Bộ Tài chính vừa công bố hồ sơ dự thảo Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) để lấy ý kiến góp ý.

Trong đó, cơ quan này đã đề xuất cơ chế đặc thù làm công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga. 

Dự thảo nêu rõ, trong trường hợp được Nhà nước giao quản lý, bảo trì, tổ chức vận hành và khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, VNR được thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga, thông qua hình thức lựa chọn nhà đầu tư theo Luật đầu tư 2025.  

Tại tờ trình dự thảo gửi Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết, việc xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại trong phạm vi tại ga đường sắt đã được quy định trong Luật Đường sắt và Luật Đất đai. Song, theo ý kiến của Cục Quản lý đấu thầu, công trình này không thuộc phạm vi áp dụng của Luật Đấu thầu. Do vậy, dự án thực hiện theo trình tự, thủ tục pháp luật đầu tư. 

VNR đề xuất áp dụng hình thức chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư (theo Luật Đầu tư) cho công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga.

Lý do bởi pháp luật về đầu tư đã ghi nhận cơ chế chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với trường hợp đặc thù được Nhà nước giao đất, cho thuê đất không phải thực hiện đấu giá đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Tuy nhiên, chưa có quy định cho trường hợp doanh nghiệp được Nhà nước giao quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng quốc gia thực hiện dự án đầu tư trên chính tài sản gắn liền với đất được giao quản lý (nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất).

Đơn cử như một số ga Hà Nội, Vinh, Huế, Lạng Sơn, Bắc Giang, Vĩnh Phú... được UBND tỉnh, thành phố cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Liên hiệp đường sắt Việt Nam (thuộc Bộ Giao thông vận tải cũ) với mục đích làm ga đường sắt, thời gian sử dụng lâu dài. Tuy nhiên, không ghi hình thức là giao đất hay cho thuê đất, không ghi mục đích sử dụng để dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt.

Đối với các ga Sài Gòn, Đà Nẵng, Nha Trang thì chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chỉ có quyết định giao tiếp nhận và quản lý ga đường sắt.

Lý do tiếp theo là ga đường sắt và đất gắn với ga là tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước giao VNR quản lý, khai thác, bảo trì và tổ chức vận hành. Các công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng được đầu tư trong ga đường sắt không phải là các dự án bất động sản độc lập mà là công trình phục vụ khai thác đa chức năng của ga (theo Luật Đường sắt năm 2025), gắn trực tiếp với tổ chức vận tải, khai thác ga, quản lý tài sản kết cấu hạ tầng và phục vụ hành khách. 

Vì vậy, theo Bộ Tài chính, cần bổ sung cơ chế đặc thù tại Nghị định để cấp có thẩm quyền xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận VNR là nhà đầu tư các công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga, mà không phải đấu giá đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Quy định này chỉ bổ sung trường hợp đặc thù đối với doanh nghiệp được Nhà nước giao quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia; không làm thay đổi trình tự, thủ tục đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật liên quan. 

Cùng với đó, cơ chế sẽ tạo điều kiện để nguồn lợi nhuận từ khai thác thương mại được tái đầu tư cho kết cấu hạ tầng và phát triển ngành đường sắt.