Theo báo cáo cập nhật ngày 9/11 của Chứng khoán Vietcap sau buổi gặp gỡ nhà đầu tư, ban lãnh đạo Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank, mã: STB) cho biết Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã nối lại trao đổi về phương án xử lý 32,5% cổ phần liên quan đến ông Trầm Bê và nhóm cổ đông cũ.
Số cổ phiếu này đang được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho các khoản nợ tồn đọng, thuộc những hạng mục quan trọng cuối cùng trong quá trình tái cơ cấu ngân hàng sau thương vụ sáp nhập Ngân hàng Phương Nam năm 2015.
Sau hơn một năm chưa có phản hồi chính thức, trong khoảng 2–3 tháng gần đây, NHNN đã yêu cầu Sacombank bổ sung hồ sơ và đang chuẩn bị xin ý kiến chỉ đạo tiếp theo. Diễn biến này mở ra triển vọng tháo gỡ nút thắt kéo dài nhiều năm, dù phương án chuyển nhượng vẫn trong quá trình xem xét.
Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, lãnh đạo ngân hàng từng cho biết phần lớn tài sản tồn đọng thuộc Đề án tái cơ cấu đã được xử lý hoặc trích lập dự phòng đầy đủ, trong khi lô cổ phần nói trên vẫn chờ sự chấp thuận của cơ quan quản lý.
Giá trị thu hồi từ tài sản bảo đảm được đánh giá có thể đạt hàng chục nghìn tỷ đồng, tạo thêm nguồn lực cải thiện bảng cân đối kế toán và kết quả kinh doanh Sacombank.
Quy mô nghĩa vụ nợ liên quan lớn hơn đáng kể so với giá trị chuyển nhượng dự kiến, còn việc phân bổ tiền thu được phụ thuộc vào hồ sơ từng khoản nợ. Những yếu tố này khiến các công ty chứng khoán đưa ra những kịch bản khác nhau về lợi ích mà ngân hàng có thể ghi nhận.
Trong báo cáo tháng 4/2026, Chứng khoán VNDirect ước tính tổng nghĩa vụ gốc và lãi liên quan đến các khoản vay được bảo đảm bằng lô cổ phần vào khoảng 63.250 tỷ đồng.
Con số này gồm 6.611 tỷ đồng dư nợ còn lại đã bán cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), khoảng 1.454 tỷ đồng phải thu và các khoản liên quan đến giao dịch repo, cùng 55.185 tỷ đồng lãi phải thu theo hợp đồng. Phạm vi tính toán bao gồm cả phần lãi đã được khoanh trong quá trình tái cơ cấu, khiến tổng nghĩa vụ tài chính lớn hơn nhiều so với dư nợ gốc.
VNDirect đưa ra khoảng giá đấu giá 41.000–53.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng P/B khoảng 1,3–1,7 lần tại thời điểm nghiên cứu. Với mức giá cơ sở 48.000 đồng/cổ phiếu, công ty ước tính giá trị lô cổ phần đạt khoảng 28.000 tỷ đồng, với tỷ lệ thu hồi khoảng 46% nghĩa vụ gốc và lãi theo mô hình. Khoản tiền này có thể hỗ trợ Sacombank hoàn nhập dự phòng trái phiếu VAMC và ghi nhận một phần thu nhập lãi, góp phần cải thiện lợi nhuận, giá trị sổ sách và hệ số an toàn vốn.
Trong báo cáo cuối tháng 10, SHS Research sử dụng giả định giá chuyển nhượng thấp hơn, ở mức 40.000 đồng/cổ phiếu vào năm 2027. Với giả định Sacombank được hưởng 85% giá trị thu hồi, công ty ước tính khoản thu nhập một lần trước thuế khoảng 20.800 tỷ đồng. Kỳ vọng này là một trong những cơ sở để SHS nâng giá mục tiêu STB lên 74.900 đồng/cổ phiếu.
Khác biệt đáng chú ý hơn nằm ở phương thức đấu giá. Trong báo cáo ngày 31/3, Chứng khoán VPBankS nhận định số cổ phần liên quan đến nhóm ông Trầm Bê dường như được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho nhiều khoản nợ riêng biệt, khiến quá trình thu hồi có khả năng diễn ra qua nhiều đợt.
Công ty xây dựng kịch bản ghi nhận 40% tác động tài chính trong năm 2027, phần còn lại phân bổ đều 20% mỗi năm từ 2028 đến 2030. VNDirect thiên về khả năng ghi nhận khoản thu tập trung, còn Vietcap duy trì giả định thương vụ diễn ra vào năm 2027.
Với phương án xử lý theo từng phần, dòng tiền thu hồi có thể trải qua nhiều kỳ kế toán, ảnh hưởng đến lợi nhuận dự phóng và giá trị hiện tại của khoản thu. Mức giá chuyển nhượng giữa các đợt cũng có thể khác nhau tùy điều kiện thị trường và cơ cấu giao dịch. Phương án đấu giá cụ thể hiện vẫn chờ quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Bên cạnh giá chuyển nhượng, cơ chế hạch toán cũng quyết định mức độ đóng góp của thương vụ đối với kết quả kinh doanh. Tiền thu hồi được phân bổ theo nghĩa vụ nợ và tình trạng kế toán của từng khoản, trong đó phần gốc đã trích lập dự phòng, lãi dự thu được khoanh và các khoản theo dõi ngoại bảng có cách xử lý khác nhau. Tổng giá trị bán cổ phiếu, số tiền thực thu và thu nhập ghi nhận trên báo cáo tài chính có thể chênh lệch đáng kể.
Trong khi nguồn thu từ tài sản tồn đọng còn phụ thuộc vào tiến độ xử lý, Sacombank đang đối mặt với áp lực dự phòng từ danh mục tín dụng hiện hữu. Lũy kế 9 tháng năm 2026, lợi nhuận trước thuế đạt 5.893 tỷ đồng, giảm 46,4% so với cùng kỳ, dù lợi nhuận hoạt động trước dự phòng tăng 42,6%. Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng gần sáu lần, lên 12.848 tỷ đồng, phản ánh gánh nặng xử lý nợ trong giai đoạn này.
Riêng quý III, ngân hàng sử dụng khoảng 15.600 tỷ đồng dự phòng để xử lý nợ xấu, trong khi tỷ lệ bao phủ giảm từ khoảng 57% xuống 35%. Tỷ lệ nợ xấu hợp nhất theo cách tính của các công ty chứng khoán ở mức 7,33%, còn theo Thông tư 31 là 5,99%. Sacombank đặt mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu theo Thông tư 31 xuống không quá 5% vào cuối năm 2026. Bộ đệm dự phòng thu hẹp cùng áp lực hình thành nợ xấu mới tiếp tục đặt ra thách thức đối với khả năng phục hồi lợi nhuận.
Vietcap nhận định chi phí tín dụng và sức ép lên biên lãi ròng (NIM) sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh trong ngắn hạn. Nguồn tiền từ thu hồi nợ và hoàn nhập dự phòng được kỳ vọng sẽ củng cố năng lực tài chính khi các tài sản bảo đảm được chuyển nhượng thành công.
Triển vọng lợi nhuận Sacombank trong những năm tới còn phụ thuộc vào tiến độ giải quyết nghĩa vụ tồn đọng, khả năng kiểm soát nợ xấu mới và mức độ phục hồi hiệu quả hoạt động kinh doanh cốt lõi.
