Theo văn bản công bố kết luận thanh tra diện rộng với hoạt động kinh doanh xăng dầu, trong giai đoạn từ ngày 10/7/2026 đến ngày 5/10/2026, Đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra đối với 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.

Quá trình làm việc đã phát hiện các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Theo đó, có 7 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có dấu hiệu vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và trốn thuế.

Các doanh nghiệp gồm: Công ty TNHH kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình và 12 doanh nghiệp liên quan; Công ty TNHH Đầu tư P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc; Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P; Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm; Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI; Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ; Công ty cổ phần Vận tải và Sản xuất Long Phú.

Trong đó, vụ việc của Công ty TNHH kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình và 12 doanh nghiệp liên quan có số tiền vi phạm lớn nhất. Vụ việc được xếp vào nhóm hành vi có đấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu); sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vị phạm quy định về kế toán.

Cụ thể, theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, 12 doanh nghiệp liên quan không có Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân kinh doanh xăng dầu, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, một số người đại diện theo pháp luật xác nhận là người làm thuê, nhận lương hằng tháng hoặc bị giả mạo thông tin căn cước công dân để thành lập công ty, không biết gì về hoạt động của công ty (công ty “ma”).

Trong giai đoạn từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, Công ty Thanh Bình đã sử dụng 4.692 hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào thể hiện mua xăng, dầu của 12 công ty “ma” với số lượng khoảng 2,6 tỷ lít, giá trị khoảng 42.600 tỉ đồng, để hợp thức cho số lượng bán ra khoảng 2,8 tỉ lít, giá trị khoảng 46.000 tỉ đồng (theo 19.843 hóa đơn giá trị gia tăng cho 112 khách hàng và khách lẻ).

Khi kiểm tra, xác minh về dòng tiền, Thanh tra Chính phủ xác định, để thanh toán cho 4.692 hóa đơn GTGT đầu vào, Công ty Thanh Bình đã sử dụng 15 tài khoản của công ty chuyển khoảng 48.100 tỉ đồng đến 23 tài khoản của 12 công ty “ma”.

Số tiền này sau đó được luân chuyển qua 3 tài khoản của 2 công ty trung gian về 26 tài khoản cá nhân của ông Nguyễn Ngọc Sơn (Giám đốc Công ty Thanh Bình).

Sau đó, ông Sơn tiếp tục chuyển khoản cho 114 tổ chức khoảng 13.070 tỷ đồng (trong đó chuyển lại cho Công ty Thanh Bình khoảng 11.203 tỷ đồng) và chuyển khoản cho 1.285 cá nhân, khoảng 1.800 tài khoản với số tiền khoảng 37.880 tỉ đồng.

Ngoài ra, kiểm tra, xác minh về dòng hàng phát hiện có phiếu SMO (Lệnh xuất kho, đặt hàng trực tuyến) được sử dụng cho nhiều lô hàng (theo hóa đơn GTGT); có phiếu SMO bị hủy (không nhận hàng) nhưng vẫn sử dụng để báo cáo, chứng minh nguồn gốc hàng.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra cơ chế cho phép thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối mua bán xăng dầu với nhau (mua bán ngang) là nguyên nhân chung của nhiều vi phạm. Có 253/260 doanh nghiệp (97%) tham gia mua bán ngang, với gần 7.760 giao dịch, khoảng 34 tỷ lít, trị giá khoảng 573.777 tỷ đồng.

Bên cạnh công ty Thanh Bình, một số doanh nghiệp bị cho là lợi dụng phương thức này để mua bán hóa đơn, trốn thuế, mua bán xăng dầu lậu, xăng dầu không rõ nguồn gốc.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công an chỉ đạo Cơ quan Cảnh sát điều tra tiếp nhận hồ sơ, tài liệu, xem xét, giải quyết kiến nghị khởi tố đối với các hành vi có dấu hiệu tội phạm và thông báo kết quả xử lý để cơ quan thanh tra theo dõi, tổng hợp.