Tín dụng: Nhóm ngân hàng lớn lấy lại vai trò dẫn dắt

Điểm nhấn quan trọng đầu tiên là tăng trưởng tín dụng và huy động. Trong quý I, tốc độ tăng trưởng tín dụng có phần thấp hơn so với cùng kỳ nhưng không quá lệch pha trong trung dài hạn. Đến cuối quý, tổng tín dụng toàn hệ thống đạt gần 19,2 triệu tỷ, tăng 3,18% so với năm 2025, thấp hơn mức trần tín dụng theo quý (1/4 mục tiêu năm) nhưng có phần nhỉnh hơn tăng trưởng được giao cho các ngân hàng đầu kỳ (khoảng 3%).

Tuy nhiên, trái với 2025, nhóm ngân hàng lớn dần lấy lại vai trò dẫn dắt với những gương mặt như VPBank (+10,3%), HDBank (+8%), Vietcombank (+4,8%), và MB (+3,3%). Điểm chung tại nhóm tăng trưởng cao là các ngân hàng đều nhận chuyển giao bắt buộc nên được cấp hạn mức tăng trưởng cao hơn. Nhóm này cũng được dự phóng có mức tăng trưởng cao hơn so với mặt bằng chung, trung bình nằm trong khoảng 14 - 25% cho 2026. 

Khác biệt trong chiến lược điều hành thị trường tiền tệ so với những năm gần đây là chủ trương tăng trưởng đang được định hướng phân bổ đồng đều hơn theo các quý. 

Theo nhận định của Chứng khoán Mirae Asset, thực tế, tăng trưởng tín dụng quý I/2026 mặc dù không cao như cùng kỳ, tốc độ tăng trưởng kinh tế lại ghi nhận gia tốc tích cực với mức tăng 7,83% so với cùng kỳ, cho thấy xu hướng giảm phụ thuộc đang có phần đi đúng kỳ vọng. Việc phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng trong từng giai đoạn cũng giúp NHNN có không gian điều hành nhằm cân bằng các mục tiêu trọng yếu.

NIM hồi phục nhưng chưa rõ ràng

Về khả năng sinh lời, lợi nhuận trước thuế phần lớn các ngân hàng đã ghi nhận kết quả tích cực. Lợi nhuận trước thuế 27 ngân hàng công bố đạt hơn 94.200 tỷ đồng, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước. 

Kết quả vượt trội trong nhóm Top đầu về quy mô lợi nhuận phải kể đến những gương mặt như VietinBank (tăng 63%), VPBank (tăng 58%), Techcombank (tăng 23%), BIDV (tăng 16%) và MB (tăng 15%).

Tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được dẫn dắt bởi tín dụng, với dư nợ cho vay khách hàng tăng 3,4% so với cuối năm và tăng 19% so với cùng kỳ năm trước, giúp thu nhập lãi thuần tăng 16,6% so với quý I/2025. Bên cạnh đó, thu nhập từ phí dịch vụ phục hồi (tăng 43% so với cùng kỳ) cùng với việc kiểm soát chi phí hoạt động đã hỗ trợ cho đà tăng lợi nhuận trong kỳ.

Biên lãi thuần (NIM) quý I bình quân của nhóm ngân hàng niêm yết bắt đầu tăng nhẹ 0,01 điểm % so với quý IV/2025 sau khi giảm 0,11 điểm % trong quý trước đó và giảm 0,32 điểm % trong cả năm 2025.

Tuy nhiên, theo ghi nhận của Chứng khoán VNDirect khi xét tương quan giữa chi phí huy động và lợi suất tài sản, mức tăng của chi phí huy động vẫn có phần cao hơn, trong khi NIM tăng là nhờ tăng trưởng tài sản giảm dần cho phép thu lãi thuần dần bắt nhịp.

"Xét riêng từng ngân hàng thì hơn một nửa các ngân hàng trong nhóm chúng tôi theo dõi ghi nhận NIM hồi phục tích cực hơn mặt bằng chung", báo cáo của VNDirect cho hay.

Các chuyên gia của VNDirect cho biết vẫn tiếp tục kỳ vọng NIM sẽ tiếp tục cải thiện trong các quý tiếp theo của 2026, tuy nhiên có điều chỉnh giảm khoảng 0,01 - 0,06 điểm % NIM mục tiêu của các ngân hàng sau động thái can thiệp sớm từ phía NHNN.

Huy động tiền gửi chậm nhịp

Một điểm đáng chú ý trong 3 tháng đầu năm là tăng trưởng tiền gửi vẫn tiếp tục chậm nhịp so với tín dụng. Theo số liệu NHNN công bố, từ quý IV/2025 đến giữa tháng 3/2026, tốc độ tăng trưởng huy động vốn liên tục thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Quy mô huy động vốn bằng đồng Việt Nam hiện thấp hơn dư nợ tín dụng khoảng 2 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, điểm tích cực là khoảng cách chênh lệch đã được thu hẹp đáng kể từ 2,5 điểm % trong năm trước xuống 1,6 điểm % trong 3 tháng đầu năm. Ngoài ra, lệch pha trong các tháng đầu năm cũng khá thường thấy khi đây là dịp cao điểm tiêu dùng trong năm (tăng trưởng huy động kém) do yếu tố mùa vụ.

Ở nhóm ngân hàng niêm yết, khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động có sự lệch pha mạnh, tuy nhiên có phần chủ động cân đối từ phía các ngân hàng và tác động ngoại vi. Với hạn mức tín dụng được phân bổ dần trong năm thay vì giao một lượng lớn đầu năm, nhu cầu huy động nhằm cân đối nguồn vay cũng giảm tương đối trong 3 tháng đầu năm.

Ngoài ra, với môi trường lãi suất tăng và bất ổn địa chính trị gia tăng thì các ngân hàng cũng cần cân nhắc một số yếu tố giữa rủi ro tín dụng, cơ hội mở rộng bảng cân đối và lợi nhuận, qua đó ảnh hưởng đến chiến lược huy động của các ngân hàng trong giai đoạn này, đa phần sẽ tiếp cận một cách chậm rãi và thận trọng hơn. 

Chất lượng tài sản phân cực

Tỷ lệ nợ xấu (tỷ lệ nợ nhóm 3 đến nhóm 5 trên tổng cho vay khách hàng) của các ngân hàng niêm yết đã tăng 0,15 điểm % trong quý I/2026 lên mức 2,01% khi mặt bằng lãi suất cho vay tăng mạnh và tăng trưởng tín dụng cũng có phần chững lại.

Tuy nhiên xét nội ngành, mức tăng tại các nhóm ngân hàng lại có sự phân hóa mạnh với nhóm chất lượng cao ghi nhận chỉ số được duy trì trong khi nhóm chất lượng trung bình (đa phần là các ngân hàng tầm trung) ghi nhận sự tăng mạnh, gia tăng rủi ro hệ thống và thúc đẩy can thiệp kịp thời từ phía nhà điều hành.

Chuyên gia Mirae Asset cho rằng động thái chỉ đạo bình ổn mặt bằng lãi suất đang hỗ trợ triển vọng chất lượng tài sản của các ngân hàng. 

"Với mặt bằng lãi suất đang cho dấu hiệu bình ổn gần vùng kỳ vọng cho cả năm 2026, các tỷ lệ nợ xấu được dự phóng có thể tăng tiếp nhưng không quá đáng kể trong ngắn hạn đối với nhóm chất lượng cao trong khi các ngân hàng tầm trung sẽ tập trung xử lý nợ xấu", chuyên gia dự báo.

Bên cạnh đó, bộ đệm dự phòng của các ngân hàng có giảm nhưng chưa ra khỏi vùng trung bình nhưng vẫn cần thận trọng.

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) của các ngân hàng ghi nhận giảm tương đối trong kỳ (giảm 3,4 điểm %) xuống mức 79,5% – thấp trong nhiều năm kể từ cuối 2017 đầu 2018, nhưng cũng không quá thấp so với quý II/2025 với 79,8%.

Xét riêng các ngân hàng trong ngành, dù mức giảm ghi nhận rõ tại một số ngân hàng như BIDV, TPBank, hay HDBank, mức bao phủ hiện tại vẫn chưa lệch quá xa so với quá khứ hay mức bình quân trong cùng phân khúc.

"Chúng tôi kỳ vọng các ngân hàng sẽ cần gia tăng trích lập nhiều hơn trong thời gian tới nhằm tăng bộ đệm khi danh mục khách hàng doanh nghiệp liên tục gia tăng tỷ trọng 2 năm trở lại đây, đặc biệt là phân khúc kinh doanh BĐS, khiến định mức bộ đệm phù hợp tăng tương đối",Mirae Asset cho hay.

LDR các ngân hàng tăng trở lại

Nhờ lãi suất dần nhích tăng từ nửa sau quý IV/2025, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) cho dấu hiệu hạ nhiệt nhanh, tuy nhiên, có phần tăng trở lại do chênh lệch huy động và tín dụng (đa phần cho vay). 

Mức LDR tăng tại nhiều ngân hàng, đặc biệt là nhóm quốc doanh (Big4) trong quý I/2026, cũng chịu ảnh hưởng một phần từ việc loại trừ toàn bộ tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN) khỏi công thức tính. 

Áp lực này sẽ được hỗ trợ phần nào từ Thông tư 08 khi cách tính được đưa về tương tự giai đoạn 2025, trong bối cảnh thanh khoản đến đầu tháng 5 vẫn khá căng thẳng với tín dụng tăng 4,3% trong khi huy động tăng 1,94% vẫn lệch pha nhau.

"Với kỳ vọng lãi suất huy động sẽ duy trì ở mức hấp dẫn, tăng trưởng tín dụng vừa phải và các tác nhân trong ngắn hạn ảnh hưởng đến tiền gửi giảm dần, tỷ lệ này kỳ vọng sẽ giảm dần", báo cáo Mirae Asset cho hay.

Về tỷ lệ an toàn vốn (CAR), theo dữ liệu cập nhật đến cuối tháng 4, hiện đã có một vài ngân hàng áp dụng tính hệ số này theo chuẩn mới như VIB và ACB, ghi nhận CAR tăng tốt trong quý IV/2025 và duy trì ổn định ở mức cao trong 2026. 

Các chuyên gia kỳ vọng các ngân hàng với tỷ trọng bán lẻ cao sẽ có tác dộng tích cực hơn trong khi đối với những ngân hàng bán buôn thì sẽ tùy thuộc mức độ rủi ro của các lĩnh vực chủ đạo của danh mục.