Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản (VASEP), năm 2025 khép lại với nhiều “chuyển dịch” đáng chú ý trong bức tranh xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đạt 924 triệu USD, giảm 7% so với năm 2024.

VASEP nhận định sự sụt giảm trong kim ngạch xuất khẩu cá ngừ cho thấy sự phân hóa rõ nét theo thị trường và theo nhóm sản phẩm: Mỹ – thị trường lớn nhất – giảm sâu, trong khi EU và CPTPP tăng.

Xuất khẩu sang Mỹ và EU trái chiều

Xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ năm 2025 chỉ đạt 331 triệu USD, chiếm gần 36% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhưng giảm gần 15% so với năm 2024.

Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất, song xuất khẩu sang thị trường này năm qua nhiều biến động, đặc biệt khi cạnh tranh ở nhóm hàng chế biến ngày càng gay gắt. Ở góc độ cơ cấu sản phẩm, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp sang Mỹ chỉ ở mức tương đương so với cùng kỳ. Trong khi đó, xuất khẩu thịt/loin cá ngừ đông lạnh mã HS0304 giảm sâu.

Trái ngược với Mỹ, xuất khẩu sang EU của Việt Nam trong năm qua tăng. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt gần 207 triệu USD, tăng 5% so với năm 2024.

Tại khối thị trường này, Hà Lan đang dẫn đầu với tổng giá trị nhập khẩu cá ngừ từ Việt Nam đạt hơn 46 triệu USD, tăng 37% so với năm 2024.

Tiếp đến là Italy tăng 10% và Đức tăng 13%.

Theo VASEP, bối cảnh chung tại châu Âu cũng đang tạo dư địa cho những nhà cung cấp có năng lực giao hàng ổn định và đáp ứng tiêu chuẩn. Các báo cáo thị trường EU cho thấy cá ngừ vẫn thuộc nhóm loài quan trọng đối với người tiêu dùng, và giai đoạn gần đây ghi nhận nhập khẩu duy trì ở mức cao.

Cùng với EU, xuất khẩu cá ngừ sang Canada và Nhật Bản cũng đang ở mức cao hơn so với năm 2024. xuất khẩu sang 2 thị trường này trong năm qua cũng có nhiều biến động.

Năm 2025, xuất khẩu cá ngừ sang Trung Đông giảm 16% so với năm 2024, chỉ đạt hơn 94 triệu USD. Israel vẫn là thị trường dẫn dầu trong khối thị trường này. Tuy nhiên những bất ổn về địa chính trị tại nước này trong năm qua đã khiến cho xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này giảm mạnh 40%.

VASEP cho hay mặc dù các doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam đã chuyển hướng mở rộng xuất khẩu sang một số thị trường trong khu vực như Ai Cập hay UAE, nhưng vẫn không đủ bù đắp lại lượng sụt giảm xuất khẩu sang Israel.

Ba yếu tố chi phối thị trường cá ngừ 2026

VASEP dự báo thị trường cá ngừ cá ngừ năm 2026 sẽ tiếp tục có những giai đoạn chịu tác động bởi nguồn cung khai thác thấp hơn ở một số ngư trường và giá nguyên liệu (đặc biệt giá cá ngừ vằn) biến động theo hướng tăng, trong khi nhu cầu không đồng đều theo từng thị trường.

Bước sang năm 2026, theo VASEP thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục chịu chi phối bởi 3 xu hướng chính.

Một là, nguồn cung và giá nguyên liệu biến động, khiến biên lợi nhuận đặc biệt là của các mặt hàng cá ngừ chế biến và đóng hộp tiếp tục bị “ép”.

Thứ hai, EU được kỳ vọng duy trì vai trò điểm tựa, đặc biệt với nhà cung cấp đáp ứng ổn định về truy xuất, chất lượng và tiêu chuẩn bền vững, nhất là trong bối cảnh rào cản thuế quan và phi thuế quan tại Mỹ ngày càng tăng.

Thứ ba, cạnh tranh phân hóa theo “chuẩn” và “giá”, nhà nhập khẩu ưu tiên đối tác có khả năng giao hàng đều, hồ sơ tuân thủ tốt, đồng thời tối ưu giá thành trong bối cảnh sức mua chưa hoàn toàn ổn định.

Hiện tại, những vướng mắc về quy định kích thước tối thiểu được phép khai thác đối với cá ngừ vằn đã được tháo gỡ, nguồn cung nguyên liệu trong nước sẽ khả quan hơn. Tuy nhiên, việc Mỹ áp thuế đối ứng cho các sản phẩm của Việt Nam cao hơn so với các nước đối thủ, không công nhận tương đương đối với nghề đánh bắt cá ngừ của Việt Nam, … sẽ cản trở xuất khẩu sang thị trường này.

Do đó, xuất khẩu sang Mỹ năm 2026 sẽ không được khả quan. Các DN sẽ buộc phải chuyển hướng sang các thị trường mới tiềm năng hơn như EU, Trung Đông, ASEAN…