Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ sẽ tạm ngừng hỗ trợ tàu thuyền bị mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz, chỉ một ngày sau khi Washington khởi động nỗ lực này.

Ông viết trên mạng xã hội Truth Social vào ngày 5/5: “Dự án Tự do (Giúp Tàu thuyền Di chuyển qua eo biển Hormuz) sẽ tạm ngừng trong một khoảng thời gian ngắn để xem liệu một thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không”.

Tổng thống Mỹ giải thích ông đưa ra quyết định này dựa trên thực tế là Mỹ đã đạt được “tiến bộ lớn” trong nỗ lực hướng tới thỏa thuận hoàn chỉnh với Iran, cũng như yêu cầu của Pakistan - quốc gia đóng vai trò trung gian giữa Washington và Tehran - và các nước khác. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng Mỹ vẫn giữ nguyên lệnh phong tỏa các cảng của Iran.

Khi thông báo về “Dự án Tự do”, ông Trump mô tả đây là cử chỉ nhân đạo nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển dầu khí và các mặt hàng khác qua Hormuz.

Theo thông tin từ Mỹ, hơn 1.550 tàu thương mại và 22.000 thủy thủ đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư do hệ lụy của chiến sự.

Tuy nhiên, dự án này đã dẫn đến màn đọ hỏa lực giữa Mỹ và Iran vào ngày 4/5, đe dọa nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên. Cụ thể, quân đội Mỹ đã phải đẩy lùi drone, tên lửa và xuồng tấn công nhanh của Iran trong khi hỗ trợ hai thuyền mang cờ Mỹ qua eo biển Hormuz.

Cùng ngày, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo họ đã đánh chặn tên lửa hành trình của Iran. Nhìn chung, Dự án Tự do đã không thể xoa dịu nỗi lo của giới vận tải biển

Tình hình ở Hormuz là tâm điểm của mọi nỗ lực nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Sau khi chiến sự nổ ra, Iran đã chặn đứng giao thông qua tuyến hàng hải quan trọng này, cắt đứt nguồn cung dầu khí và gây ra sự hỗn loạn trên thị trường năng lượng.

Đáp lại, Mỹ đã chặn các tàu thuyền đến và rời khỏi các cảng của Iran tại Hormuz. Ông Trump ra lệnh phong tỏa này từ hơn ba tuần trước, nhằm hạn chế xuất khẩu dầu thô của Iran và tăng cường áp lực kinh tế lên Tehran, tạo lợi thế cho các cuộc đàm phán.

Ông Trump cho biết chiến lược của Mỹ đang đả thương nền kinh tế Iran và buộc quốc gia Hồi giáo phải nhượng bộ, nhưng tình hình này đã làm dấy lên lo lắng rằng xung đột Trung Đông sẽ kéo dài.

Tổng thống Mỹ và giới chức Nhà Trắng cấp cao thừa nhận quá trình đàm phán đang gặp khó khăn, một phần bởi tình trạng chia rẽ trong nội bộ Iran.

Trong ngày 5/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết sau khi Mỹ đưa ra một đề xuất, Iran có thể phải mất “5 đến 6 ngày” để phản hồi, vì đề xuất này phải trải qua nhiều bước trước khi được trình lên lãnh tụ tối cao. 

Ông nhận xét: “Hệ thống của Iran luôn có nhiều tầng lớp như vậy. Rõ ràng là tình hình càng trở nên phức tạp hơn bởi các thiệt hại mà Iran phải hứng chịu trong cuộc chiến”.