Doanh nghiệp tư nhân được coi là động lực quan trọng nhất

Khu vực kinh tế tư nhân hiện có khoảng hơn 940 nghìn doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm.

Nhấn mạnh vai trò của kinh tế tư nhân,tại Hội thảo “Tăng trưởng hai con số - Động lực từ doanh nghiệp” do Báo Nhân Dân và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức sáng 8/7, TS. Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho rằng, Nghị quyết 68 định hướng mở rộng sự tham gia vào các dự án quan trọng quốc gia, dự án đẳng cấp.

“Chính phủ và Quốc hội cũng khẩn trương thể chế hóa hệ thống pháp luật liên quan đến cơ chế đặt hàng, đấu thầu, chỉ định thầu. Thực tế chứng minh trong 3 đợt đầu tư công vừa qua, có 564 dự án lớn trị giá khoảng 5,14 triệu tỷ đồng thì có khoảng 74,6% là vốn của doanh nghiệp tư nhân.” Ông Tuấn cho biết.

Số liệu từ NHNN cho thấy, tính đến cuối tháng 6/2026, tín dụng đối với nền kinh tế đã vượt mốc 19,9 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025.

Riêng tín dụng cho khu vực kinh tế tư nhân đạt trên 18,2 triệu tỷ đồng, chiếm 92,6% dư nợ toàn nền kinh tế, trong đó, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng, chiếm 53,3% dư nợ toàn nền kinh tế. Trong đó dư nợ đối với doanh nghiệp tư nhân đạt khoảng 9,1 triệu tỷ đồng, chiếm 86,7% dư nợ đối với doanh nghiệp.

“Kết quả tín dụng nêu trên cho thấy sự nỗ lực từ ngành ngân hàng để bảo đảm nguồn lực cho doanh nghiệp nói chung và khu vực kinh tế tư nhân nói riêng tham gia phát triển kinh tế-xã hội trong thời gian qua.” đại diện NHNN nêu rõ.

Tuy nhiên, thực tế khu vực này tư nhân vẫn chưa phát huy hết tiềm năng do còn đối mặt với nhiều rào cản về thể chế, chi phí tuân thủ và khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển.

Cải cách thể chế là điều kiện tiên quyết

Chia sẻ tại Hội thảo, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở chủ trương, mà nằm ở khâu thực thi.

Doanh nghiệp vẫn đang gặp nhiều khó khăn từ thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, kiểm tra chuyên ngành, quy định chồng chéo, thiếu ổn định và thiếu khả năng dự báo. Vì vậy, nếu nói về dư địa tăng trưởng lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới, đó chính là cải cách thể chế.

“Cải cách thể chế ở đây không chỉ là sửa một vài thủ tục, cắt một vài giấy phép, hay giảm một vài điều kiện kinh doanh về mặt số lượng. Điều quan trọng hơn là phải thay đổi cách tiếp cận: Từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và kiến tạo; từ tiền kiểm nặng nề sang hậu kiểm dựa trên rủi ro; từ “không quản được thì cấm” sang quản lý thông minh, minh bạch và có trách nhiệm giải trình.” Ông Hùng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, chi phí tuân thủ pháp luật vẫn là gánh nặng lớn. Nhiều quy định được cắt giảm trên giấy tờ nhưng lại phát sinh dưới dạng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc thủ tục hành chính mới.

Do đó, cải cách trong giai đoạn tới cần chuyển từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo", từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước để giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, cần đổi mới cơ chế thực thi và thiết lập kênh tiếp nhận, xử lý phản ánh của doanh nghiệp thực chất, hiệu quả hơn.

Theo ông Tuấn, cần xây dựng một cơ chế tiếp nhận và xử lý thông tin độc lập, minh bạch, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp trong việc tiếp nhận, xử lý và phản hồi các kiến nghị của doanh nghiệp trên cơ sở khách quan, kịp thời.

Cùng với đó, có thể nghiên cứu nhân rộng những mô hình hỗ trợ doanh nghiệp đã phát huy hiệu quả trong thực tiễn. “Mô hình "Bác sĩ doanh nghiệp" từng được triển khai tại Bắc Ninh là một ví dụ đáng tham khảo. Thông qua cơ chế này, các chuyên gia trực tiếp lắng nghe, phân tích những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải và đề xuất giải pháp phù hợp, góp phần tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở.” ông Tuấn kiến nghị.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thì cho rằng, tư duy cải cách thể chế đã được thể hiện rất rõ và mạnh mẽ trong thời gian vừa qua, đặc biệt ở thời điểm hiện tại. Trước đây tư duy định hướng cải cách đôi khi chỉ dừng lại ở các cuộc thảo luận, nhưng nay đã được ghi nhận rõ nét trong các định hướng chủ trương, nghị quyết cụ thể của Quốc hội và Chính phủ.

Về cơ chế thực hiện, Quốc hội đã có những sáng kiến về cải cách thể chế, điển hình là Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về “Cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật” cho phép có những cơ chế đặc thù trong việc sửa đổi, bổ sung các luật khi có phát sinh mâu thuẫn, vướng mắc bằng hình thức nghị quyết.

Và đến nay, kết quả đạt được đáng ghi nhận. Rất nhiều luật pháp được cải cách mạnh mẽ; nhiều hành vi, điều kiện kinh doanh và giấy phép kinh doanh được cắt giảm.

Dù vậy vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức cốt lõi hiện nay. Chính vì thế ông Hiếu cho rằng, điều cần làm hiện nay là phải nhấn mạnh cơ chế giải quyết khó khăn, vướng mắc trong thực thi.

“Khi vướng mắc xảy ra, doanh nghiệp không biết phải kêu ai, cơ chế lắng nghe và giải quyết chưa hiệu quả. Do đó, cần thành lập một Tổ công tác đặc biệt có địa chỉ cụ thể, gồm các chuyên gia ở địa phương hoặc trung ương. Tổ này không chỉ có nhiệm vụ ghi nhận mà phải có thẩm quyền lắng nghe và xử lý trực tiếp các vướng mắc về thủ tục cho doanh nghiệp và người dân. Qua đó, người dân biết rõ ai đang xử lý và xử lý như thế nào, giúp cán bộ thực thi cũng yên tâm hơn.” Ông Hiếu nêu rõ.

Bài học từ 20 năm qua chỉ ra, khi cắt giảm điều kiện kinh doanh, bắt buộc phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ để tránh tình trạng các điều kiện kinh doanh mới ra đời dưới hình thức khác, khiến những thứ đã cắt giảm lại “quay trở lại”.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng tăng trưởng hai con số không chỉ là bài toán về tốc độ mà còn là bài toán về chất lượng. Và để có thể đạt mục tiêu này, Việt Nam cần hình thành một cộng đồng doanh nghiệp tư nhân có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đủ khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, việc khơi dậy tinh thần kinh doanh, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tạo dựng niềm tin cho doanh nghiệp sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn bất kỳ gói hỗ trợ ngắn hạn nào.

Khi các rào cản được tháo gỡ và nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn, khu vực kinh tế tư nhân không chỉ tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế mà còn trở thành “đầu kéo” đưa Việt Nam tiến gần mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn phát triển mới.