Tổng thống Mỹ Donald Trump ra thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran một ngày trước khi thỏa thuận hết hiệu lực, bất chấp kế hoạch vòng đàm phán mới giữa hai quốc gia đổ vỡ.

Trong bài đăng ngày 21/4 trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết sẽ duy trì lệnh phong tỏa đối với các thuyền đến và rời khỏi Iran tại eo biển Hormuz.

Ông viết: “Dựa trên thực tế rằng chính phủ Iran đang chia rẽ nghiêm trọng - điều không có gì bất ngờ - và theo đề nghị của Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif, chúng tôi đã được yêu cầu tạm dừng cuộc tấn công vào Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ đưa ra được một đề xuất thống nhất.

Vì vậy, tôi đã chỉ đạo quân đội Mỹ tiếp tục phong tỏa [Hormuz] và duy trì trạng thái sẵn sàng hành động trên mọi phương diện khác. Tôi cũng gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi Iran gửi đề xuất của họ và các cuộc thảo luận kết thúc, theo cách này hay cách khác”.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã dự kiến sẽ đến Pakistan để nối lại đàm phán với Iran, nhưng phía Tehran từ chối tham dự, với lý do Washington đưa ra các yêu cầu phi lý. Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho biết hiện không có bất kỳ triển vọng nào về việc nước này tham gia đàm phán.

Một quan chức Nhà Trắng xác nhận rằng ông Vance sẽ không đến Pakistan vào ngày 21/4.

Thông báo mới nhất của ông Trump mang giọng điệu khác hẳn so với phát biểu chỉ vài giờ trước đó. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, ông cho biết có thể tiến hành không kích Iran nếu nước này không đáp ứng các điều kiện của Nhà Trắng, đồng thời nhấn mạnh quân đội Mỹ đã “rất sẵn sàng” hành động.

Ngoài ra, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg hôm 20/4, Tổng thống Mỹ nói “có rất ít khả năng” ông sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn nếu hai nước không đạt thỏa thuận trong vòng đàm phán mới.

Sau quyết định của ông Trump, giá dầu thô giảm, và các hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ phục hồi đáng kể.

Các quan chức cấp cao của Iran chưa bình luận về thông báo mới nhất trên mạng xã hội của ông Trump.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf từng tuyên bố: “Chúng tôi sẽ không chấp nhận đàm phán dưới bóng dáng của những lời đe dọa”.

Hãng thông tấn Tasnim đưa tin rằng Iran đã không yêu cầu Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn và nước này cũng sẽ không mở cửa eo biển Hormuz trở lại chừng nào Mỹ chưa dỡ lệnh phong tỏa.

Những diễn biến này đánh dấu bước ngoặt mới nhất trong cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran kể từ khi hai bên tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn hai tuần vào ngày 7/4. Kể từ đó, hai nước đã công khai tranh cãi về các điều khoản của thỏa thuận và luân phiên mở rồi đóng cửa eo biển Hormuz.

Ông Alex Vantanka, thành viên cấp cao chuyên về Iran tại Viện Trung Đông, nhận xét ông Trump không thực sự muốn nối lại việc tấn công vào Iran, bất chấp những tuyên bố cứng rắn công khai.

Tạm thời, việc Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn sẽ giúp xoa dịu nỗi lo của nhà đầu tư. Tuy nhiên, con đường dẫn đến một thỏa thuận lâu dài để chấm dứt chiến sự vẫn còn nhiều bất trắc. Các tổn thất về người và thiệt hại đến nền kinh tế đang gia tăng áp lực để cả hai bên phải xuống thang căng thẳng.

Ông Trump đã yêu cầu Iran từ bỏ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân và chuyển giao các vật liệu liên quan. Tehran từ chối bàn giao uranium đã làm giàu, đồng thời cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn thông qua việc duy trì phong tỏa eo biển Hormuz.