra điểm cân bằng giữa việc quản lý đồng yên và lợi suất trái phiếu chính phủ hơn sau khi cuộc bầu cử kết thúc, nội các mới được thành lập và ngân sách hàng năm được thông qua.

Tuy nhiên, cái khó là duy trì sự ổn định trong hai đến ba tuần nữa.

“Chính phủ Nhật Bản có lẽ đang hy vọng sẽ tận dụng được các đòn bẩy chính sách để ổn định cả lợi suất trái phiếu và đồng yen. Nhưng rõ ràng việc theo đuổi cả hai mục tiêu này không hề dễ dàng”, ông Lee lưu ý.

Sự ổn định mong manh

Nhà đầu tư ngày càng lo ngại về triển vọng tài khóa dài hạn của Nhật Bản trong bối cảnh bà Takaichi phát tín hiệu sẵn sàng tăng chi tiêu chính phủ, đồng thời theo đuổi các chính sách có khả năng thúc đẩy lạm phát.

Tuần trước, kế hoạch cắt giảm thuế bán hàng với thực phẩm trong hai năm của nữ thủ tướng đã khiến thị trường sợ hãi, khiến lợi suất trái phiếu tăng mạnh đến mức Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Bessent phải liên lạc với Tokyo.

Theo tờ Bloomberg, ông Bessent đã liên tục gợi ý rằng BoJ cần hành động nhanh hơn. Cuộc trò chuyện giữa ông với Bộ trưởng Katayama làm dấy lên tin đồn ông muốn Tokyo có thêm hành động để trấn an thị trường trái phiếu.

Đặc biệt, thông tin phía Mỹ quan tâm đến tỷ giá yen có ý nghĩa quan trọng, bởi nó gợi ý rằng Washington và Tokyo đang phối hợp để nâng đỡ đồng tiền này. 

Khi Nhật Bản chi khoảng 100 tỷ USD để trợ giúp đồng yen vào năm 2024 và hàng chục tỷ USD vào năm 2022, nước này hành động một mình.

Một động thái kết hợp giữa Nhật Bản và Mỹ sẽ càng hiệu quả hơn, vì vậy dù hai nước không thực sự hành động thì đồn đoán về khả năng đó cũng có thể khiến phe đầu cơ sợ hãi.

Vào ngày 26/1, bà Katayama đã nỗ lực củng cố tâm lý trên. Bà nhấn mạnh chính phủ Nhật Bản đang phản ứng với biến động tỷ giá theo hướng phù hợp với thỏa thuận ngoại hối ký kết với Mỹ vào tháng 9 năm ngoái.

Bà Katayama nói với các phóng viên: “Chúng tôi đang hành động dựa trên khuôn khổ bản ghi nhớ được ký kết giữa Nhật Bản và Mỹ năm ngoái”.

Ông Toru Suehiro, nhà kinh tế trưởng của Daiwa Securities, bình luận: “Tạm thời, chúng ta có thể nói chiến lược của chính phủ Nhật Bản có hiệu quả. Yen đã mạnh lên, còn kỳ vọng BoJ tăng lãi suất đã giảm bớt và đây là điều tích cực với thị trường trái phiếu”.

Tuy nhiên, trạng thái ổn định của thị trường vẫn rất mong manh. Vào ngày 26/12, chỉ số Nikkei 225 ghi nhận phiên giảm điểm mạnh nhất kể từ tháng 12 năm ngoái, cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường.

Ông Suehiro lưu ý bà Taikaichi chỉ có thể lập luận rằng lợi suất trái phiếu đi lên là “điều tốt” khi chứng khoán vẫn đang tăng điểm. Điều đó có nghĩa là bà Takaichi sẽ phải hy vọng đà tăng của thị trường chứng khoán không chấm dứt.