Mối quan tâm mới của thị trường

Trong thời gian Tổng thống Mỹ Donald Trump cân nhắc lựa chọn chủ tịch Fed tiếp theo, cuộc tranh luận trên thị trường chủ yếu xoay quanh khả năng người được chọn có hạ lãi suất mạnh mẽ như ông mong muốn hay không.

Vào sáng ngày 30/1, ông Trump đã chính thức chọn cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh - một nhà kinh tế nổi tiếng vì những lời chỉ trích gay gắt đối với ngân hàng trung ương Mỹ.

Sau sự kiện đó, cuộc tranh luận của giới đầu tư đã đột ngột chuyển từ lãi suất sang bảng cân đối kế toán trị giá khoảng 6.600 tỷ USD của Fed và vai trò của nó trên thị trường tài chính.

Trong những năm qua, ông Warsh từng nhiều lần chỉ trích các đồng nghiệp cũ vì đã cho phép tài sản của ngân hàng trung ương phình to. Điều này khiến thị trường suy đoán ông có thể nhanh chóng thu hẹp quy mô bảng cân đối kế toán của Fed.

Những lời bán tán đó đã kéo lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài lên cao vào ngày 30/1, giúp đồng USD tăng giá và khiến vàng bạc giảm mạnh, theo Bloomberg.

“Ông ấy thực sự không đồng tình việc mở rộng bảng cân đối kế toán của Fed”, chiến lược gia Zach Griffiths của CreditSights nhấn mạnh.

Giống như Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent, ông Warsh phản đối sự can thiệp quá mức của Fed. Vì vậy, có khả năng nhà lãnh đạo Fed tương lai sẽ muốn đảo ngược hoàn toàn xu hướng này và thúc đẩy các cải cách khác.

Tuy nhiên, tham vọng đó không hề dễ dàng. Không chỉ lãi suất dài hạn, các thị trường tài chính lớn cũng sẽ chịu tác động trực tiếp từ một động thái như vậy.

Tuỳ thuộc vào diễn biến trên thị trường, nếu các nhà hoạch định chính sách đồng ý thu hẹp quy mô bảng cân đối kế toán, Fed dưới thời ông Warsh sẽ đi ngược lại mục tiêu của chính quyền ông Trump là giảm chi phí đi vay dài hạn.

Điều này có thể gây áp lực buộc Bộ Tài chính hoặc các tổ chức khác của Mỹ phải tham gia điều tiết thị trường nhiều hơn. Thách thức càng gia tăng khi nhu cầu vay nợ của chính phủ Mỹ tiếp tục đi lên và nợ công đã vượt quá 30.000 tỷ USD.

Trước đó, vào tháng 1, ông Trump đã chỉ đạo Fannie Mae và Freddie Mac mua 200 tỷ USD chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp nhằm giúp kiềm chế chi phí cho những người mua nhà tiềm năng.

Tuy nhiên, ở góc độ khác, ông Warsh có thể lập luận rằng bằng cách thắt chặt các điều kiện tài chính, một bảng cân đối kế toán nhỏ hơn sẽ cho Fed dư địa để cắt giảm lãi suất chuẩn sâu hơn.

“Về lý thuyết, bạn có thể điều chỉnh lãi suất ngắn hạn để bù đắp cho những gì bạn đang làm với bảng cân đối kế toán, nếu bạn muốn thu hẹp bảng cân đối kế toán để giảm thiểu tác động của mình lên nền kinh tế”, Thống đốc Fed Stephen Miran chia sẻ với Bloomberg hồi tuần trước.

“Nếu điều đó khiến lãi suất dài hạn tăng lên, bạn có thể bù đắp cho việc thắt chặt các điều kiện tài chính bằng cách giảm lãi suất ngắn hạn”, vị quan chức do ông Trump bổ nhiệm vào tháng 9 năm ngoái nói tiếp.

Trong thời gian làm việc tại ngân hàng trung ương Mỹ từ năm 2006 đến 2011, ban đầu ông Warsh từng là người ủng hộ chính sách nới lỏng định lượng (QE) của Fed. QE giúp bảng cân đối kế toán của Fed mở rộng.

Tuy nhiên, theo thời gian, ông ngày càng chỉ trích mạnh mẽ chiến lược QE và cuối cùng đệ đơn từ chức vì phản đối việc ngân hàng trung ương tiếp tục mua trái phiếu kho bạc.

Bắt đầu từ những nỗ lực khẩn cấp sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và tiếp tục xuyên suốt đại dịch COVID-19 năm 2020, Fed đã tích luỹ một danh mục khổng lồ gồm trái phiếu kho bạc và các khoản nợ khác nhằm hỗ trợ nền kinh tế, bằng cách giữ cho thị trường ổn định và kiềm chế chi phí đi vay.

Giải pháp của ông Warsh

Trong các bài phát biểu và phỏng vấn, ông Warsh lập luận rằng việc mua trái phiếu mạnh tay đã đi quá xa và điều đó làm giảm lãi suất cho vay một cách giả tạo trong một thời gian dài.

Hành động của Fed đã thúc đẩy tâm lý chấp nhận rủi ro trên Phố Wall, đồng thời khuyến khích các nhà lập pháp vay thêm nợ. Điều đó khiến thị trường tài chính trở nên quá phụ thuộc vào sự hỗ trợ của ngân hàng trung ương.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox Business vào tháng 7 năm ngoái, ông Warsh gợi ý: “Giải pháp đơn giản của tôi là giảm tốc độ độ in tiền. Hãy để Bộ trưởng Bessent xử lý vấn đề tài khoá của Mỹ và nhờ đó bạn sẽ có lãi suất thấp hơn đáng kể”.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC vào cùng tháng đó, ông đã viện dẫn thoả thuận mang tính bước ngoặt giữa Bộ Tài chính và Fed vào năm 1951. Thoả thuận đã đặt nền móng cho sự độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ và ông Warsh nói mối quan hệ này cần được định hình lại.

“Chúng ta cần một thoả thuận mới giữa Bộ Tài chính và Fed, giống như thoả thuận năm 1951 sau một giai đoạn Mỹ tích luỹ nợ công và bị mắc kẹt với ngân hàng trung ương phải làm nhiệm vụ của Bộ Tài chính”, ông Warsh lập luận.

Trong một thoả thuận mới, ông hình dung: “Chủ tịch Fed và Bộ trưởng Bộ Tài chính có thể mô tả rõ ràng và thận trọng cho thị trường. Đây là mục tiêu của chúng tôi về quy mô bảng cân đối kế toán của Fed”.

Tuy nhiên, như đã đề cập, thu hẹp bảng cân đối kế toán của Fed sẽ không dễ dàng. Nếu được phê chuẩn vào chức chủ tịch Fed, ông Warsh sẽ phải đối mặt với một bảng cân đối kế toán lớn hơn nhiều lần so với thời điểm ông còn làm việc tại đây.

Trong khi đó, thị trường tiền tệ lại đặc biệt nhạy cảm với ngay cả những thay đổi nhỏ nhất về lượng thanh khoản trong hệ thống. Một ví dụ điển hình là năm 2019, khi Fed phải can thiệp để giảm bớt áp lực đi vay, khiến lãi suất ngắn hạn tăng vọt.

Gần đây hơn, vào cuối năm 2025, nợ công của Mỹ tăng cao - kết hợp với việc Fed tiếp tục thắt chặt định lượng (QT) - đã gây áp lực nhỏ nhưng vẫn đáng chú ý lên thị trường.

Ngay sau đó, Fed phải đột ngột dừng QT và chuyển sang bơm tiền vào hệ thống tài chính bằng cách mua tín phiếu kho bạc. Vào tháng 12, cơ quan này bắt đầu mua khoảng 40 tỷ USD tín phiếu mỗi tháng nhằm giảm bớt áp lực đang gia tăng.

Trong hai thập kỷ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, các nhà hoạch định chính sách đã yêu cầu các ngân hàng duy trì dự trữ “dồi dào”. Hệ thống này được thiết kế nhằm giúp các ngân hàng đáp ứng yêu cầu về thanh khoản theo quy định, và hoạt động bình thường mà không cần vay tiền từ Fed.

Nếu Fed đảo chiều, các ngân hàng có thể gặp rắc rối, từ đó làm tăng hoạt động vay mượn tiền từ cơ quan này và gây ra những biến động lớn trong quy mô bảng cân đối kế toán của chính họ.