Trung Quốc, quốc gia sản xuất hơn một nửa sản lượng thép của thế giới, ghi nhận sản lượng trong tháng 4 đạt 86,63 triệu tấn, giảm 2,8% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là mức sản lượng thấp nhất trong tháng 4 kể từ năm 2018.

Trong 4 tháng đầu năm nay, tổng sản lượng thép đạt 331,12 triệu tấn, giảm 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, theo số liệu chính thức, lượng quặng sắt nhập khẩu trong 4 tháng đầu năm lại tăng 8%, lên mức 418,6 triệu tấn.

Lượng nhập khẩu nguyên liệu thô chính phục vụ sản xuất thép này trong tháng 4 là 103,9 triệu tấn, giảm 0,8% so với mức 104,74 triệu tấn của tháng 3.

Dù vậy, nếu tính theo khối lượng trung bình mỗi ngày, con số này thực tế lại cao hơn đôi chút do tháng 4 có ít hơn tháng 3 một ngày. Lượng nhập khẩu trong tháng 5 được dự báo sẽ tiếp tục giữ ở mức tương đối cao, với ước tính của các chuyên gia phân tích tại công ty tư vấn DBX Commodities về lượng hàng cập cảng bằng đường biển đạt 104,67 triệu tấn.

Việc lý giải cho tình trạng sản xuất thép ảm đạm là khá rõ ràng khi lĩnh vực xây dựng bất động sản tiếp tục suy yếu và xuất khẩu sụt giảm. Khối lượng xuất khẩu thép trong tháng 4 đã giảm 9% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 9,5 triệu tấn. Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thép giảm 9,7%, đạt 34,2 triệu tấn.

Trong khi đó, đà tăng trưởng của lượng quặng sắt nhập khẩu có thể được lý giải bởi cả các yếu tố tạm thời và các yếu tố mang tính cấu trúc.

Tích lũy hàng tồn kho

Yếu tố tạm thời chính là việc tái tích lũy hàng tồn kho, với lượng dự trữ tại các cảng do công ty tư vấn SteelHome theo dõi đang giữ ở mức gần như cao kỷ lục. Lượng tồn kho đạt 160,35 triệu tấn trong tuần tính đến ngày 22 tháng 5, tăng nhẹ so với mức 160,34 triệu tấn của tuần trước đó, và vẫn tiến sát mức kỷ lục 165,67 triệu tấn ghi nhận vào tuần tính đến ngày 20/3.

Thông thường, lượng tồn kho sẽ tích lũy vào cuối mỗi năm, đạt đỉnh vào đầu năm mới trước khi giảm dần vào khoảng giữa năm do các nhà máy thép đẩy mạnh sản xuất để đáp ứng nhu cầu xây dựng. Kể từ mức đáy của năm 2025 là 131,05 triệu tấn vào cuối tháng 7, lượng dự trữ đến nay đã tăng 22%.

Câu hỏi đặt ra cho thị trường lúc này là liệu lượng tồn kho có tuân theo quy luật mùa vụ thông thường và giảm dần khi bước vào mùa hè ở Bắc Bán cầu hay không, hoặc liệu sản lượng thép ở mức thấp có giữ mức tồn kho này tiếp tục ở mức cao so với những năm trước.

Cuộc chiến tại Iran và mối đe dọa tiếp theo đối với nguồn cung nhiên liệu tại châu Á từ việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa trên thực tế cũng có thể đã thúc đẩy các nhà máy thép và các nhà thương mại Trung Quốc nhập khẩu nhiều quặng sắt hơn, do lo ngại nguồn cung trong tương lai có khả năng bị gián đoạn.

Sự thiếu biến động của giá quặng sắt cũng có thể đã thúc đẩy tâm lý nhập khẩu, khi các hợp đồng trên Sàn giao dịch Singapore (SGX) liên tục dao động trong biên độ hẹp quanh mức 105 USD/tấn suốt 10 tháng qua. Hợp đồng kỳ hạn tháng gần nhất đã chốt phiên ở mức 109,09 USD/tấn vào thứ Hai (25/5).

Yếu tố mang tính dài hạn thúc đẩy nhập khẩu quặng sắt là sự sụt giảm dần trong sản lượng quặng sắt nội địa của Trung Quốc. Tình hình này càng trở nên nghiêm trọng hơn do hàm lượng quặng bị suy giảm, đồng nghĩa với việc dù cùng một khối lượng quặng thô nhưng tỷ lệ sắt thu hồi được lại ít hơn.

Theo dữ liệu từ MySteel, sản lượng quặng sắt của Trung Quốc đạt 326,8 triệu tấn trong 4 tháng đầu năm, giảm 1% so với cùng kỳ năm ngoái. Xu hướng này tiếp diễn sau khi sản lượng đã giảm 2,8% vào năm 2025 xuống còn 983,7 triệu tấn, từ mức 1,04 tỷ tấn của năm 2024.

Quặng sắt nội địa của Trung Quốc chỉ chứa khoảng 20% đến 30% hàm lượng sắt, đồng nghĩa với việc loại quặng này phải trải qua quá trình làm giàu quặng để nâng hàm lượng lên tương đương với mức 60% đến 65% của quặng nhập khẩu. Đây là một quy trình tốn kém chi phí và tiêu hao nhiều năng lượng.

Nhiều khả năng sản lượng quặng sắt nội địa của Trung Quốc sẽ tiếp tục sụt giảm. Điều này đồng nghĩa với việc lượng quặng nhập khẩu sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn, với giả định sản lượng thép của quốc gia này về cơ bản vẫn được duy trì ổn định.