Nỗi lo gián đoạn nguồn cung

Theo Financial Times, lo ngại các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran có thể dẫn tới một cuộc xung đột kéo dài làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, đã thúc đẩy giá dầu tăng.

Khoảng một giờ sau khi thị trường hợp đồng tương lai năng lượng mở cửa tại châu Á vào ngày thứ Hai, giá dầu Brent và dầu West Texas Intermediate lần lượt tăng 8,3% và 7,6%. Tính từ đầu năm đến nay giá dầu Brent tăng hơn 19%.

Hoạt động tại eo biển Hormuz — điểm nghẽn hàng hải hẹp ở cửa Vịnh Ba Tư, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu — gần như đình trệ vào Chủ nhật, sau khi Iran nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công nhằm vào ba tàu gần khu vực tuyến đường thủy này.

Đà tăng của giá dầu diễn ra bất chấp quyết định hôm Chủ nhật của nhóm các nước sản xuất OPEC+ về việc tăng sản lượng từ tháng 4. Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc bổ sung thêm dầu ra thị trường sẽ có tác động hạn chế nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu tại Trung Đông tiếp diễn.

Wood Mackenzie cho biết giá dầu có thể chạm mốc 100 USD/thùng nếu dòng chảy tàu chở dầu qua eo biển không sớm được khôi phục. Các nhà phân tích so sánh tình hình hiện nay với giai đoạn đầu của cuộc xung đột tại Ukraine, khi lo ngại mất nguồn cung từ Nga đã đẩy giá dầu lên tới 125 USD/thùng.

Bất kỳ đợt tăng giá dầu kéo dài nào cũng sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát đối với kinh tế toàn cầu, đồng thời khiến nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm kiểm soát giá xăng tại Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 trở nên phức tạp hơn.

Hôm 28/2, Mỹ cho biết chưa thảo luận về khả năng xả dầu từ kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược quốc gia nhằm kiềm chế đà tăng giá.

Quyết định tăng sản lượng của OPEC+ chưa thể xoa dịu nỗi lo

Quyết định của OPEC+ nâng sản lượng dầu thô thêm 206.000 thùng/ngày kể từ tháng 4 có lẽ là quyết định ít mang tính tác động nhất mà nhóm này đưa ra trong gần một thập kỷ tồn tại, theo Reuters.

Việc bổ sung thêm khoảng 0,2% nhu cầu dầu toàn cầu vào nguồn cung trong vòng một tháng tới gần như chỉ mang tính biểu tượng, trong bối cảnh xung đột ngày càng lan rộng tại Trung Đông — yếu tố vốn đã gây ra những gián đoạn nghiêm trọng đối với nguồn cung.

Tuy nhiên, tại cuộc họp hôm Chủ nhật (1/3), 8 thành viên OPEC+ đang thực hiện các đợt cắt giảm sản lượng tự nguyện gần như không có nhiều lựa chọn để có thể trấn an thị trường về mức độ an toàn của nguồn cung.

Mức tăng 206.000 thùng/ngày từ tháng 4 cao hơn so với dự báo 137.000 thùng/ngày mà các nhà phân tích đưa ra trước cuộc họp. Nếu quyết định này tạo ra tác động nào đó, thì chủ yếu nằm ở thông điệp mang tính biểu tượng rằng nhóm có thể bổ sung thêm nguồn cung ra thị trường khi cần thiết.

Trên thực tế, quyết định sản lượng của OPEC+ không đủ để ngăn giá dầu tăng vọt khi thị trường mở cửa ngày thứ Hai. Hợp đồng dầu Brent chuẩn có thời điểm tăng tới 13,6%, lên mức cao nhất trong 12 tháng là 82,37 USD/thùng, trước khi hạ nhiệt trong phiên giao dịch đầu giờ tại châu Á.

Vấn đề chính đối với thị trường dầu thô hiện nay là nguồn cung từ Trung Đông sẽ bị gián đoạn trong bao lâu, và các nước nhập khẩu lớn sẽ phản ứng ra sao.

Trong bối cảnh chiến sự, sự bất định luôn rất lớn, và các cuộc không kích cũng như tấn công tên lửa hiện nay của Israel và Mỹ nhằm vào Iran — cùng các đòn đáp trả nhắm vào các quốc gia vùng Vịnh lân cận — cũng không phải ngoại lệ.

Tuy nhiên, đối với thị trường dầu thô, điều đáng chú ý hơn là những gì đã biết rõ và các phản ứng có khả năng xảy ra nhất trước tình hình hiện nay.

Eo biển Hormuz — tuyến đường vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế mỗi ngày — trên thực tế đang bị đình trệ, khi các chủ tàu và công ty bảo hiểm không muốn mạo hiểm đưa tàu đi qua trong lúc xung đột lớn đang diễn ra.

Điểm tích cực là cho đến nay, Iran dường như chưa chủ động tìm cách phong tỏa tuyến đường thủy hẹp này, vốn vận chuyển gần 20% nguồn cung dầu thô và sản phẩm dầu toàn cầu.

Điều này đồng nghĩa rằng khi giao tranh chấm dứt, các tàu chở dầu có thể nhanh chóng quay lại lưu thông qua eo biển, giúp giảm bớt tình trạng tắc nghẽn nguồn cung.

Ngoài ra còn có những yếu tố khác có khả năng giúp giảm bớt lo ngại về nguồn cung.

Trước hết là Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, nhiều khả năng sẽ cắt giảm lượng dầu nhập khẩu trong các tháng tới, theo Reuters.

Nhập khẩu của Trung Quốc đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Theo ước tính của bộ phận nghiên cứu dầu mỏ LSEG Oil, lượng dầu cập cảng trong tháng 1 đạt 11,61 triệu thùng/ngày, còn tháng 2 ước đạt 13,42 triệu thùng/ngày — vượt kỷ lục trước đó là 13,18 triệu thùng/ngày thiết lập vào tháng 12.

Trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh, nhiều khả năng Trung Quốc sẽ cắt giảm tới 2 triệu thùng/ngày so với mức của tháng 2, vào thời điểm các lô hàng đang được thu xếp hiện nay được giao trong tháng 5 và tháng 6.

Một yếu tố khác là Ấn Độ — quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn thứ hai châu Á — có khả năng quay trở lại mua dầu của Nga, dù trước đó nước này đã đạt thỏa thuận với Tổng thống Donald Trump về việc cắt giảm mạnh nhập khẩu từ Nga.

Đối với Ấn Độ, an ninh nguồn cung sẽ được ưu tiên hơn bất kỳ thỏa thuận nào với Tổng thống Trump, đặc biệt khi cuộc xung đột với Iran do ông Trump lựa chọn đang tạo ra nguy cơ gián đoạn nguồn cung đối với nước này.

Ngoài ra, nếu nguồn cung qua eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế trong thời gian dài, nhiều khả năng các nước nhập khẩu sẽ xả kho dự trữ chiến lược, trong khi các quốc gia xuất khẩu trên toàn cầu sẽ tìm cách tối đa hóa sản lượng và hoạt động vận chuyển.