Để kịp thời vận chuyển đơn gà rán đến tay khách hàng, một tài xế công nghệ ở Việt Nam cần nhiên liệu để nổ máy chiếc xe của mình.

Để đưa từng thùng hàng từ cảng Hamburg đến các nhà phân phối sâu bên trong đất liền, một xe container tại Đức cũng cần nhiên liệu.

Để đưa hàng nghìn tấn đồ trang trí Giáng sinh từ Trung Quốc đến Mỹ, một tàu chở hàng cũng cần nhiên liệu để băng qua đại dương rộng lớn.  

Xét trên mọi phương diện, nền kinh tế toàn cầu thực sự không thể vận hành trơn tru nếu thiếu nhiên liệu, hay nói khái quát hơn là dầu mỏ. Ước tính từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (IEA), trung bình mỗi ngày chúng ta đang tiêu thụ hơn 100 triệu thùng dầu.

Vậy cho nên, với vai trò là xương sống của nền kinh tế chung, dầu mỏ luôn là mối quan tâm của chính phủ các nước. Và với trữ lượng trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, Venezuela là một trong những quốc gia được quan tâm hàng đầu. 

“Mỏ vàng đen” khổng lồ

Tính đến năm 2023, Venezuela là quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới với hơn 303 tỷ thùng. Con số này tương đương khoảng 20% tổng trữ lượng toàn cầu, theo Oil & Gas Journal và IEA.

Arab Saudi xếp thứ hai với trữ lượng 267,2 tỷ thùng, theo sau là Iran với 208,6 tỷ thùng và Canada với 163,6 tỷ thùng. Tổng cộng, 4 quốc gia vừa kể chiếm hơn một nửa trữ lượng dầu mỏ toàn cầu.

Trong khi đó, Mỹ chỉ nắm giữ khoảng 55 tỷ thùng dầu, xếp thứ 9 trên thế giới. Điều này có nghĩa là trữ lượng dầu mỏ của Venezuela lớn gấp 5 lần so với Mỹ, dù diện tích của đất nước Nam Mỹ chỉ gấp đôi bang California.

Trữ lượng dầu mỏ của Venezuela chủ yếu tập trung ở Vành đai Orinoco, một khu vực rộng lớn ở phía đông đất nước, trải dài trên diện tích khoảng 55.000 km2.

Vành đai Orinoco chứa dầu thô siêu nặng, có độ nhớt và độ đậm đặc cao nên hoạt động khai thác sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều so với dầu thô thông thường.

Chế biến dầu từ khu vực này đòi hỏi các kỹ thuật tiên tiến hơn như bơm hơi nước và pha trộn với các loại dầu thô nhẹ hơn để dễ bán ra thị trường. Giá của dầu thô từ Vành đai Orinoco thường thấp hơn các loại dầu thô nhẹ hơn, ngọt hơn.

Hoạt động sản xuất dầu tại Venezuela chủ yếu do công ty nhà nước PDVSA (Petroleos de Venezuela) kiểm soát. Công ty này cũng nắm phần lớn hoạt động khai thác ở Vành đai Orinoco.

Tiềm năng chưa khai thác hết

Ngành năng lượng Venezuela từng có một quá khứ huy hoàng. Nước này là một trong 5 thành viên sáng lập liên minh OPEC vào tháng 9/1960 và từng là một nhà xuất khẩu dầu lớn, đặc biệt là sau khi PDVSA được thành lập vào năm 1976.

Sản lượng dầu mỏ của Venezuela đạt đỉnh vào năm 1997 ở mức gần 3,3 triệu thùng/ngày. Trong thập niên 1990, Mỹ là khách hàng lớn nhất của dầu mỏ Venezuela, nhập khẩu trung bình 1,5 đến 2 triệu thùng/ngày.

Tuy nhiên, hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu của Venezuela bắt đầu lao dốc sau khi ông Hugo Chavez được bầu làm tổng thống vào năm 1998.

Ông Chavez đã thực hiện nhiều động thái tác động sâu sắc đến ngành năng lượng Venezuela như quốc hữu hoá tài sản, tái cơ cấu PDVSA và ưu tiên các mục tiêu chính trị trong nước hơn các thị trường xuất khẩu truyền thống.

Bất ổn chính trị liên miên, quản lý yếu kém tại PDVSA và đầu tư không đủ vào cơ sở hạ tầng cũng khiến sản lượng dầu mỏ của Venezuela sụt giảm mạnh.

Tình hình trở nên tồi tệ hơn dưới thời ông Maduro. Căng thẳng leo thang đã thúc đẩy chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu áp đặt trừng phạt lên Venezuela vào năm 2017, sau đó thắt chặt hơn nữa vào năm 2019.

Các biện pháp trừng phạt của Washington khiến Venezuela không thể bán dầu sang Mỹ, đồng thời các doanh nghiệp Venezuela cũng không thể tiếp cận nguồn vốn quốc tế, càng bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu của nước này.

Kết quả là, xuất khẩu dầu sang Mỹ gần như chấm dứt hoàn toàn và Venezuela phải vận chuyển phần lớn sản phẩm sang Trung Quốc cùng các quốc gia khác như Ấn Độ và Cuba. Hiện tại, Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của Venezuela.

Theo dữ liệu từ nền tảng Observatory of Economic Complexity, Venezuela chỉ xuất khẩu khoảng 4,05 tỷ USD dầu thô vào năm 2023. Con số này thấp hơn nhiều so với các nhà xuất khẩu lớn khác như Arab Saudi (181 tỷ USD), Mỹ (125 tỷ USD) và Nga (122 tỷ USD).

Ngoài dầu thô, Venezuela còn xuất khẩu một lượng nhỏ các sản phẩm dầu mỏ tinh chế như xăng và dầu diesel, nhưng khối lượng vẫn còn hạn chế do cơ sở hạ tầng lọc dầu cũ kỹ, những thách thức dai dẳng về mặt kỹ thuật và lệnh trừng phạt của Mỹ.

Nhìn chung, với trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, Venezuela vẫn có tiềm năng quay trở lại thời kỳ hoàng kim, làm một nhà xuất khẩu năng lượng hàng đầu thế giới. Thứ mà Venezuela đang thiếu là vốn đầu tư, môi trường chính trị ổn định và chính sách phát triển phù hợp.