Ở văn hóa phương Đông, ngựa không chỉ đại điện cho tốc độ, mà còn tượng trưng cho uy lực và khả năng dẫn dắt. Con ngựa đầu đàn không chỉ là kẻ chạy nhanh nhất, mà còn phải đủ bền bỉ và vững vàng để đưa cả đàn vượt qua những địa hình trắc trở. 

Trong ngành xe điện Trung Quốc, hình ảnh ngựa đầu đàn có lẽ phù hợp nhất với BYD - thương hiệu xe điện củadoanh nhân tuổi Ngựa Vương Truyền Phúc - nhà sáng lập kiêm CEO của hãng. 

Vào năm 2025, BYD đã vượt Tesla để trở thành hãng bán nhiều xe điện nhất thế giới - một cột mốc không chỉ có ý nghĩa quan trọng với BYD mà toàn ngành ô tô Trung Quốc.   

Hành trình của ông Vương từ một cậu bé nghèo đến người dẫn dắt doanh nghiệp mang tên “Build Your Dreams” phản ánh rõ nét phẩm chất của một “ngựa đầu đàn”: khôn ngoan, trầm lặng nhưng đủ sức kéo cả một ngành công nghiệp bước sang kỷ nguyên mới.

Sinh năm 1966 trong một gia đình làm nông ở tỉnh An Huy, miền đông Trung Quốc, tuổi thơ của ông Vương Truyền Phúc sớm gắn liền với sự thiếu thốn.

Bi kịch ập đến khi cả cha và mẹ ông mất sớm, để ông phải mồ côi khi còn nhỏ dại. Nhưng anh chị của ông đã chấp nhận hy sinh, làm lụng vất vả sớm khuya để việc học của em trai không bị gián đoạn. 

Xuất phát điểm ấy đã góp phần hình thành nên tính cách đặc trưng của người sau này đứng đầu BYD: chăm chỉ, kỷ luật và bền bỉ.

Nhờ nỗ lực cá nhân và sự ủng hộ của gia đình, ông theo học ngành hóa học tại Đại học Trung Nam, sau đó lấy bằng thạc sĩ tại Viện Nghiên cứu Kim loại màu Bắc Kinh và ở lại làm việc tại đây. 

May mắn mỉm cười khi viện nghiên cứu thành lập một công ty pin ở Thâm Quyến và cử ông Vương đến đó làm việc. Nhận thấy đây là lĩnh vực đầy tiềm năng, vị kỹ sư trẻ đã mạnh dạn vay 2,5 triệu nhân dân tệ (khoảng gần 352.000 USD) từ anh họ để mở công ty BYD, chuyên sản xuất pin cho điện thoại.

8 năm sau khi thành lập, BYD lên sàn ở Hong Kong vào năm 2002 và huy động được 1,65 tỷ HKD (tương đương khoảng 210 triệu USD). Dù đã bước vào hàng ngũ doanh nhân thành đạt, vị doanh nhân sinh năm 1966 vẫn cho rằng công ty của mình chỉ là một tay chơi nhỏ. 

Nhìn xa hơn trong vòng 5 - 10 năm tiếp theo, ông tin rằng nếu ô tô chạy bằng pin trở nên phổ biến, BYD mới thực sự phát huy hết tiềm năng. 

Một năm sau, ông Vương quyết chí mở rộng sang lĩnh vực mới bằng việc mua lại nhà sản xuất ô tô nhà nước Qinchuan Automobile với giá 269 triệu nhân dân tệ (khoảng 38 triệu USD).

Phát hoảng khi thấy vị CEO “ném” tiền vào một doanh nghiệp đang gặp khó khăn và không liên quan gì đến hoạt động kinh doanh chính, các nhà đầu tư đồng loạt bán tháo BYD, khiến giá cổ phiếu lao dốc 30%.

Dù vậy, người cầm cương BYD vẫn quyết theo đuổi tầm nhìn của mình đến cùng.

 Kể từ năm 2003, BYD bắt đầu phát triển cả xe xăng lẫn xe điện. Chiến lược này mang tính phòng thủ trong bối cảnh công nghệ và kỹ thuật sản xuất xe điện khi đó còn rất hạn chế. 

Với nền tảng là một kỹ sư, ông Vương đã mua loạt xe hơi cũ từ các thương hiệu nổi tiếng trên thế giới để tháo rời và nghiên cứu các bộ phận, tìm kiếm những điểm đáng học hỏi.

Không lâu sau, BYD đã có thể sản xuất xe với quy mô lớn và chất lượng ổn định. Vào tháng 9/2008, huyền thoại đầu tư Warren Buffett quyết định rót 230 triệu USD vào BYD thông qua lời giới thiệu của cộng sự Charlie Munger.

Munger mô tả ông Vương là một “thiên tài” và là “sự kết hợp” giữa thiên tài sáng chế Thomas Edison và CEO Jack Welch tài ba của General Electric. Những lời khen ngợi của Munger và khoản đầu tư từ Buffett đã giúp BYD có được sự chú ý của cộng đồng quốc tế.

Giai đoạn 2008 - 2010 là thời điểm bước ngoặt với BYD.

Vào tháng 1/2009, Trung Quốc triển khai chương trình tài trợ và thí điểm vận hành xe điện tại 10 thành phố, bao gồm Thâm Quyến, nơi BYD đặt trụ sở. BYD chớp thời cơ tham gia. Mẫu E6 của BYD được chọn làm xe taxi thử nghiệm tại Thâm Quyến, mở ra cánh cửa mới cho chiến lược điện hóa của công ty. 

Dù vậy, con đường tiếp theo của BYD vẫn còn lắm chông gai. Rào cản lớn nhất chính là pin vẫn còn đắt đỏ và kém hiệu quả. Dù BYD có nền móng là nhà sản xuất pin, vật cản này vẫn không dễ vượt qua.

Ròng rã nghiên cứu nhiều năm trời, đến năm 2020, BYD đạt được những bước đột phá mới về công nghệ sản xuất pin, khắc phục các điểm yếu về hiệu năng và tính an toàn.

Nhờ vậy, xe của công ty được người tiêu dùng đón nhận rộng rãi hơn. Không những thế, BYD còn cung cấp pin cho một số nhà sản xuất xe cả trong lẫn ngoài nước, ví dụ như Li Auto hay Toyota.

Vào năm 2011, CEO Elon Musk của Tesla từng tỏ ý xem nhẹ BYD. Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg, khi người dẫn chương trình nhắc đến cái tên “BYD”, ông còn bật cười và cho rằng công ty Trung Quốc này không được xem là đối thủ của Tesla. 

Nhưng trái với suy nghĩ của Elon Musk, BYD đã trở nên lớn mạnh, đe dọa vị thế của Tesla ở thị trường Trung Quốc và ngày một tiến xa hơn trên thị trường quốc tế.

Hồi đầu năm 2024, Elon Musk phải “chữa ngượng” lời phát biểu ngạo mạn năm xưa. Ông nói: “Tôi đưa ra nhận xét đó từ nhiều năm trước. Ngày nay xe của BYD rất cạnh tranh".

Trong năm 2024, BYD vượt mặt Tesla về sản lượng, nhưng vẫn xếp sau về doanh số. Tesla bán được 1,79 triệu chiếc xe trong năm 2024, còn BYD đạt thành tích 1,76 triệu chiếc.

Nhưng đến năm 2025, tình thế đã đảo ngược,BYD đã dành chiến thắng ngoạn mục khi doanh số của BYD tăng gần 28% lên 2,26 triệu chiếc trong khi đó doanh số của Tesla lại giảm còn 1,64 triệu chiếc. 

Cùng với đà phát triển nhanh chóng của BYD, nhà sáng lập tuổi Ngọ đã trở thành một trong những người giàu có nhất Trung Quốc. Tờ Forbes ước tính tài sản ròng của ông trong năm 2025 đạt 24 tỷ USD, xếp thứ 12 trong bảng xếp hạng tỷ phú Trung Quốc.

Nhưng khác với Elon Musk, ông sống khá khép kín, tránh xa mạng xã hội. Có lẽ chính sự lặng lẽ ấy đã cho phép ông giữ vững tầm nhìn dài hạn - yếu tố then chốt giúp BYD chạy bền trong một cuộc đua chưa có hồi kết.