‏Trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh, chính quyền Washington đang cân nhắc đưa một vấn đề nhạy cảm vào chương trình nghị sự: thúc đẩy Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu từ Nga và Iran, đồng thời tăng mua từ Mỹ.

Động thái được cho là có thể trở thành một trong những nội dung quan trọng trong các cuộc đàm phán kinh tế và thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.‏

‏Theo WSJ, trong những cuộc tham vấn kín gần đây với cựu quan chức, lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia chính sách, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã đề cập đến khả năng khuyến khích Trung Quốc chuyển sang mua nhiều hơn dầu và khí đốt của Mỹ.

Ông cũng đang cân nhắc nêu vấn đề năng lượng trong cuộc gặp với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris vào giữa tháng 3.‏

‏Cuộc gặp này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khuôn khổ cho hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hiện dự kiến diễn ra vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, việc yêu cầu Bắc Kinh cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga được xem là một đề xuất khó thực hiện. ‏

‏Trung Quốc hiện mua lượng lớn dầu thô từ Nga - một đối tác chiến lược - với mức giá chiết khấu đáng kể. Trong khi đó, dầu của Mỹ có giá cao hơn nhiều, và việc hạn chế dầu Nga có thể làm suy yếu quan hệ giữa Bắc Kinh và Moscow.‏

‏Ngoài ra, Washington cũng đang cân nhắc đề nghị Trung Quốc giảm mua dầu từ Iran. Mặc dù phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran hiện bị gián đoạn sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Mỹ vẫn muốn Bắc Kinh giảm phụ thuộc lâu dài vào nguồn dầu từ quốc gia Trung Đông này trong trường hợp nguồn cung được khôi phục trong tương lai.‏

‏Bên cạnh vấn đề năng lượng, phía Mỹ cũng muốn Trung Quốc tăng nhập khẩu đậu nành và máy bay Boeing, đồng thời nới lỏng các hạn chế xuất khẩu đối với đất hiếm - loại khoáng sản chiến lược cần thiết cho sản xuất nhiều thiết bị điện tử, từ xe điện cho tới máy bay chiến đấu.‏

‏Trung Quốc hiện chiếm ưu thế lớn trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu. Năm ngoái, Bắc Kinh đã siết chặt xuất khẩu các khoáng sản này nhằm đáp trả việc Washington áp đặt các mức thuế mới. Động thái đó đã gây khó khăn đáng kể cho nhiều ngành công nghiệp Mỹ vốn phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm.‏

‏Các quan chức Mỹ cho biết việc Trung Quốc tuân thủ thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được giữa hai nước tại Hàn Quốc cuối năm ngoái - trong đó Bắc Kinh đồng ý tạm dừng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khoáng sản quan trọng trong vòng một năm - là vấn đề then chốt trong vòng đàm phán tiếp theo.‏

‏Trong khi đó, Trung Quốc được dự báo sẽ thúc đẩy Mỹ giảm thuế quan và nới lỏng các hạn chế xuất khẩu công nghệ cao, đặc biệt là các thiết bị sản xuất chip và công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo.‏

‏Trước thềm vòng đàm phán mới, ông Bessent đã tiến hành tham vấn nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong giới chính sách và doanh nghiệp, bao gồm cựu Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer, cựu tướng không quân Rob Spalding, cùng các lãnh đạo tập đoàn đầu tư Blackstone và các chuyên gia tại Asia Society và Hoover Institution.‏

‏Những cuộc trao đổi này cho thấy Washington đang tìm cách vượt qua các tranh chấp thuế quan để xây dựng một khuôn khổ quan hệ ổn định hơn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ cho biết Bộ trưởng Bessent tỏ ra khá lạc quan về triển vọng đối thoại với Bắc Kinh trước cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo.‏

‏Tổng thống Donald Trump trước đó cũng đã nhiều lần kêu gọi Trung Quốc tăng mua dầu và khí đốt của Mỹ, thậm chí đề cập đến khả năng ký một thỏa thuận năng lượng quy mô lớn liên quan đến các dự án tại Alaska trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại đạt được cuối năm 2025.‏

‏Washington đặc biệt lo ngại việc Trung Quốc tiếp tục mua dầu Nga. Tính đến đầu năm 2026, dầu nhập khẩu từ Nga và Iran, cùng với nguồn cung gián đoạn từ Venezuela, chiếm hơn 30% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc.‏

‏Trong bối cảnh hiện tại, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang trở thành một yếu tố khó lường. Các cuộc không kích gần đây đã làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng Trung Quốc. Dù Bắc Kinh có thể thay thế dầu Iran bằng nguồn cung từ Nga hoặc các nước vùng Vịnh, giá năng lượng tăng mạnh vẫn có nguy cơ gây áp lực lớn lên nền kinh tế trong nước.‏

‏Theo ông Kurt Campbell, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden và hiện là Chủ tịch Asia Group, Trung Quốc cảm thấy không thoải mái trước các động thái gần đây của Washington, song có lẽ, Bắc Kinh vẫn nhìn thấy lợi ích trong việc duy trì ổn định quan hệ song phương và tiếp tục ủng hộ chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump.